Δύο ημέρες μετά τις εκλογές του Ιουνίου του 2023, κι ενώ ήδη στη χώρα σοβεί μια σειρά από κρίσεις με τεράστιες κοινωνικές επιπτώσεις, ανακοινώνεται ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης αποφασίζει να ιδρύσει ένα νέο υπουργείο με βαρύγδουπο τίτλο: «Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας». Ο επικοινωνιακός μανδύας με τον οποίο ντύνεται αυτή η πρωτοβουλία είναι το υποτιθέμενο ενδιαφέρον του πρωθυπουργού για τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πολίτες, ειδικά οι νέοι, και κυρίως η επίλυση του δημογραφικού και του στεγαστικού προβλήματος. Η ουσία πίσω από την απόφαση αυτή δεν είναι τίποτε άλλο παρά να αποτελέσει ένα αντίβαρο στις σοβαρές πιέσεις που δέχεται από τη δεξιά πτέρυγα του κόμματός του και ειδικά από τη λαϊκή βάση της Νέας Δημοκρατίας, που δεν βλέπει με καθόλου καλό μάτι -είναι στα κάγκελα, για να είμαστε πιο ακριβείς- το σφιχταγκάλιασμα με τη woke ατζέντα κατά την πρώτη του θητεία, με αποκορύφωμα τον νόμο για τα ομόφυλα ζευγάρια.
Τρία χρόνια μετά, το υπουργείο έχει καταστεί ανέκδοτο, καθώς όχι μόνο δεν έχει εκπληρώσει τους σκοπούς του, αλλά επιπλέον σε όλο αυτό το διάστημα διοικείται από ανθρώπους που ούτε με το αντικείμενο έχουν σχέση ούτε ως προτεραιότητα έβαλαν ποτέ να λύσουν προβλήματα. Τόσο η πρώτη υπουργός Σοφία Ζαχαράκη όσο και η δεύτερη, η Δόμνα Μιχαηλίδου, ασχολήθηκαν κυρίως με το να φιλοτεχνήσουν το πολιτικό τους προφίλ, να διορίσουν, καθεμιά για λογαριασμό της, τον δικό τους στρατό από μετακλητούς και ειδικά να στήσει καθεμιά τον δικό της μηχανισμό για τις προσεχείς εκλογές – η πρώτη στοχεύοντας τις ευρωεκλογές, η δεύτερη στοχεύοντας την εκλογική περιφέρεια του Πειραιά. Το χειρότερο όλων; Το πώς καταφέρονται η μία εναντίον της άλλης, κι ενώ μάλιστα είναι συνάδελφοι στο ίδιο υπουργικό συμβούλιο!
Αποτυχία
Την ώρα που ο Κυριάκος Μητσοτάκης και η Δόμνα Μιχαηλίδου διαφημίζουν μια σειρά από επιτυχίες που υπάρχουν μόνο στο δικό τους φαντασιακό, η αποτυχία είναι… μετρήσιμη. Μία σειρά από κρίσιμους δείκτες που δεν επιδέχονται αμφισβήτηση επιβεβαιώνουν ότι όχι μόνο δεν υπάρχει βελτίωση, αντιθέτως η κατάσταση χειροτερεύει.
Σε πρόσφατη συνέντευξη Τύπου οι εργαζόμενοι στο υπουργείο έφεραν στο φως τη σκληρή πραγματικότητα:
-Το ένα στα δύο άτομα με αναπηρία ή/και χρόνια πάθηση (48,6%), αντιμετωπίζει μεγάλη ή/και ακραία (πλήρης αδυναμία) δυσκολία κάλυψης των βασικών εξόδων στέγασης.
-Τα 8 στα 10 άτομα με αναπηρία ή/και χρόνια πάθηση που αντιμετωπίζουν ανάγκες υποστήριξης σε καθημερινές δραστηριότητες βασίζονται στη βοήθεια του οικογενειακού ή του φιλικού/κοινωνικού περιβάλλοντος προκειμένου να καλύψουν τις καθημερινές τους ανάγκες, χωρίς να λαμβάνουν κάποια επαγγελματική φροντίδα ή υποστήριξη.
