Τραπεζικές καταθέσεις: Επιτροπή Ανταγωνισμού (μόνο) για διαπιστώσεις

Στενό ολιγοπώλιο στον χρηματοπιστωτικό κλάδο διαπιστώνει η Επιτροπή Ανταγωνισμού, χωρίς όμως να επιβάλει καμία κύρωση στις τέσσερις συστημικές τράπεζες. Στην τελική της έκθεση για τον ανταγωνισμό στον τραπεζικό κλάδο, η Αρχή επισημαίνει πως η συγκέντρωση της αγοράς σε τέσσερις μεγάλους τραπεζικούς ομίλους (Τράπεζα Πειραιώς, Εθνική Τράπεζα, Alpha Bank, Eurobank) περιορίζει τις ανταγωνιστικές πιέσεις, με αποτέλεσμα οι αποδόσεις των καταθέσεων να μην ακολουθούν ανάλογα την πορεία των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Και τι κάνει γι’ αυτό; Αντί να τιμωρήσει αυτό το στενό ολιγοπώλιο, όπως το χαρακτηρίζει, με πρόστιμα ή άλλου είδους ποινές, αρκείται στην κατάθεση προτάσεων για την αύξηση του ανταγωνισμού και για ένα διαφορετικό μοντέλο αποταμίευσης, με προκαθορισμένες αποδόσεις και κρατική παρέμβαση στον καθορισμό των επιτοκίων.

Σύμφωνα με την έρευνα, η υψηλή συγκέντρωση του κλάδου και η πλεονάζουσα ρευστότητα έχουν οδηγήσει σε περιορισμένη μετακύλιση της αύξησης των επιτοκίων της ΕΚΤ στα επιτόκια καταθέσεων, τόσο στους αποταμιευτικούς λογαριασμούς, οι οποίοι έχουν περιορισμούς στις κινήσεις τους, όσο κυρίως στις προθεσμιακές καταθέσεις.

Η Επιτροπή υπογραμμίζει πως οι ελληνικές συστημικές τράπεζες εκτιμάται ότι δεν προχώρησαν σε ουσιώδη ενσωμάτωση των εν λόγω αυξήσεων στα προσφερόμενα επιτόκια ούτε των αποταμιευτικών (με περιορισμούς) αλλά ούτε και των προθεσμιακών καταθέσεων.

Τονίζει πως η απραξία αυτή από πλευράς πιστωτικών ιδρυμάτων ενδέχεται να περιοριστεί με την εμφάνιση ικανού αριθμού ανταγωνιστών στην αγορά, οι οποίοι, προκειμένου να αντλήσουν από την καταθετική βάση ικανοποιητικό ύψος κεφαλαίων, θα προσφέρουν καλύτερα επιτόκια, ωθώντας και τις συστημικές τράπεζες σε αντίστοιχες ενέργειες, προκειμένου να διακρατήσουν καταθέσεις ώστε να μην επηρεαστεί αρνητικά η ρευστότητά τους.

Αποταμιευτικοί λογαριασμοί

Παράλληλα, προτείνει τη δημιουργία αποταμιευτικών λογαριασμών με επιτόκιο που θα καθορίζεται από την Πολιτεία, έπειτα από εισήγηση της Τραπέζης της Ελλάδος προς το υπουργείο Οικονομικών. Ως σημείο αναφοράς χρησιμοποιείται το γαλλικό σύστημα των Livret A και Livret d’épargne populaire (LEP). Πρόκειται για ειδικά αποταμιευτικά προϊόντα, στα οποία το επιτόκιο ορίζεται με κρατική παρέμβαση, ενώ οι καταθέτες διατηρούν τη δυνατότητα ελεύθερης ανάληψης των χρημάτων τους.

Πέρα από την κρατική παρέμβαση, η Επιτροπή προτείνει να ενθαρρυνθούν οι τράπεζες να αναπτύξουν προϊόντα που θα ανταμείβουν τους πελάτες τους για τη διατήρηση χρημάτων στους λογαριασμούς τους. Στην κατεύθυνση αυτή παρουσιάζεται το βελγικό μοντέλο, το οποίο συνδυάζει δύο διαφορετικά επίπεδα επιτοκίων.