«Είναι υποχρέωσή μας να κρίνουμε την εξουσία και όχι να της χαριζόμαστε»

Eφ’ όλης της ύλης αποκαλυπτική συνέντευξη, με αφορμή τη συμπλήρωση ενάμιση αιώνα αδιάλειπτης κυκλοφορίας της ιστορικής «Εστίας», παραχώρησε ο εκδότης της «δημοκρατίας» -καθώς και της «Ελευθερίας» της Λάρισας, αλλά και της «Θεσσαλονίκης»- Ιωάννης Ν. Φιλιππάκης στον Λάμπη Ταγματάρχη, στην εκπομπή «Ανταλλακτήριο Ιδεών» στην τηλεόραση της Ναυτεμπορικής, αναλύοντας τον θεσμικό ρόλο που οφείλει να διαδραματίζει ο Τύπος απέναντι στην εξουσία, αλλά και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η ελληνική δημοσιογραφία. Μια συνέντευξη με σαφείς θέσεις, αιχμηρές τοποθετήσεις και προσωπικές αποκαλύψεις για τη δημοσιογραφία, την πολιτική και τη σχέση του Τύπου με την εξουσία.

«Η δουλειά των εφημερίδων είναι να κρίνουν την εξουσία» υπογράμμισε χαρακτηριστικά, εξηγώντας γιατί θεωρεί ότι ένας εκδότης οφείλει να βρίσκεται διαρκώς σε θέση κριτικής απέναντι στην εκάστοτε κυβέρνηση, ανεξαρτήτως πολιτικών προτιμήσεων, και όχι να της χαρίζεται. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην επιρροή που εξακολουθεί να ασκεί ο έντυπος Τύπος στη διαμόρφωση της πολιτικής ατζέντας, επισημαίνοντας ότι η πολιτική εξουσία εμφανίζεται πλέον λιγότερο ευαίσθητη απέναντι στις δημοσιογραφικές αποκαλύψεις.

Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε στο ζήτημα της κατανομής της κρατικής διαφήμισης και των οικονομικών ενισχύσεων προς τα μέσα ενημέρωσης, καταγγέλλοντας επιλεκτική μεταχείριση, αποκλεισμούς και πιέσεις. Μίλησε ακόμη για την προσωπική του διαδρομή στον εκδοτικό χώρο, αλλά και για τη σύγκρουση με τον Ερντογάν όταν η «δημοκρατία» όρθωσε -με πρωτοσέλιδο- το ανάστημά της απέναντι στις προκλήσεις του, κάτι που δεν είχε κάνει η κυβέρνηση.

Η συζήτηση επεκτάθηκε στο σημερινό πολιτικό σκηνικό, στην οικονομική πορεία της χώρας μετά τα Μνημόνια και στην αυξανόμενη απογοήτευση των πολιτών από το πολιτικό σύστημα. Τονίζοντας ότι «ο κόσμος αναζητά σίγουρα μία καινούργια διέξοδο», ο κ. Φιλιππάκης διατύπωσε τις εκτιμήσεις του για τις πολιτικές πρωτοβουλίες του Αντώνη Σαμαρά και του Αλέξη Τσίπρα, καθώς και για την εμφάνιση της Μαρίας Καρυστιανού στο κομματικό γίγνεσθαι.

«Ο κόσμος αναζητά μια νεα διέξοδο»

Ο κόσμος αναζητά σίγουρα μία καινούργια διέξοδο. Εκτός από την κ. Καρυστιανού, και ο κ. Σαμαράς και ο κ. Τσίπρας δεν είναι καινούργιοι. Είναι παλιοί. Εχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά. Ο κ. Σαμαράς δεν έχει αναγγείλει ακόμα και το κόμμα του. Υποθέτω ότι θα το αναγγείλει και υποθέτω ότι απευθύνεται σε έναν χώρο ο οποίος έχει ανάγκη να διαμαρτυρηθεί προς μία κυβέρνηση ή μία νομενκλατούρα που έχει δημιουργηθεί και η οποία είναι από άλλα κόμματα και όχι από τη Νέα Δημοκρατία, και να πει «εγώ θέλω μία παραδοσιακή επιλογή που είναι η κεντροδεξιά παράταξη, δεν θέλω τη συγκεκριμένη ηγεσία».

Αρα ο Σαμαράς δίνει μία τέτοια διέξοδο με σαφώς πιο πατριωτικά χαρακτηριστικά. Και θα έλεγα ότι για κάτι που καταρχήν μάλλον ο Σαμαράς δεν μπορεί να κατηγορηθεί είναι ότι έχει δεύτερες σκέψεις και ότι θέλει να επανέλθει στην κυβέρνηση. Νομίζω ο ίδιος δεν έχει πει ότι εγώ θέλω να ξαναγίνω πρωθυπουργός, δεύτερον δεν έχω ακούσει κανέναν να λέει ότι ο Σαμαράς πάει να βγάλει λεφτά… Αρα καλύπτει ένα κενό το οποίο υπάρχει.

