Με σταθερά βήματα και χωρίς εκπτώσεις στην αισθητική της, η Χριστίνα Ψύχα έχει διαμορφώσει τα τελευταία χρόνια ένα ξεχωριστό καλλιτεχνικό στίγμα, όπου η ποίηση συναντά τη σύγχρονη μουσική δημιουργία.
- Από τον Ηλία Μαραβέγια
Μετά τη διεθνή της παρουσία στο European Katara Jazz Festival, τη διάκρισή της στο Athens Jazz Festival και την πρόσφατη αναγνώριση από τη Μικρή Αρκτο για τη μελοποίηση ποιήματος του Κώστα Καρυωτάκη, επιστρέφει με το «Νήνεμο», έναν δίσκο εσωτερικό, λυρικό αλλά και βαθιά προσωπικό. Με αφορμή τη νέα αυτή κυκλοφορία η δημιουργός ανοίγει τα χαρτιά της στο «ENJOY», μιλώντας για τις σημαντικές στιγμές της μέχρι σήμερα και όσα την εμπνέουν να συνεχίζει να αναζητά νέους καλλιτεχνικούς δρόμους.
Πέντε χρόνια μετά τη «Βιολετέρα» επιστρέψατε με το «Νήνεμο». Τι μεσολάβησε καλλιτεχνικά και προσωπικά ανάμεσα σε αυτά τα δύο άλμπουμ;
Η αλήθεια είναι ότι αυτά τα πέντε χρόνια ήταν πολύ γεμάτα. Εκανα τις πρώτες μου μεγάλες συναυλίες, συνεργασίες, ταξίδια, νέες μουσικές αναζητήσεις αλλά και πολλή εσωτερική δουλειά. Η «Βιολετέρα» ήταν ένας δίσκος πολύ προσωπικός, με δικές μου πρωτότυπες συνθέσεις, που δουλέψαμε κυρίως μαζί με τον Νικόλα Αναδολή.Το «Νήνεμο» γεννήθηκε διαφορετικά. Προέκυψε από την ανάγκη να «συνομιλήσω» με ποιητές που αγαπώ εδώ και χρόνια και να αναζητήσω νέους τρόπους έκφρασης μέσα από τη μελοποιημένη ποίηση. Συνεργάστηκα, επίσης, για πρώτη φορά με τον μουσικό παραγωγό μου Αγγελο Σπίνουλα αλλά και με τρεις στιχουργούς, την Αναστασία Μωραΐτη, τη Νικόλ Κατσάνη και τον Νικόλα Ασκορδαλάκη. Προσωπικά αισθάνομαι ότι σε αυτό το διάστημα ωρίμασα μουσικά αλλά και σαν άνθρωπος. Νομίζω ότι αυτό αποτυπώνεται και στη μουσική του δίσκου.
Ο τίτλος «Νήνεμο» παραπέμπει σε μια κατάσταση γαλήνης. Τι σημαίνει για εσάς αυτή η λέξη και γιατί την επιλέξατε ως τίτλο σε ολόκληρο το άλμπουμ;
Η λέξη «νήνεμο» έχει για μένα μια ιδιαίτερη ποιότητα. Δεν τη συνδέω μόνο με την ηρεμία, αλλά με μια βαθύτερη εσωτερική ισορροπία. Με μια στιγμή όπου μπορεί κανείς να ακούσει καθαρότερα τον εαυτό του και τον κόσμο γύρω του. Οταν ολοκληρωνόταν ο δίσκος, ένιωσα ότι αυτή η λέξη περιέγραφε καλύτερα από κάθε άλλη την ατμόσφαιρά του. Παρότι τα τραγούδια μιλούν και για απώλεια, μνήμη ή αγωνία, στο βάθος υπάρχει μια αίσθηση συμφιλίωσης και ελπίδας. Αυτή η αίσθηση είναι για μένα το «νήνεμο».
Στο έργο σας συναντιούνται η τζαζ, η κινηματογραφική μουσική, η ποπ, οι fusion αναφορές αλλά και η ποίηση. Πώς βρίσκετε την ισορροπία ανάμεσα σε τόσο διαφορετικούς κόσμους;
Σκέφτομαι τα είδη της μουσικής ως δρόμους που ενώνονται. Από μικρή με ενδιέφερε να μελετώ διαφορετικές μουσικές κουλτούρες και να αναζητώ τα στοιχεία που με συγκινούν σε καθεμία από αυτές. Οταν συνθέτω, δεν λέω «τώρα θα γράψω κάτι τζαζ» ή «κάτι ποπ». Προσπαθώ να ακολουθήσω την ιδέα και το συναίσθημα και κάπως έτσι τα στοιχεία μπορούν να συνυπάρξουν οργανικά.
Μελοποιείτε ποιήματα του Τάσου Λειβαδίτη, του Κώστα Καρυωτάκη και του Φερνάντο Πεσόα. Τι αναζητάτε σε ένα ποίημα προτού αποφασίσετε ότι μπορεί να γίνει τραγούδι;
Αναζητώ πρώτα απ’ όλα συγκίνηση. Αν ένα ποίημα με ακολουθεί για χρόνια όπως τα συγκεκριμένα ποιήματα, αν νιώθω ότι οι λέξεις του έχουν ήδη έναν εσωτερικό ρυθμό μέσα μου, τότε αρχίζω να σκέφτομαι ότι ίσως μπορεί να γίνει τραγούδι. Δεν είναι όλα τα ποιήματα κατάλληλα για μελοποίηση. Χρειάζεται να υπάρχει ένας χώρος μέσα στις λέξεις για να κατοικήσει η μουσική χωρίς να τις επισκιάσει. Στους συγκεκριμένους ποιητές βρήκα μια βαθιά ανθρωπιά και μια διαχρονική αγωνία που με συγκίνησε πολύ.
