Είχα την ευκαιρία προ ολίγων ημερών να επισκεφθώ την έκθεση εφημερίδων και περιοδικών με τίτλο «Ο ελληνικός Τύπος της Σμύρνης, 1831-1922», η οποία φιλοξενήθηκε στο Ιστορικό και Εθνολογικό Μουσείο Αθηνών. Την έκθεση διοργάνωσε η δραστήρια Ενωση Σμυρναίων με τον ακούραστο πρόεδρό της, στρατηγό ε.α. Ευάγγελο Τσίρκα και τον λόγιο γενικό γραμματέα της Νίκο Βικέτο. Την υποστήριξε η Ιστορική και Εθνολογική Εταιρία της Ελλάδος.
Η Ενωση Σμυρναίων οδηγήθηκε στην απόφαση αυτή για δύο λόγους. Πρώτον, για να αναδείξει την ιστορική εφημερίδα «Μικρασιατική Ηχώ», η οποία εξακολουθεί να εκδίδεται. Δεύτερον, για να προβληθεί η σπάνια συλλογή της ενώσεως, στην οποία συμπεριλαμβάνονται εφημερίδες, περιοδικά και ημερολόγια, τα οποία είχαν διασώσει διακεκριμένοι δημοσιογράφοι από τη Σμύρνη, όπως ο Χρήστος Σολομωνίδης και ο Φίλιππος Φάλμπος. Η έκθεση αυτή έρχεται ως συνέχεια μιας σειράς εκδηλώσεων και εκθέσεων που είχε διοργανώσει προ δύο ετών η Ενωση Σμυρναίων για τη συμπλήρωση 90 ετών από τη μικρασιατική τραγωδία.
Ο αείμνηστος Χρήστος Σολομωνίδης, άξιο τέκνο της ιωνικής γης και πολυβραβευμένος από την Ακαδημία Αθηνών, στο βιβλίο του «Η δημοσιογραφία στη Σμύρνη» καταγράφει 135 τίτλους ελληνικών εφημερίδων και περιοδικών. Αλλωστε η θρυλική Σμύρνη, διάσημη από την αρχαιότητα και ποτισμένη με αίμα χριστιανών μαρτύρων, είχε το 1922 κατ’ εξοχήν ελληνικό χαρακτήρα. Εκατόν σαράντα χιλιάδες ήσαν οι Ελληνες κάτοικοι και 80.000 οι Τούρκοι. Η Ορθόδοξη Ελληνική Κοινότητα, συσπειρωμένη γύρω από την Εκκλησία της, διέπρεπε στο εμπόριο, στα γράμματα και την εκπαίδευση.
Σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του Τύπου στη Σμύρνη διαδραμάτισαν τα εκκλησιαστικά έντυπα.
Σημαντικότερο ήταν το περιοδικό «Ιερός Πολύκαρπος», το οποίο εξεδίδετο από την Ορθόδοξη Αδελφότητα «Η Ευσέβεια» υπό την ευλογία του μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσοστόμου Καλαφάτη. Πρόκειται για τον εθνοϊερομάρτυυρα επίσκοπο τον οποίο κατακρεούργησε ο τουρκικός όχλος τον Αύγουστο του 1922.
Οι Σμυρναίοι και οι άλλοι Μικρασιάτες που ζουν σήμερα στην Αθήνα, στον Πειραιά, στη Θεσσαλονίκη και σε άλλες πόλεις τιμούν ιδιαιτέρως τη μνήμη των αγίων της Μικράς Ασίας και ιδιαιτέρως του αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης και των εκατοντάδων κληρικών οι οποίοι σφαγιάσθηκαν το 1922. Με τη δυναμική παρουσία τους και τις εκδηλώσεις τους μας θυμίζουν ότι στη Σμύρνη δεν έγινε «συνωστισμός» αλλά γενοκτονία.
Κωνσταντίνος Χολέβας
