Στα άκρα η σύγκρουση Ντόρας – Κυριάκου

Η δημόσια παρέμβαση της Ντόρας Μπακογιάννη για την «αλαζονεία» υπουργών της κυβέρνησης δεν αντιμετωπίστηκε στο εσωτερικό της Ν.Δ. ως μια συνηθισμένη παρατήρηση ενός έμπειρου στελέχους προς νεότερους συναδέλφους του.

• Γράφει Ειδικός Συνεργάτης

Η φράση ότι υπάρχουν υπουργοί του Κυριάκου Μητσοτάκη που «έχουν κουράσει» και πρέπει να «ξεκαβαλικέψουν» ήταν αρκετά βαριά ώστε να προκαλέσει συζητήσεις, αλλά και αρκετά προσεκτικά διατυπωμένη ώστε να μη μετατραπεί σε ευθεία επίθεση κατά του πρωθυπουργού. Η ίδια άλλωστε, στην ίδια συνέντευξη, έσπευσε να επαναλάβει ότι θεωρεί τον αδελφό της καλύτερη κυβερνητική επιλογή από τους βασικούς πολιτικούς αντιπάλους του.

Αυτό ακριβώς είναι και το στοιχείο που κάνει την τελευταία της κίνηση περισσότερο πολιτική παρά επικοινωνιακή. Η Ντόρα Μπακογιάννη σκόπιμα δεν αμφισβητεί δημοσίως τον Κυριάκο Μητσοτάκη, αλλά χτυπώντας το «σαμάρι» ασκεί ολοένα σκληρότερη κριτική στο σύστημα εξουσίας που έχει διαμορφωθεί γύρω του. Και όσοι γνωρίζουν τη μακρά πολιτική διαδρομή της καταλαβαίνουν ότι, όταν μια τόσο έμπειρη πολιτικός επιλέγει να μιλήσει για «αλαζονεία» μέσα στην ίδια της την παράταξη, γνωρίζει πολύ καλά ποια συζήτηση ανοίγει.

Οι τελευταίες δηλώσεις, άλλωστε, δεν ήρθαν σε κενό αέρος. Τον περασμένο Απρίλιο η Ντόρα Μπακογιάννη είχε διαφοροποιηθεί δημόσια και στην υπόθεση του Μακάριου Λαζαρίδη, λέγοντας ότι θα έπρεπε να «διευκολύνει τον πρωθυπουργό και το κόμμα» και ουσιαστικά να αποχωρήσει. Η παρέμβασή της είχε ιδιαίτερο βάρος επειδή έγινε σε μια στιγμή κατά την οποία η κυβέρνηση επιχειρούσε ακόμη να διαχειριστεί πολιτικά την υπόθεση.

Η εικόνα που σχηματίζεται είναι εκείνη μιας πολιτικού η οποία δεν αισθάνεται υποχρεωμένη να περιμένει την κεντρική γραμμή του Μαξίμου προτού τοποθετηθεί. Η Μπακογιάννη επιλέγει όλο και συχνότερα να παρεμβαίνει αυτόνομα, είτε πρόκειται για πρόσωπα είτε για κυβερνητικές συμπεριφορές, και το γεγονός αυτό αποκτά μεγαλύτερη σημασία επειδή συμπίπτει με μια περίοδο κατά την οποία ανοίγει σταδιακά η συζήτηση για τις επόμενες εθνικές εκλογές και, μαζί της, για την κατάρτιση των ψηφοδελτίων της Ν.Δ.

Εδώ βρίσκεται και το πιο ευαίσθητο σημείο της υπόθεσης. Στο «γαλάζιο» παρασκήνιο συζητείται εδώ και καιρό το πολιτικό μέλλον της Ντόρας Μπακογιάννη. Η ίδια δεν έχει ανακοινώσει τι ακριβώς προτίθεται να κάνει στις επόμενες εκλογές, ενώ κατά καιρούς έχει αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο να μη συνεχίσει με τον ίδιο τρόπο την κοινοβουλευτική διαδρομή της.

Παράλληλα, κυκλοφορεί εδώ και μήνες το σενάριο μετακίνησής της από τα Χανιά στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας, όπως επιθυμεί η ίδια, αλλά ο Κυριάκος Μητσοτάκης αρνείται επίμονα να δώσει το πράσινο φως. Αυτό αποτέλεσε την αφορμή της ρήξης, αλλά και πάλι πρόκειται, κατά τους γνωρίζοντες, μόνο για την κορυφή του παγόβουνου.

Το πραγματικό παρασκήνιο, άλλωστε, δεν αφορά μόνο τα «καλάμια». Αφορά το πολιτικό μέλλον της ίδιας της Ντόρας, όπως και του γιου της Κώστα Μπακογιάννη, και κατ’ επέκταση την πολιτική «διαδοχή» της ευρύτερης οικογένειας Μητσοτάκη. Γενικότερα, η «επόμενη ημέρα» στη Ν.Δ. αποτελεί το φόντο στο οποίο εκτυλίσσεται αυτή η αδελφική ρήξη, η οποία μάλιστα οδηγείται στα άκρα.