Τώρα, ο κ. Τσίπρας δεν ξέρω τι θέλει να κάνει, πέρασε μια πενταετία όπου είχε τη δυνατότητα να κάνει πολύ μεγάλες αλλαγές, δεν τις έκανε, δεν ξέρω πώς θα φανεί. Την κ. Καρυστιανού δυστυχώς η πολιτική της απειρία την κατέστρεψε. Γιατί αν η κ Καρυστιανού ανήγγελλε το κόμμα της την ημέρα προκήρυξης των εκλογών, θα βρίσκαμε νούμερα στην κάλπη τα οποία θα ήταν πάνω από 20%. Ναι, εκτέθηκε και φανερώθηκε, βγήκε στο φως η άγνοια. Και να σας πω και κάτι.

Ενα τεράστιο θέμα είναι τα Τέμπη που έβγαλε πριν από δύο χρόνια δύο εκατομμύρια ανθρώπους στον δρόμο χωρίς καμία κινητοποίηση. Ανθρώπους κανονικούς, εγώ λέω. Οχι τους συνήθεις διαδηλωτές ούτε τους κομματικούς διαδηλωτές. Αρα σημαίνει ότι είναι ένα θέμα που άγγιξε τον κόσμο και τον αγγίζει. Δυστυχώς όμως η κ. Καρυστιανού δεν το χειρίστηκε καλά, εκτιμώ, και άρα αυτή η δημοφιλία της έπεσε γιατί μπήκε στην πολιτική αντιπαράθεση.

«Μας δικαίωσε η απόφαση του ΣτΕ για τις επιδοτήσεις στα ΜΜΕ»

Οσον αφορά την κατανομή της κρατικής διαφήμισης και των οικονομικών ενισχύσεων προς τα μέσα ενημέρωσης, είναι σαφές ότι υπάρχουν τα αγαπημένα παιδιά και τα παραπαίδια, και θα έλεγα υπάρχουν και διάφορες κλίμακες… Εμείς έχουμε ως συγκρότημα εδώ και πολλά χρόνια υποστεί και διώξεις, και αποκλεισμούς οικονομικούς.

Μάλιστα, πριν από κάποια χρόνια ουσιαστικά μας έκοψαν κάποιες επιδοτήσεις. Είχα γράψει τότε ότι, αν θέλετε, να βγάλετε μια διάταξη που να λέει ό,τι εφημερίδα βγάζει ο Φιλιππάκης δεν μπαίνει επιδότηση. Οπότε να είμαι ήσυχος ότι δεν διεκδικώ κάτι. Για την υπόθεση των επιδοτήσεων πρόσφατα βγήκε μια απόφαση του ΣτΕ που μας δικαίωσε. Ξέρετε, έχουμε μάθει να μαχόμεθα. Μόνο έτσι μπορούμε να επιβιώσουμε. Ομως θεωρώ ότι αυτή δεν είναι η δουλειά μας.

«Οι πολιτικοί απαιτούν να έχουμε τη μνήμη χρυσόψαρου»

Η αίσθηση που έχουμε για την πολιτική κατάσταση στη χώρα βγαίνει κάθε μέρα στα φύλλα μας. Και η άποψη που έχουμε, που είναι μια άποψη γνώσης και εμπειρίας, δεν είναι μια άποψη θυμικού. Δεν έχουμε κανένα προηγούμενο με κανέναν πρωθυπουργό, με κανέναν υπουργό. Πραγματικά.

Ομως μπορούμε να τον κρίνουμε είτε από την πορεία του, που είναι πολύ σημαντικό. Ξέρετε, κ. Ταγματάρχη, η πορεία των ανθρώπων δεν μπορεί να είναι άσχετη με τη σημερινή της παρουσία. Δηλαδή κάποιος που είναι πολιτικός 10 χρόνια έχει πει και έχει κάνει πολλά πράγματα. Ή δεν έχει κάνει. Δεν μπορεί να απαιτεί να έχουμε τη μνήμη του χρυσόψαρου. Δηλαδή, τώρα είμαι, λέω αυτό και τελείωσε, ξεχνάω τι έχω πει. Εμείς αυτά τα θυμόμαστε.

Οι αναγνώστες τα θυμούνται και οι πολίτες τα θυμούνται. Δυστυχώς, μετά την περίοδο των Μνημονίων η χώρα έχει μπει σε μια πολύ μεγάλη περιπέτεια. Η γνώμη μου είναι ότι η περίοδος εκείνη δεν έχει ακόμα ξεκαθαριστεί για το πώς υπήρξε. Δεν συμφωνώ με αυτά που έχουν περάσει, ότι η χώρα ήταν υπό χρεοκοπία κ.λπ.

