Οι σοβαρές συζητήσεις μετά την «tragic Kimberly»

Η αποπομπή της κυρίας Κίμπερλι Γκίλφοϊλ από την ηγεσία της αμερικανικής πρεσβείας, όπου ο ηπιότερος χαρακτηρισμός που ακούγεται (όπως και σε άλλες ξένες διπλωματικές αποστολές στην Αθήνα) είναι «tragic Kimberly» μαζί με χειρότερα ως «δολοφονικά» σχόλια και φήμες, αποκαθιστά τη σοβαρότητα στις διμερείς επαφές.

Η δημόσια αναφορά του υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, ότι «η Ελλάδα είναι σπουδαίος και σημαντικός σύμμαχος και αξίζει έναν ισχυρό και ικανό πρέσβη» ερμηνεύεται ως σαφής παραδοχή πως ο διορισμός της ήταν εξαρχής λάθος. Επίσης, προκαλεί μειδιάματα η διαπίστωση ότι όσα μέλη της εγχώριας πολιτικής και επιχειρηματικής κοινότητας συνωθούνταν ασφυκτικά γύρω από την κυρία Γκίλφοϊλ αποφεύγουν επιμελώς τόσο την αυτοκριτική τους όσο και το παραμικρό σχόλιο στήριξής της.

Σε αυτό το πλαίσιο (και ενώ εκκρεμούν τα αποτελέσματα των εξελισσόμενων εσωτερικών ερευνών του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και η πιθανή ανακριτική ενασχόληση του Κογκρέσου με τη θητεία της), η αμερικανική πλευρά δίνει έμφαση στην εξέταση των τρεχόντων θεμάτων με την ελληνική κυβέρνηση.

Από πλευράς χρονικής προτεραιότητας, κορυφαίο θέμα που τίθεται στο Μέγαρο Μαξίμου και το υπουργείο Εξωτερικών (πέρα, φυσικά, από τις επείγουσες και δυσάρεστες παρεμβάσεις για το «καλώδιο») είναι η συνεισφορά της Ελλάδας στις άμεσες ανάγκες της Ουκρανίας και στην τήρηση των -υπέρ του Κιέβου- συμφωνηθέντων στη Σύνοδο Κορυφής της Αγκυρας, τον περασμένο Ιούλιο. Οι παραστάσεις της πρεσβείας ξεκινούν, για πολλοστή φορά, με αναφορές στην ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας με βλήματα PAC-2 και PAC-3 για τα συστήματα αεράμυνας Patriot.

Συμπληρώνονται δε με την «ευγενική παρότρυνση» της καταβολής, μέχρι τις αρχές Δεκεμβρίου, μεγάλου χρηματικού ποσού στον μηχανισμό PURL του ΝΑΤΟ, ο οποίος συγκεντρώνει τις πληρωμές των ευρωπαϊκών μελών της Συμμαχίας για την αγορά όπλων αποκλειστικά αμερικανικής κατασκευής. Ως προς το θέμα των Patriot θεωρείται απίθανη η συναίνεση της ελληνικής πλευράς, αλλά για το PURL προδικάζεται ότι ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο διορισμένος υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, θα δεσμευτούν για την καταβολή τουλάχιστον 23 εκατομμυρίων δολαρίων, όπως και πέρυσι τον Δεκέμβριο.

Από πλευράς μεσοπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου συντονισμού, κυριαρχεί το ζήτημα της επιρροής της Κίνας στην Ελλάδα, όπως και προσωπικά έθεσε ο κ. Ρούμπιο στον κ. Μητσοτάκη προ μηνός. Σε πηγές που παρακολούθησαν στενά τα διαμειφθέντα κατά τον 6ο γύρο του Στρατηγικού Διαλόγου, προκάλεσε εντύπωση ότι οι επισημάνσεις τις αμερικανικής πλευράς ήταν ακόμα πιο αυστηρές σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν και επικεντρωμένες στις σχέσεις της κυβέρνησης με την εφοπλιστική κοινότητα.

Το μήνυμα υπό μια έννοια συνυπευθυνότητας του Μαξίμου και των ναυτιλιακών εταιριών ήταν ότι θα πρέπει «να εξετάζετε με ποιους κάνετε δουλειές». Η κύρια αμερικανική ανησυχία είναι ότι η συνεργασία, αφενός, κινεζικών φορέων και ναυπηγείων και, αφετέρου, των Ελλήνων πλοιοκτητών διαρκεί πολλά χρόνια, επηρεάζοντας όχι μόνον τους ίδιους, αλλά και εθνικούς φορείς, διεθνείς οργανισμούς και επιχειρηματικούς προμηθευτές. Η κυβέρνηση έχει ενημερωθεί ότι συζητήσεις περί της σημασίας απεξάρτησης των κρίσιμων υποδομών από την Κίνα διεξάγονται και στο ΝΑΤΟ για τα λιμάνια του Πειραιά, της Βαλένθια και του Μπιλμπάο.