Για την Ντόρα Μπακογιάννη το Επικρατείας δεν θα ήταν απλώς μια διαφορετική εκλογική επιλογή. Θα της επέτρεπε να συνεχίσει την κοινοβουλευτική της παρουσία χωρίς να χρειαστεί να δώσει ακόμη μια εξαντλητική μάχη σταυρού στα Χανιά, που, κατά πολλούς, θα ήταν και επισφαλής.

Κατά τις πληροφορίες, η πρόφαση με την οποία συνοδεύει την άρνηση του Κ. Μητσοτάκη είναι ότι η τοποθέτηση της αδελφής του πρωθυπουργού σε εκλόγιμη θέση του ψηφοδελτίου Επικρατείας θα μπορούσε εύκολα να προκαλέσει κατηγορίες περί οικογενειοκρατίας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση επιχειρεί να αντιμετωπίσει κριτική για κλειστά συστήματα εξουσίας και μακροχρόνια παραμονή των ίδιων προσώπων σε κορυφαίες θέσεις.

Στο περιβάλλον της Μπακογιάννη η επιχειρηματολογία αυτή φέρεται ότι αντιμετωπίζεται ως βολική δικαιολογία. Η πρώην υπουργός θεωρεί, σύμφωνα με όσα μεταφέρονται από συνομιλητές της, ότι η πολυετής πολιτική διαδρομή της και η κοινοβουλευτική παρουσία της δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα της συγγενικής σχέσης της με τον πρωθυπουργό.

Ο συνεχιστής

Και κάπως έτσι το ζήτημα, που αρχικά έμοιαζε τεχνικό, αποκτά εμφανώς οικογενειακή και πολιτική διάσταση. Με φόντο ακριβώς την επόμενη ημέρα στη Ν.Δ., αρνούμενος να την τοποθετήσει στο Επικρατείας, προσπαθεί να την ωθήσει ουσιαστικά εκτός Βουλής. Εκείνη, όμως, έχει αρκετούς λόγους να αρνείται να «αποστρατευτεί».

Κι αυτό όχι μόνο για να μπορέσει να λειτουργήσει ως γέφυρα για το πολιτικό μέλλον του γιου της, αλλά και διότι, κατά τις πληροφορίες, κινείται ήδη και για να διασφαλίσει θέση στη μετά Κυριάκο εποχή, στη Ν.Δ., με το όποιο ειδικό βάρος θα μπορούσε να προσδώσει η δική της παρουσία – κάτι που προκαλεί εύλογα μεγαλύτερο ενδιαφέρον στις υπόγειες διεργασίες που συντελούνται.

Γενικότερα, πάντως, η αντιμετώπιση που έχει τόσο η Ντόρα Μπακογιάννη όσο και ο γιος της από τους σημερινούς ενοίκους του Μεγάρου Μαξίμου δεν είναι άσχετη, κατά τους γνωρίζοντες, από την επιδίωξη να «αδειάσει» ο χώρος και να ανοίξει ο δρόμος για την υποψηφιότητα του γιου του πρωθυπουργικού ζεύγους, Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, στα Χανιά, στις μεθεπόμενες εκλογές, ώστε να καταστεί εκείνος ο συνεχιστής -όπως επιθυμεί διακαώς και η Μαρέβα- της «πολιτικής δυναστείας».

Δεν είναι η πρώτη φορά που η συγγενική σχέση των δύο δημιουργεί πολιτικές παρενέργειες. Το 2019 η Ντόρα Μπακογιάννη είχε μείνει εκτός της πρώτης κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη, με το επιχείρημα της αποφυγής εντυπώσεων οικογενειοκρατίας να βρίσκεται τότε στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Η ίδια δεν είχε κρύψει ότι η εξέλιξη αυτή την είχε ενοχλήσει. Για μια πολιτικό που είχε διατελέσει υπουργός Εξωτερικών, δήμαρχος Αθηναίων και κορυφαίο στέλεχος της παράταξης επί δεκαετίες, η επιλογή να μείνει εκτός κυβέρνησης λόγω της συγγένειάς της με τον πρωθυπουργό δεν ήταν δυνατόν να θεωρηθεί αδιάφορη.

Ακόμη παλαιότερα, το 2015, οι πολιτικές διαδρομές των δύο αδελφών είχαν βρεθεί σε διαφορετικά στρατόπεδα στη μάχη για την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας. Η Ντόρα Μπακογιάννη είχε στηρίξει τον Βαγγέλη Μεϊμαράκη, ενώ τελικά επικράτησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Από εκείνη τη στιγμή διαμορφώθηκε μια ιδιόμορφη ισορροπία: ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε πλέον τον απόλυτο κομματικό και αργότερα κυβερνητικό έλεγχο, αλλά η Ντόρα διατηρούσε τη δική της πολιτική αυτονομία, τις δικές της σχέσεις στο κόμμα και μια προσωπική διαδρομή που δεν εξαρτιόταν από τη δική του.

H Βολουδάκη

Η ισορροπία αυτή λειτούργησε για χρόνια. Δεν ήταν, όμως, ποτέ απλή. Η σημερινή συγκυρία την καθιστά ακόμη δυσκολότερη, καθώς πίσω από τη συζήτηση για το Επικρατείας υπάρχει και η τοπική πραγματικότητα των Χανίων. Στις εκλογές του 2023 η Νέα Δημοκρατία απέσπασε στην περιφέρεια ποσοστό άνω του 40% και κέρδισε τρεις από τις τέσσερις έδρες. Η Ντόρα Μπακογιάννη εξελέγη μαζί με τη Σέβη Βολουδάκη και τον Αλέξανδρο Μαρκογιαννάκη. Στις εκλογές του Μαΐου, όπου ίσχυε σταυρός προτίμησης, η διαφορά μεταξύ Μπακογιάννη και Βολουδάκη ήταν 2.703 ψήφοι: 17.313 έναντι 14.610.

Αυτό σημαίνει ότι μια νέα εκλογική αναμέτρηση δεν θα είναι υποχρεωτικά περίπατος. Εάν η Ν.Δ. κινηθεί χαμηλότερα πανελλαδικά και πάρει λιγότερες έδρες στον νομό, ο εσωκομματικός ανταγωνισμός θα γίνει πολύ πιο σκληρός. Η Σέβη Βολουδάκη έχει στο μεταξύ ενισχυθεί πολιτικά και κυβερνητικά, διαθέτοντας και τη στήριξη της Μαρέβας Μητσοτάκη, ενώ η μάχη για κάθε σταυρό σε μια τετραεδρική περιφέρεια μπορεί να αποκτήσει χαρακτήρα προσωπικής επιβίωσης.

Αυτό είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο η πιθανή μετακίνηση της Μπακογιάννη στο Επικρατείας θα αποκτούσε άλλη διάσταση. Δεν αποτελεί μόνο ζήτημα τιμητικής εξόδου ή διευκόλυνσης μιας ιστορικής προσωπικότητας της παράταξης. Συνδέεται άμεσα με τον τρόπο που θα διαμορφωθούν οι νέες ισορροπίες στα Χανιά αλλά και με το πολιτικό μέλλον της οικογένειας Μπακογιάννη.

Στην ίδια εξίσωση είχε ενταχθεί ακριβώς και ο Κώστας Μπακογιάννης. Στο παρασκήνιο είχε συζητηθεί το σενάριο να μετακινηθεί στο Επικρατείας η μητέρα του ή ακόμη και να αποχωρήσει, ώστε να δημιουργηθεί χώρος για εκείνον στην κεντρική πολιτική σκηνή. Το ενδεχόμενο αυτό επίσης «κάηκε» ύστερα από ακόμα μία άρνηση του Κ. Μητσοτάκη, προκαλώντας ακόμα ένα πικρό συναίσθημα στην Ντόρα.

Γι’ αυτό και ο ίδιος ο Κ. Μπακογιάννης επανέφερε το βάρος της δραστηριότητάς του στον Δήμο Αθηναίων, προετοιμαζόμενος να διεκδικήσει την επάνοδό του στην πλατεία Κοτζιά. Κι ενώ προς στιγμήν φάνηκε ότι αυτό θα άνοιγε πάλι τον δρόμο για το Επικρατείας στην Ντόρα, ακολούθησε η δεύτερη απόρριψη. Μέσα σε αυτό το ήδη φορτισμένο περιβάλλον ήρθε τώρα η δημόσια επίθεση της Ντόρας για την «αλαζονεία» υπουργών. Το Μέγαρο Μαξίμου, σιωπώντας αρχικά, απέφυγε να απαντήσει μετωπικά.