-Δεν υπάρχουν δημόσιες δομές φιλοξενίας ηλικιωμένων, παρά μόνο οι δομές χρονίως πασχόντων των ΚΚΠΠ, βαριά υποστελεχωμένες και με μικρή δυναμικότητα, που δέχονται χρονίως πάσχοντες άνω των 18 ετών.
-Το κόστος στέγασης ως ποσοστό του διαθέσιμου εισοδήματος νοικοκυριού είναι υψηλότερο στην Ελλάδα (35,5%) απ’ ό,τι στην Ε.Ε. (19,2%). Π.χ. για ένα νέο ζευγάρι με καθαρό μηνιαίο εισόδημα περίπου 1.800 ευρώ και μηνιαίο ενοίκιο 700 ευρώ το κόστος του ενοικίου απορροφά περίπου το 39% του διαθέσιμου εισοδήματος. Εάν συνυπολογιστούν λογαριασμοί κοινής ωφέλειας, κοινόχρηστα και έξοδα συντήρησης, το συνολικό κόστος κατοικίας είναι πιθανό να υπερβεί το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος, προσεγγίζοντας ή και υπερβαίνοντας το όριο υπερβολικής στεγαστικής επιβάρυνσης που χρησιμοποιεί η Eurostat.
-Η Ελλάδα κατατάσσεται 2η στην Ε.Ε. ως προς τη μεγαλύτερη μέση ηλικία αποχώρησης των νέων από τη γονική κατοικία, σε ηλικία κατά μ.ό. άνω των 31 και τελευταία στη μετάβαση από το πανεπιστήμιο στην εργασία.
-H Ελλάδα είναι στη δεύτερη χειρότερη θέση της Ευρώπης όσον αφορά τον πληθυσμό σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικό αποκλεισμό: ποσοστό 27,5%
-Οσον αφορά το ποσοστό κατανομής του πληθυσμού με σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση, ανέρχεται σε 14,9% και την κατατάσσει τρίτη χειρότερη από το τέλος μεταξύ των χωρών των Ε.Ε.
-Η Ελλάδα αντιμετωπίζει έντονη δημογραφική πίεση. Το 2024 οι γεννήσεις στη χώρα ανήλθαν σε μόλις 6,6 ανά 1.000 κατοίκους, από τα χαμηλότερα ποσοστά στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Παράλληλα, η φυσική μεταβολή του πληθυσμού παραμένει αρνητική, καθώς οι θάνατοι υπερβαίνουν τις γεννήσεις, ενώ η συνολική γονιμότητα στην Ευρώπη βρίσκεται πολύ κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης του πληθυσμού.
-Την ίδια στιγμή η Ελλάδα γερνάει ταχύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο: Η διάμεση ηλικία του πληθυσμού είναι 47,2 έτη, περίπου 2,3 χρόνια υψηλότερη από τον μέσο όρο της Ε.Ε. (44,9 έτη), γεγονός που την κατατάσσει μεταξύ των πιο γηρασμένων χωρών της Ευρώπης.
-Ενδιαφέρον έχει και η αποτύπωση του επιδόματος παιδιού που το ύψος του δεν επαρκεί για να καλύψει βασικές ανάγκες: αντιστοιχεί σε 840 € ετησίως για το πρώτο παιδί (Α’ εισοδηματική κατηγορία), περίπου 18% κάτω από την πραγματική αγοραστική του δύναμη σε σχέση με πριν από την έντονη πληθωριστική άνοδο, καλύπτει περίπου 10%-15% μιας βασικής μηνιαίας δαπάνης (π.χ. ενοίκιο ή σούπερ μάρκετ), αλλά ούτε κατά προσέγγιση δεν καλύπτει μέρος των βασικών αναγκών και κόστος ανατροφής ενός παιδιού. Αυτό επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι τα 840 € τα λαμβάνει μια οικογένεια με ένα παιδί και πραγματικό οικογενειακό εισόδημα 10.500 ευρώ.
Μόνο εντυπώσεις
Οι εργαζόμενοι του υπουργείου καθώς και οι υπάλληλοι των εποπτευόμενων φορέων του, όπως ο Οργανισμός Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΟΠΕΚΑ), το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΚΑ) και η Γενική Γραμματεία Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, έχουν προχωρήσει σε μια σειρά από βαρύτατες δημόσιες καταγγελίες.
Η κεντρική αιχμή εστιάζει σε μια προκλητική, όπως τη χαρακτηρίζουν, ασυμμετρία στη διαχείριση των οικονομικών πόρων του υπουργείου. Ενώ οι βασικές κοινωνικές δομές στερούνται των απαραίτητων κονδυλίων για την εύρυθμη λειτουργία τους, η πολιτική ηγεσία επιλέγει να κατευθύνει τεράστια ποσά στην επικοινωνιακή προβολή του έργου της.
Συγκεκριμένα, οι σύλλογοι εργαζομένων κατήγγειλαν επίσημα ότι για το έτος 2026 έχουν πιστωθεί περισσότερα από 2.100.000 ευρώ για δαπάνες διαφήμισης, δημοσίων σχέσεων και επικοινωνιακών αναγκών, κυρίως της υπουργού Δόμνας Μιχαηλίδου.
Οι υπάλληλοι κάνουν λόγο για μια «βιτρίνα κοινωνικής πολιτικής», όπου το κύριο μέλημα είναι η επικοινωνιακή διαχείριση της φτώχειας και όχι η ριζική αντιμετώπισή της. Αυτή η διοχέτευση δημόσιου χρήματος σε διαφημιστικές καμπάνιες, την ίδια στιγμή που οι δικαιούχοι των επιδομάτων βρίσκονται αντιμέτωποι με γραφειοκρατικά προσκόμματα και καθυστερήσεις λόγω έλλειψης συστημάτων και προσωπικού, αποτελεί μια ηθική και πολιτική πρόκληση που υπονομεύει την ίδια την αποστολή του υπουργείου.
Εγκατάλειψη
Με αυτά τα δεδομένα, δεν προκαλεί εντύπωση, δυστυχώς, η πλήρης ανυπαρξία ενός ολοκληρωμένου δικτύου δημόσιων δομών για τα Ατομα με Αναπηρία (ΑμεΑ) και την τρίτη ηλικία. Η χώρα μας στερείται σύγχρονων, δημόσιων προνοιακών υποδομών, με αποτέλεσμα η φροντίδα αυτών των ανθρώπων να μετακυλίεται είτε στις οικονομικά εξουθενωμένες οικογένειες είτε στον ιδιωτικό τομέα, ο οποίος συχνά λειτουργεί με καθαρά κερδοσκοπικά κριτήρια.
Η έλλειψη δομών βραχείας ή μακροχρόνιας φιλοξενίας αναγκάζει πολλούς πολίτες να εγκλωβίζονται σε αδιέξοδα, ενώ οι υπάρχουσες κρατικές δομές χαρακτηρίζονται από υποβάθμιση των υποδομών τους και σοβαρές ελλείψεις σε υγειονομικό και υποστηρικτικό υλικό. Το ΕΚΚΑ αδυνατεί πλέον να ανταποκριθεί στον ρόλο του ως ασφαλές καταφύγιο για τις κοινωνικά ευπαθείς ομάδες, εξαιτίας της χρόνιας οικονομικής και διοικητικής απαξίωσης.
Για γέλια
Με την ελληνική ύπαιθρο να ερημώνει και το πρόβλημα να έχει ευρύτερες διαστάσεις στις ακριτικές περιοχές, η υπουργός ξεκίνησε να υλοποιεί πέρυσι το περίφημο πρόγραμμα μετεγκατάστασης, αρχής γενομένης από τον Εβρο. Ο συγκεκριμένος νομός επιλέχθηκε και για εθνικούς λόγους, σε μία περίοδο κατά την οποία φούντωσαν οι καταγγελίες ότι Τούρκοι πολίτες άρχισαν τις μαζικές αγορές ακινήτων, με τη Δόμνα Μιχαηλίδου να διατείνεται πως τα γενναία οικονομικά κίνητρα είναι ικανά να αντιστρέψουν την κατάσταση.