Η διάκρισή σας στην 5η Ακρόαση της Μικρής Αρκτου για τη μελοποίηση του ποιήματος «Κι αν έσβησε σαν ίσκιος», του Καρυωτάκη, τι σήμαινε για εσάς;
Ηταν μια πολύ όμορφη στιγμή. Οχι μόνο λόγω της διάκρισης αλλά επειδή ήρθε μέσα από ένα έργο που αγαπώ ιδιαίτερα. Δουλεύοντας πάνω σε ποιήματα τόσο σημαντικών δημιουργών, αισθανόμουν μεγάλη ευθύνη. Η αναγνώριση αυτή μου έδωσε ένα επιπλέον σήμα να συνεχίσω να εμπιστεύομαι το ένστικτό μου και να προχωρήσω ακόμα πιο βαθιά στη μελοποιημένη ποίηση.
Ενας καλλιτέχνης καλείται πλέον να είναι ταυτόχρονα δημιουργός, performer, παραγωγός περιεχομένου και διαχειριστής social media. Πόσο δύσκολο είναι να προστατεύσετε τον πυρήνα της τέχνης σας μέσα σε αυτή τη συνθήκη;
Είναι μια πραγματικότητα που αφορά όλους μας. Τα ψηφιακά μέσα έχουν γίνει αναγκαίο εργαλείο επικοινωνίας και απαιτούν χρόνο και ενέργεια, με κίνδυνο να ξεφύγει ίσως κανείς από τον πυρήνα της τέχνης του, όπως λέτε. Για μένα δεν τέθηκε ποτέ το δίλημμα. Είναι πολύ ισχυρή η επίδραση της δημιουργίας κι εκεί αφιερώνω όλο μου τον χρόνο, ίσως με κόστος τη λιγότερη προβολή. Εύχομαι να βρεθεί μια ισορροπία όπου τα μέσα υπηρετούν το έργο και όχι το αντίστροφο, γιατί νομίζω ότι ο λόγος που αρχίζουν όλοι να κάνουν μουσική δεν είναι για να παράγουν περιεχόμενο, αλλά για να εκφράζονται.
Σας προβληματίζει το γεγονός ότι σήμερα η μουσική καταναλώνεται συχνά με ρυθμούς fast food;
Με προβληματίζει, αλλά προσπαθώ να το βλέπω χωρίς νοσταλγία για το παρελθόν. Κάθε εποχή έχει τα δικά της χαρακτηριστικά. Σήμερα έχουμε πρόσβαση σε απεριόριστη μουσική, κάτι που είναι ταυτόχρονα ευλογία και πρόκληση. Υπάρχει ο κίνδυνος να χάνεται η βαθιά ακρόαση. Από την άλλη, πιστεύω ότι οι άνθρωποι εξακολουθούν να αναζητούν έργα που τους αγγίζουν πραγματικά. Ισως χρειάζεται περισσότερος χρόνος για να τα βρουν μέσα στον θόρυβο.
Το 2021 εκπροσωπήσατε την Ελλάδα στο European Katara Jazz Festival, στην Ντόχα. Τι αποκομίσατε από αυτή τη διεθνή εμπειρία;
Ηταν μια εμπειρία πολύ μοναδική. Η επαφή με μουσικούς και ακροατές από διαφορετικές χώρες σού θυμίζει ότι η μουσική είναι μια κοινή γλώσσα. Παρά τις πολιτισμικές διαφορές, υπήρχε ένας κοινός τόπος επικοινωνίας. Σε ανθρώπινο επίπεδο κράτησα τη χαρά της συνάντησης και της ανταλλαγής. Καλλιτεχνικά, με βοήθησε να δω τη μουσική μου μέσα σε ένα ευρύτερο διεθνές πλαίσιο.
Στη συνέχεια ήρθε και η διάκριση στο Athens Jazz Festival ως καλύτερη ανερχόμενη τραγουδίστρια-συνθέτρια. Πόσο μπορούν να επηρεάσουν την πορεία ενός νέου καλλιτέχνη τέτοιες αναγνωρίσεις;
Οι διακρίσεις πάντα λειτουργούν ως ενθάρρυνση για μένα. Ιδιαίτερα στην αρχή της πορείας μου ένιωσα ότι κάποιοι άνθρωποι βλέπουν και εκτιμούν την προσπάθειά μου. Αυτή η πρώτη αναγνώριση από ένα φεστιβάλ που αγαπώ ήταν μια ώθηση να συνεχίσω με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.
Θα σας ενδιέφερε να εκπροσωπήσετε την Ελλάδα στη Eurovision;
Οχι, δεν είναι κάτι που με ενδιαφέρει, είναι η αλήθεια, αλλά τελευταία μου το προτείνουν διάφοροι άνθρωποι που ακούνε τη μουσική μου χωρίς να καταλαβαίνω απόλυτα τον λόγο. Δεν νομίζω ότι με εκφράζει ο διαγωνισμός της Eurovision ή γενικώς οι διαγωνισμοί, γι’ αυτό συμμετέχω σπάνια. Νιώθω ότι η πορεία μου ακολουθεί έναν διαφορετικό δρόμο και προτιμώ να επικεντρώνομαι σε έργα που εκφράζουν απόλυτα τη μουσική μου ταυτότητα και τις δημιουργικές μου αναζητήσεις.