Προφανώς η χώρα είχε δημοσιονομικά προβλήματα, αλλά δεν ήμασταν οι μόνοι. Αν δείτε τι χρωστάνε όλες οι μεγάλες χώρες, θα πείτε καταρχάς πού τα χρωστάνε αυτά. Και, δεύτερον, η Ελλαδίτσα η καημένη, που χρωστούσε λιγότερα απ’ ό,τι χρωστάει σήμερα. Γιατί σήμερα ακούω το περίφημο ότι έχουμε αξιόχρεο. Η χώρα είναι αξιόχρεη όταν χρωστάει περισσότερα απ’ ό,τι χρωστούσε πριν από 14 χρόνια; Πώς είναι αξιόχρεο ένα ποσό που είναι 40% μεγαλύτερο απ’ ό,τι πριν; Δεν μπορώ να το καταλάβω.

Οπως επίσης και η ανάγνωση των δεικτών. Ξέρετε, τα μαθηματικά και οι αριθμοί είναι μια πολύ ωραία επιστήμη. Γιατί ακόμα και οι αριθμοί που μοιάζουν να είναι αληθινοί και αδιαφιλονίκητα σωστοί διαβάζονται όπως θέλεις. Δηλαδή, εάν, ας πούμε, μειώνεις την αναποτελεσματικότητά σου, μπορείς να το βαφτίσεις ότι είμαστε αποτελεσματικοί. Μα όχι, δεν είμαστε αποτελεσματικοί. Αν λες ότι βαφτίζουμε επενδύσεις χρήματα τα οποία είναι εξαγορές ακινήτων ή εξαγορές επιχειρήσεων, οι οποίες δεν προσφέρουν τίποτα στη χώρα. Ναι, μπορεί να λέει κάναμε επενδυτικά άλματα. Τι σημαίνει αυτό για τη χώρα; Τίποτα. Εγώ θεωρώ ότι ο λόγος που υπάρχει μια κυβέρνηση και εκλέγεται είναι να φροντίσει τον πολίτη της. Δεν τον φροντίζει τον πολίτη της. Εδώ και πάρα πολλά χρόνια βλέπετε την Ευρώπη να πηγαίνει σε επικίνδυνες ατραπούς.

Ολοι αναρωτιούνται γιατί ανεβαίνει η Ακροδεξιά. Να πούμε κάτι. Το AfD δεν είναι Λεπέν και Μελόνι. Το AfD είναι ένα πολύ σκληρό κόμμα. Θα έλεγα ότι θυμίζει αρκετά περιόδους ναζιστικές. Ολοι λοιπόν αρχίζουν και αναρωτιούνται για τον τρόμο, τον φόβο του ναζισμού κ.λπ. Κανένας δεν αναρωτιέται γιατί ο κόσμος προσφεύγει να ψηφίσει άκρα Δεξιά, άκρα Αριστερά. Δεν το συζητάει αυτό. Το μόνο που λένε, πω πω, τι έγινε.

Τι θα πάθουμε. Να θυμίσω επίσης ότι ο Χίτλερ επίσης ψηφίστηκε. Δεν κατέλαβε την εξουσία. Ο κόσμος τον ψήφισε γιατί είχε βρεθεί σε ένα διέξοδο. Ο κόσμος τον οδήγησε. Ενας ταπεινωμένος λαός έβγαλε τον Χίτλερ. Ο Χίτλερ πήρε τη δύναμη αυτή και την έκανε αυτή την τρέλα που δημιούργησε. Θέλω να πω, λοιπόν, ότι δυστυχώς οι πολιτικοί μας και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό είναι σαν να μη διαβάζουν Ιστορία. Σαν να προέρχονται από παρθενογένεση. Δηλαδή, διάβασε τι έγινε πριν 40, πριν 50, πριν 100 χρόνια…

«Σήμερα ίσως είμαι ο τελευταίος παραδοσιακός εκδότης στη χώρα»

Τα έφερε η μοίρα κάπως έτσι, αρκετές συμπτώσεις οι οποίες ταίριαξαν, και κατάφερα από απλός εργαζόμενος στην επανέκδοση των «Επικαίρων» με τον Δημήτρη Κακαβελάκη να είμαι σήμερα ίσως ο τελευταίος παραδοσιακός εκδότης στη χώρα. Πάντα μου άρεσε ο Τύπος. Στο Κολλέγιο, το οποίο τελείωσα, ήμουν εκδότης του περιοδικού του.

Αρα είχα μια προϊστορία… Η οικογένειά μου δεν είχε καμία σχέση με τον χώρο, ξεκίνησα να δουλεύω γιατί έπρεπε να δουλεύω, δεν είχα την πολυτέλεια να μη δουλεύω. Βρέθηκα στον Τύπο τυχαία, κι έτσι δίπλα στον αείμνηστο Γιάννη Πουρνάρα, που είχε τα «Επίκαιρα», πάλι από μικρή θέση, βοηθός, κι έτσι εξελίχτηκα κάποια στιγμή να κάνουμε μια επιχείρηση με τον Γιώργο Δραγώνα, που είναι ο επιχειρηματικός μου πατέρας -ο οποίος δεν ζει πια δυστυχώς- και σιγά σιγά να βρεθώ, ας πούμε, στην κεφαλή.

«Οι εφημερίδες δημιουργούν την πολιτική ατζέντα της ημέρας»

Πιστεύω ότι η εφημερίδα παραμένει το πιο παρεμβατικό μέσο αυτή τη στιγμή, αν και στην Ελλάδα μπορεί να μην ανεβάζει και να μην κατεβάζει κυβερνήσεις, γιατί οι νεότερες κυβερνήσεις δεν έχουν αυτή την ευαισθησία των παλαιότερων και δεν συγκινούνται… Δηλαδή, ενώ μπορεί να γράφονται πράγματα τα οποία πριν από 30 χρόνια θα οδηγούσαν σε παραιτήσεις, σήμερα απλώς λένε ΟΚ, αυτό είναι, δεν πειράζει, πάμε στο επόμενο.

Αρα έχει χαθεί η ευαισθησία του πολιτικού… Αν και οι εφημερίδες δεν ανεβοκατεβάζουν κυβερνήσεις άμεσα, έμμεσα ανεβοκατεβάζουν γιατί εξακολουθούν να δημιουργούν την πολιτική ατζέντα της ημέρας και της χώρας. Συνεπώς, σίγουρα τη φθείρουν ή την κριτικάρουν, γιατί, να σας πω κάτι, αυτή είναι η δουλειά των εφημερίδων.

Η δουλειά των εφημερίδων είναι να κρίνουν την εξουσία. Εμένα πολλές φορές με ρωτάνε «μα τι υποστηρίζεις επιτέλους;». Δεν υποστηρίζω τίποτα, παιδιά. Δυστυχώς κάνω μια δουλειά που πρέπει να είμαι σχεδόν πάντα στην αντιπολίτευση. Πρέπει πάντα να είμαι απέναντι στην κυβέρνηση, όχι ως αυτοσκοπό αλλά ως κριτική στις πράξεις της. Αυτή είναι η δουλειά των εφημερίδων Αυτή είναι η δουλειά των δημοσιογράφων. Εδώ πολλές φορές φταίνε και οι δημοσιογράφοι, οι οποίοι αυτολογοκρίνονται…

«Ο Ερντογάν ζήτησε να μας εκδώσουν στην Τουρκία»

Αν έχω φοβηθεί ποτέ ως εκδότης; Ο χαρακτήρας μου είναι τέτοιος, που μάλλον μου έχει δώσει τη δυνατότητα να ξεπερνάω τέτοιου είδους φοβίες. Η μόνη περίπτωση ήταν όταν βγάλαμε ένα εξώφυλλο, μια δύσκολη περίοδο, όπου ο γείτονάς μας, ο Ερντογάν, μας επιτέθηκε φραστικά με πολύ χυδαίους τρόπους.

Η επίσημη κυβέρνηση απέφευγε να απαντήσει, κι έτσι νιώσαμε ότι κάποιος πρέπει σε αυτή τη χώρα να ορθώσει ένα ανάστημα. Θα μου πείτε τώρα, θα σας φοβηθεί ο Ερντογάν; Από την αντίδρασή του -που ήταν να μας μηνύσει-, μέχρι να κάνει παρέμβαση η πρεσβεία στην Ελλάδα και να ζητήσουν ακόμα και να μας εκδώσουν στην Τουρκία, σημαίνει ότι ενοχλήθηκε. Και για μένα επίσης δείξαμε και κάτι, ότι οι Ελληνες δεν είναι απαραίτητα οι πολιτικοί τους.

Οι Ελληνες νιώθουν και θέλουν να υπερασπίζουν την πατρίδα τους. Το μόνο αποτέλεσμα που λίγο με πείραξε, όχι όμως τόσο πολύ, είναι ότι δεν μπορώ να πάω στην Τουρκία. Αλλά δεν θέλω να πηγαίνω στην Τουρκία. Θέλω να σας πω ότι, όταν πήγα στην Κωνσταντινούπολη, στενοχωρήθηκα τόσο πολύ, που είπα ότι δεν θέλω να ξαναέρθω σε αυτήν την ωραία πόλη, παρά μόνο αν είναι ελληνική.