Οπως μια σειρά άλλες πρωτοβουλίες της υπουργού, δυστυχώς και αυτή κατάντησε ανέκδοτο: Η ίδια παραδέχτηκε στη Βουλή στις 21 Ιουλίου 2026 πως μέσα σε έναν χρόνο εγκρίθηκαν μόνο δύο αιτήσεις. Ακόμα χειρότερα, η Δόμνα Μιχαηλίδου υποστήριξε ότι το πρόγραμμα δεν έχει αποτύχει, παρ’ όλα αυτά εξήγγειλε μια σειρά από βελτιώσεις:
- 50% προκαταβολή,
- χρηματοδότηση ανεξαρτήτως μεγέθους της πόλης στην οποία κάποιος πηγαίνει, οριζοντίως, στα 10.000 ευρώ. Πριν ήταν 5.000 ευρώ για μεγαλύτερες πόλεις και 10.000 για μικρότερες πόλεις και χωριά.
- Απάλειψη της προϋπόθεσης εργασίας, έτσι ώστε να μη χρειάζεται από πριν συμβόλαιο εργασίας με τον εργοδότη.
Το φαιδρό στην όλη υπόθεση είναι πως, την ώρα που το πρόγραμμα πήγαινε… άπατο, μια σειρά από βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος έσπευδαν να διαμαρτυρηθούν για το γεγονός ότι αυτό υλοποιείται μόνο στον Εβρο. Ετσι, πέραν του Εβρου, το πρόγραμμα ανοίγει το επόμενο διάστημα για νομούς της Μακεδονίας και της Θράκης που εμφάνισαν πληθυσμιακή υποχώρηση άνω του 10%: Δράμας, Κιλκίς, Σερρών, Φλώρινας Πέλλας, Καστοριάς.
Δραματικές καθυστερήσεις στην εξυπηρέτηση λόγω υποστελέχωσης
Το σοβαρότερο επιχειρησιακό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν το υπουργείο και οι φορείς του είναι η δραματική και χρόνια υποστελέχωση. Ο ΟΠΕΚΑ, ο οποίος έχει εξελιχθεί σε έναν γιγάντιο «υπερ-οργανισμό» υπεύθυνο για την επεξεργασία και την καταβολή δεκάδων προνοιακών επιδομάτων (όπως το Επίδομα Παιδιού, το Επίδομα Στέγασης, το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα και οι αναπηρικές παροχές), λειτουργεί με ελάχιστο μόνιμο προσωπικό. Οι εργαζόμενοι καταγγέλλουν ότι ο όγκος εργασίας είναι ανθρωπίνως αδύνατο να διεκπεραιωθεί από το υπάρχον δυναμικό, γεγονός που οδηγεί σε εργασιακή εξουθένωση (burnout) και σε αναπόφευκτες καθυστερήσεις στην εξυπηρέτηση των πολιτών.
Αντίστοιχη είναι η κατάσταση και στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΚΑ), το οποίο αποτελεί τον βασικό επιχειρησιακό βραχίονα για την επείγουσα κοινωνική φροντίδα και τη διαχείριση κρίσεων, όπως η προσωρινή φιλοξενία αστέγων ή θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας. Η έλλειψη εξειδικευμένου επιστημονικού προσωπικού (κοινωνικών λειτουργών, ψυχολόγων) έχει οδηγήσει τις δομές αυτές στα όρια της λειτουργικής κατάρρευσης. Το παράδοξο, σύμφωνα με τα σωματεία, είναι ότι το υπουργείο αρνείται συστηματικά να αξιοποιήσει το Εθνικό Σύστημα Κινητικότητας για να ενισχύσει τις υπηρεσίες του με έμπειρα στελέχη από άλλους δημόσιους φορείς, επιλέγοντας αντίθετα να διατηρεί τις θέσεις κενές ή να στρέφεται σε προσωρινές λύσεις συμβασιούχων, οι οποίοι, μόλις αποκτήσουν την απαραίτητη εμπειρία, αποχωρούν λόγω λήξης των συμβάσεών τους.