Αλαζονεία

Η κυβερνητική γραμμή κινήθηκε στη λογική ότι την τελική αξιολόγηση των υπουργών την κάνει ο πρωθυπουργός. Η επιλογή αυτή είχε προφανή πολιτική λογική: μια δημόσια σύγκρουση του κυβερνητικού εκπροσώπου ή υπουργών με την Ντόρα Μπακογιάννη θα μετέτρεπε αμέσως μια εσωκομματική παρατήρηση σε ανοιχτή οικογενειακή και πολιτική ρήξη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πίσω από κλειστές πόρτες δεν υπήρξαν ένταση και μεγάλος εκνευρισμός. Μάλιστα, τις ημέρες αυτές και καθώς διαπιστώθηκε ότι η ίδια επιμένει στις αιτιάσεις της, δόθηκε εντολή για «αντεπίθεση» εις βάρος της από την Αμερική, όπου βρισκόταν ο κ. Μητσοτάκης. Και η «διαρροή» που κυκλοφορεί στους «γαλάζιους» διαδρόμους και στα φιλικά προς το Μαξίμου μέσα ενημέρωσης είναι ότι η κυρία Μπακογιάννη δεν μπορεί να καταγγέλλει αλαζονεία χωρίς να δέχεται ερωτήματα για τη δική της πολύχρονη παρουσία στο κέντρο της εξουσίας, ούτε μπορεί να απαιτεί πολιτική ανανέωση και ταυτόχρονα να επιδιώκει, όπως υποστηρίζουν οι επικριτές της, ασφαλή θέση στο Επικρατείας.

«Οτι υπάρχουν αλαζόνες υπουργοί και στελέχη μετά από επτά χρόνια διακυβέρνησης δεν χρειάζεται και πολύ να το καταλάβει κάποιος, άλλωστε και στις έρευνες προκύπτει αβίαστα ότι ενοχλεί τον κόσμο. Γιατί το λέει η Ντόρα, που το στιλ της βεβαίως ήταν αλαζονικό από τα 30 της που κυκλοφορεί, ελέω ονόματος, στο Μαξίμου, δεν ξέρω. Αλλά, πάντως, για όποιον λόγο και αν το λέει, άδικο δεν το λες. Τώρα αναρωτιέμαι αν, ας πούμε, την έβαζε ο αδελφός της στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας, θα ήταν δείγμα αλαζονείας ή όχι;» έγραψε χαρακτηριστικά στη στήλη που επιμελείται στην ηλεκτρονική σελίδα του «Πρώτου Θέματος» ο διευθυντής του Τάσος Καραμήτσος. Η εβδομάδα που αρχίζει, έχοντας επιστρέψει στην Αθήνα και ο κ. Μητσοτάκης, θα είναι ιδιαίτερα κρίσιμη. Οι σχέσεις τους είναι ήδη παγωμένες και αυτό που μένει να φανεί είναι εάν θα υπάρξει κάποια ανακωχή ή κλιμάκωση.

Πρωθυπουργός-επιδιαιτητής επιχειρηματικών συμφερόντων

Εν μέσω αυτών των εξελίξεων, αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον και το επιχειρηματικό παρασκήνιο που έχει αρχίσει πλέον να βγαίνει ανοιχτά στην επιφάνεια. Οι συγκρούσεις ανάμεσα σε ισχυρά οικονομικά κέντρα δεν περιορίζονται πια πίσω από κλειστές πόρτες, ενώ, όσο πλησιάζουν οι κάλπες, οι παλιές ισορροπίες δοκιμάζονται, οι προσωπικές στρατηγικές εντείνονται και τα «πυρά» ανταλλάσσονται όλο και πιο δημόσια.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό ένα άλλο δημοσίευμα, επίσης του «Πρώτου Θέματος», παρουσίασε τον Κυριάκο Μητσοτάκη να επιστρέφει από τη Νέα Υόρκη με ακόμα μία δύσκολη «αποστολή»: να κατευνάσει τα οξυμένα επιχειρηματικά πνεύματα στην Αθήνα. Μάλιστα, γίνεται λόγος για επαφές του πρωθυπουργού αμέσως μετά την επιστροφή του και για ρόλο «ειρηνοποιού» ανάμεσα σε πλευρές που βρίσκονται πλέον σε ανοιχτή αντιπαράθεση.

Νέο φιτίλι αποτέλεσε η υπόθεση της επένδυσης αποθήκευσης ενέργειας στην Πτολεμαΐδα, γύρω από την οποία ξέσπασε δημόσια αντιπαράθεση και διατυπώθηκαν καταγγελίες για τη στάση του υφυπουργού Ενέργειας Νίκου Τσάφου. Η υπόθεση αυτή λειτούργησε ως επιταχυντής, φέρνοντας στην επιφάνεια ευρύτερες επιχειρηματικές αντιθέσεις που σιγοβράζουν εδώ και καιρό.

Ετσι, το ερώτημα επιστρέφει ακόμη πιο επιτακτικά: ποιος είναι τελικά ο ρόλος του πρωθυπουργού; Θεσμικός ρυθμιστής ή «επιδιαιτητής» ανάμεσα σε επιχειρηματικά στρατόπεδα που συγκρούονται για έργα, επιρροή και δισεκατομμύρια; Και όσο πλησιάζουν οι εκλογές τόσο περισσότερο αυτή η εικόνα αποκτά και σαφές πολιτικό βάρος.