Ο ρόλος της Κίνας

Επιπλέον, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι φωτίζουν τη σημασία του ρόλου της Κίνας και στο μεγάλο κεφάλαιο των κρίσιμων ορυκτών, καθώς η «δεσπόζουσα θέση» του Πεκίνου επιβάλλει την εξασφάλιση εναλλακτικών πηγών και ανθεκτικών υποδομών από την Ελλάδα και τους εταίρους της στην Ε.Ε. Η επικρατούσα εντύπωση είναι ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν έχει αντιληφθεί πλήρως τη σημασία των κρίσιμων ορυκτών, τις σχετικές πρωτοβουλίες της διοίκησης Τραμπ και τις δυνατότητες ενίσχυσης της συνεργασίας με την Ε.Ε. Πρόκειται για έναν από τους λίγους τομείς όπου η Ουάσινγκτον δεν προτιμά τις διμερείς συνεννοήσεις, αλλά όσες μπορούν να γίνουν μέσω Βρυξελλών, με τη συμμετοχή περισσότερων εταίρων σχετικά με τις κρίσιμες πρώτες ύλες για την ευρωπαϊκή βιομηχανία, την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων και την οικονομική ασφάλεια.

Παράλληλα, συνεχίζονται οι επαφές ως προς τα πολλά ενεργειακά ζητήματα, αφού -σε αντίθεση με την καλλιεργούμενη άποψη περί καταλυτικής δράσης της αποπεμφθείσας πρέσβεως- τα περισσότερα από αυτά έχουν μακρύ παρελθόν, π.χ. ο Κάθετος Διάδρομος ήδη από το 2013. Η Ουάσινγκτον είναι ικανοποιημένη από τη μερική προσαρμογή της Αθήνας μετά τη (γνωστή στο διπλωματικό παρασκήνιο από το Μάιο του 2025) «κατσάδα» που είχε υποστεί ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, από τον υπουργό Εσωτερικών και επικεφαλής του Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ, Νταγκ Μπέργκαμ.

Στην πρώτη συνάντησή τους, στην Ουάσινγκτον, ο Ελληνας υπουργός παρουσίασε, αρχικά, τις γνωστές θεωρίες του πρωθυπουργού περί των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και του «παρελθοντικού χαρακτήρα» του φυσικού αερίου. Ωστόσο, ο κ. Μπέργκαμ του εξήγησε ευθέως ότι οι ενεργειακές ανάγκες είναι τόσο μεγάλες και με σημασία για την ασφάλεια της Δύσης, ώστε επιβάλλουν την επί μακρόν χρήση υδρογονανθράκων και κάθε εφικτό και διαθέσιμο ενεργειακό μείγμα. Εντός δευτερολέπτων, ο κ. Παπασταύρου έκανε εντυπωσιακή κυβίστηση, ισχυριζόμενος ότι η χρήση του φυσικού αερίου παραμένει μοναδικής σπουδαιότητας για την Ελλάδα και, έκτοτε, δεν έχει αλλάξει τακτική έναντι των Αμερικανών συνομιλητών του.

Στην παρούσα φάση και μετά τα μεγάλα λόγια Παπασταύρου, Γκίλφοϊλ και λοιπών περί ελληνικής παντοδυναμίας στη βαλκανική και ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά, χάρη στον Κάθετο Διάδρομο, τα μηνύματα από την Ουάσινγκτον προς την Αθήνα επικεντρώνονται στην ανάγκη ρεαλισμού και προσοχής. Με την επισήμανση ότι, παρά την επιτευχθείσα πρόοδο, τα προβλήματα εμφανίζονται μετά τη λήξη των διαπραγματεύσεων με τρίτα κράτη, οπότε και διαπιστώνονται οι δυσχέρειες εφαρμογής των αρχικών σχεδίων.

Ασφαλώς στη διάρκεια των ελληνοαμερικανικών επαφών ακούγονται και πολλά ευτράπελα που θα αναπαράγονται σαν ανέκδοτα για αρκετά χρόνια. Ανάμεσα σε αυτά ξεχωρίζει η κατηγορηματική επισήμανση του υφυπουργού Εξωτερικών, Χάρη Θεοχάρη, προς Αμερικανούς συνομιλητές του (χωρίς καν να τον ρωτήσουν) ότι η διμερής πρόοδος οφείλεται -αποκλειστικά- στο «political stamina» (πολιτική αντοχή) του κ. Μητσοτάκη.

*Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη