Ο παρατεταμένος καύσωνας δεν προκαλεί από μόνος του λοιμώξεις, όμως δημιουργεί τις ιδανικές συνθήκες για την εξάπλωση επικίνδυνων παθογόνων μικροοργανισμών και εντόμων-φορέων ασθενειών. Με νέα προειδοποίησή του, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC) κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την Ευρώπη, επισημαίνοντας ότι οι ολοένα υψηλότερες θερμοκρασίες αυξάνουν τον κίνδυνο τροφιμογενών λοιμώξεων, νοσημάτων που μεταδίδονται από κουνούπια και τσιμπούρια, αλλά και μολύνσεων από βακτήρια που αναπτύσσονται στα θερμά παράκτια νερά.
Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων ξεκαθαρίζει ότι η απειλή δεν συνδέεται μόνο με ένα μεμονωμένο κύμα καύσωνα. Οι παρατεταμένες περίοδοι υψηλών θερμοκρασιών μεταβάλλουν το περιβάλλον, ευνοώντας τον πολλαπλασιασμό βακτηρίων, την επιβίωση εντόμων-φορέων ασθενειών και τη δημιουργία νέων εστιών μετάδοσης ακόμη και σε περιοχές που μέχρι σήμερα θεωρούνταν χαμηλού κινδύνου.
Στο πλαίσιο αυτό, το ECDC ενισχύει την επιδημιολογική επιτήρηση και προωθεί την προσέγγιση «Μία Υγεία» (One Health), που αντιμετωπίζει ως αλληλένδετες την υγεία των ανθρώπων, των ζώων και του περιβάλλοντος, καθώς οι κλιματικές αλλαγές επηρεάζουν ολόκληρα οικοσυστήματα.
1. Τροφιμογενείς λοιμώξεις
Οι υψηλές θερμοκρασίες επιτρέπουν στα βακτήρια να πολλαπλασιάζονται ταχύτερα όταν διακόπτεται η ψυκτική αλυσίδα ή τα τρόφιμα παραμένουν εκτός ψυγείου. Παθογόνα όπως η σαλμονέλα και το καμπυλοβακτήριο μπορούν να αναπτυχθούν χωρίς να αλλοιώνουν εμφανώς τη μυρωδιά, τη γεύση ή την όψη των τροφίμων.
Οι ειδικοί συνιστούν άμεση ψύξη των ευπαθών τροφίμων, διαχωρισμό ωμών και μαγειρεμένων προϊόντων, καλό ψήσιμο του κρέατος και σχολαστικό πλύσιμο φρούτων και λαχανικών πριν από την κατανάλωση.
2. Νοσήματα που μεταδίδονται από κουνούπια
Οι θερμότερες και πιο υγρές καιρικές συνθήκες διευκολύνουν την εξάπλωση χωροκατακτητικών ειδών κουνουπιών σε περισσότερες περιοχές της Ευρώπης, αυξάνοντας τον κίνδυνο μετάδοσης του δάγκειου πυρετού, του ιού chikungunya και του ιού του Δυτικού Νείλου.
Το ECDC υπενθυμίζει ότι η μετάδοση του ιού του Δυτικού Νείλου κορυφώνεται συνήθως από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο. Παράλληλα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει ήδη καταγράψει τοπικά κρούσματα τον Ιούλιο του 2026 σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Ιταλία, η Βόρεια Μακεδονία, η Ρουμανία και η Ισπανία.
3. Λοιμώξεις από τσιμπούρια
Η αύξηση της θερμοκρασίας επιμηκύνει την περίοδο δραστηριότητας των τσιμπουριών, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η πιθανότητα μετάδοσης ασθενειών όπως η νόσος του Lyme και η εγκεφαλίτιδα που μεταδίδεται από τσιμπούρια.
Το ECDC συστήνει σε όσους κινούνται σε δασικές ή θαμνώδεις περιοχές να φορούν ρούχα που καλύπτουν το σώμα, να χρησιμοποιούν εντομοαπωθητικά και να ελέγχουν προσεκτικά το δέρμα τους μετά την επιστροφή. Σε ορισμένες περιοχές υψηλού κινδύνου μπορεί να συνιστάται και ο εμβολιασμός κατά της εγκεφαλίτιδας.
4. Vibriosis
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στα θερμά παράκτια νερά, όπου αναπτύσσονται ευκολότερα τα βακτήρια του γένους Vibrio. Η μόλυνση μπορεί να προκληθεί όταν θαλασσινό νερό έρθει σε επαφή με ανοιχτές πληγές ή μέσω της κατανάλωσης ωμών ή ανεπαρκώς μαγειρεμένων οστρακοειδών.
Το ECDC έχει δημιουργήσει διαδραστικό χάρτη πρόβλεψης που αξιοποιεί στοιχεία για τη θερμοκρασία και την αλατότητα της θάλασσας, προκειμένου να εντοπίζει περιοχές όπου οι συνθήκες ευνοούν την ανάπτυξη των συγκεκριμένων βακτηρίων.
Πώς μπορούν να προστατευθούν οι πολίτες
Οι ειδικοί συνιστούν τη διατήρηση των τροφίμων σε χαμηλές θερμοκρασίες, τον περιορισμό του χρόνου παραμονής τους εκτός ψυγείου και την αυστηρή τήρηση των κανόνων υγιεινής στην κουζίνα.
Παράλληλα, προτείνεται η χρήση εντομοαπωθητικών, σιτών και προστατευτικών ρούχων για την αποφυγή τσιμπημάτων από κουνούπια, καθώς και η απομάκρυνση στάσιμων νερών γύρω από τις κατοικίες.
Μετά από δραστηριότητες στη φύση, συνιστάται σχολαστικός έλεγχος του σώματος για τσιμπούρια, ενώ όσοι έχουν ανοιχτές πληγές θα πρέπει να αποφεύγουν το κολύμπι σε ζεστά υφάλμυρα νερά και να καταναλώνουν μόνο καλά μαγειρεμένα θαλασσινά.
Το ECDC επισημαίνει ότι οι πολίτες πρέπει να αναζητήσουν άμεσα ιατρική βοήθεια σε περίπτωση υψηλού πυρετού, σοβαρής διάρροιας, σύγχυσης, δυσκολίας στην αναπνοή, ταχείας εξάπλωσης λοίμωξης στο δέρμα ή εμφάνισης νευρολογικών συμπτωμάτων μετά από τσίμπημα κουνουπιού ή τσιμπουριού.