Προκλητικά βίντεο από μία υπέρμαχη της woke ατζέντας
Αν υπήρχε ένα βραβείο για το ποιο στέλεχος των κυβερνήσεων του Κυριάκου Μητσοτάκη από το 2019 μέχρι σήμερα είναι εντελώς εκτός τόπου και χρόνου, θα το κέρδιζε χωρίς αντίπαλο η Δόμνα Μιχαηλίδου. Η συγκεκριμένη πολιτικός, τώρα υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, όχι μόνο είναι υπέρμαχη της woke ατζέντας και εντελώς ακατάλληλη για το συγκεκριμένο χαρτοφυλάκιο, αλλά ταυτόχρονα είναι ένα άτομο που δεν έχει καμία απολύτως επαφή με την καθημερινότητα, τα προβλήματα και τις αγωνίες της κοινωνίας, και κυρίως με την πραγματικότητα.
Το πρόσφατο «χτύπημα» με όσα προσβλητικά για την Ελλάδα εκστόμισε η Δόμνα Μιχαηλίδου για το πώς αντιλαμβάνεται η ίδιο και το υπουργείο της τον θεσμό της οικογένειας ήταν απλώς το κερασάκι στην τούρτα. Πώς αλλιώς μπορεί να χαρακτηριστεί η δήλωση της υπουργού Οικογένειας «δεν μπορείς να πεις ότι μία οικογένεια του μέλλοντος είναι μία τυπική οικογένεια με δύο γονείς και τρία παιδιά. Εχουμε πολυδιάσπαση των νοικοκυριών, έχουμε δημογραφικό πρόβλημα, οπότε έχουμε πάρα πολλές οικογένειες που δυστυχώς έχουν και μηδέν παιδιά, οικογένεια είναι και ένα ζευγάρι χωρίς παιδιά. Αλλά το δικό μας στοίχημα και η δική μας πολύ μεγάλη αγωνία είναι να δημιουργήσουμε όλες αυτές τις ελευθερίες, όλον αυτόν τον χώρο, τον χρόνο και το χρήμα που μπορεί να χρειάζεται μία οικογένεια έτσι ώστε να μπορεί ελεύθερα να κάνει τη δική της επιλογή».
Λίγες εβδομάδες νωρίτερα η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής, σε μία χώρα που μαστίζεται από την παιδική παχυσαρκία και έχει θεσπίσει εδώ και χρόνια τον θεσμό των Σχολικών Γευμάτων, ακριβώς για να βελτιωθούν οι διατροφικές συνήθειες των μαθητών, θεώρησε χαριτωμένο και ναζιάρικο το βίντεο που ανάρτησε στο TikΤok, στο οποίο χλαπάκιαζε ένα σουβλάκι, δηλαδή έκανε το άκρως αντίθετο από αυτό που κάνει ένας σοβαρός πολιτικός: αντί για το καλό παράδειγμα, αποτέλεσε το τέλειο αντιπαράδειγμα.
Βέβαια, όταν ήταν σε άλλο υπουργείο, είχε διαφορετικό αφήγημα, γιατί προφανώς έτσι τη βόλευε. Πώς αλλιώς μπορεί να ερμηνευθεί η ατάκα της όταν ήταν υφυπουργός Παιδείας «δεν είναι εξαιρετικά υψηλό πρόβλημα να περπατούν παιδιά γυμνασίου 1 με 1,5 χιλιόμετρο», απαντώντας στις διαμαρτυρίες για το κλείσιμο σχολείων!
Να ήταν μόνο αυτό; Λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές του 2023, όντας καλεσμένη σε πρωινάδικο καναλιού, ομολόγησε ότι, όταν ο πατέρας της ήταν άρρωστος και σε μη αναστρέψιμη κατάσταση, το μεγάλο της άγχος ήταν εάν θα προλάβει τις επόμενες εκλογές για να ψηφίσει, αφήνοντας εμβρόντητους παρουσιαστές και κοινό.
