Η εκπαίδευση προσδιορίζεται αναπόφευκτα από μια σειρά παραγόντων οι οποίοι επηρεάζουν το σύνολο της ζωής μιας χώρας. Καταφέρναμε μέχρι πριν από μερικές δεκαετίες να σπάμε αυτόν τον κανόνα προς όφελος των πιο φτωχών και των πιο αδυνάτων. Από το πρώτο ποίημα που μάθαμε, το «Φεγγαράκι μου λαμπρό», μέχρι το τραγουδάκι των παιδικών γενεθλίων, η γνώση και η αναζήτησή της αποτελούσαν σταθερά σημεία αναφοράς για την κοινωνία μας.
Ηταν μια καταπληκτική περίοδος όπου οι λόγιοι του Διαφωτισμού μας και η παράδοση των σχολείων της ομογένειας από την Αλεξάνδρεια στην Τεργέστη έρχονταν να συναντήσουν το πνεύμα του Δελμούζου, του Γληνού, του Παπανούτσου κι όλα μαζί να βρεθούν στη γενιά του 1-1-4 και του «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» που έφεραν τη δωρεάν παιδεία.
Τελειώνοντας το εξατάξιο γυμνάσιο, είχαμε συναντηθεί με τον Σωκράτη, τον Πλάτωνα, τον Αριστοτέλη και τον Θουκυδίδη, τα ομηρικά έπη, τις τραγωδίες, τη Γεωμετρία του Ευκλείδη και την Αλγεβρα των Αράβων, τους αρχαίους λυρικούς αλλά και τη νεοελληνική λογοτεχνία. Η Εκθεση, το κατεξοχήν δημιουργικό, ήταν το πιο δύσκολο μάθημά μας. Ολοι και όλα προσπαθούσαν να αμβλύνουν διαφορές που έτσι κι αλλιώς θα τις έφερνε η ζωή λίγο αργότερα. Δεν ρωτούσε κανένας αν στη συνέχεια θα γινόμασταν εμποροϋπάλληλοι, κτηνοτρόφοι ή δικηγόροι.
Ολα αυτά μέχρι πριν από περίπου μια γενιά. Οταν το «μάθε γράμματα να γίνεις άνθρωπος» αντικαταστάθηκε με τη σύνδεση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης με την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο. Οταν θεωρήθηκε ότι το ζητούμενο δεν ήταν πρωτίστως η μόρφωση των παιδιών αλλά η επαγγελματική τους αποκατάσταση, που φάνταζε σίγουρη μετά την επιτυχία στις πανελλήνιες ή όπως αλλιώς βαπτίστηκαν στη συνέχεια.
Ζαλισμένοι από το «όραμα» αυτό, ξεχαρβαλώσαμε το σύμπαν. Με πρώτες και καλύτερες τις ψυχές και τα μυαλά παιδιών που μετατράπηκαν σε «παπαγάλους», αναζητώντας όχι την επιστημονική γνώση αλλά την κοινωνική επιβεβαίωση που αναδρομικά μέσω αυτών επιζητούσαν οι γονείς τους! Κι έτσι μπορεί να μεγάλωνε ο αριθμός των πτυχιούχων, αλλά μαζί του γινόταν τεράστιο το έλλειμμα παιδείας μας. Σ’ αυτό το έλλειμμα αναλογεί μεγάλο μερίδιο ευθύνης και για το άλλο, το οικονομικό.
Βουτηγμένοι στη συνενοχή για την κατάντια του εκπαιδευτικού συστήματος, κυβερνώντες, αντιπολιτευόμενοι, δάσκαλοι και καθηγητές, γονείς και μαθητές, αδυνατούμε στον κατήφορο της αμορφωσιάς να συμφωνήσουμε στα στοιχειώδη φρένα. Αποτέλεσμα, η αναζήτηση και η εφαρμογή των αυτονόητων κατέστη αδύνατη. Και το χειρότερο, έτσι όπως κατάντησαν τα πράγματα, η όποια προσπάθεια νοικοκυρέματός τους λειτουργεί εξ αντικειμένου εις βάρος των ασθενεστέρων.
Χρειάστηκε να δημιουργηθεί… Τράπεζα Θεμάτων για να εξασφαλιστεί το αδιάβλητο προαγωγικών εξετάσεων στην α΄ λυκείου! Σχεδόν το 40% των μαθητών, ειδικά στα σχολεία των λαϊκών περιοχών, έμεινε μετεξεταστέο για τον Σεπτέμβριο! Το ποσοστό για τους γνωρίζοντες τα της εκπαίδευσης δεν συνιστά έκπληξη αλλά ακριβή αποτύπωση όσων συμβαίνουν στην πραγματικότητα εδώ και χρόνια μέσα κι έξω από τις σχολικές αίθουσες!
Μοιάζει η πλειοψηφία των εφήβων να σταμπάρεται από τώρα, διωγμένη από το σχολείο ως «αποτυχημένη», για να προσαρμοστεί ευκολότερα στο εφιαλτικό μέλλον που της ετοιμάζουν. Αυτό της ανεργίας και του μισθού των 300 ευρώ. Μια πνευματική γενοκτονία συντελείται μπροστά στα μάτια μας την ώρα που εμείς αμέριμνοι μιλάμε για «βάσεις» και «επιτυχόντες» σε εικονικά πανεπιστήμια! Αν δεν σκοπεύουμε να αυτοκτονήσουμε, οφείλουμε να σπάσουμε αμέσως και με κάθε κόστος όλα τα αποστήματα αυτής της φαρσοκωμωδίας που αποκαλούμε «υποχρεωτική εκπαίδευση». Προτού ολόκληρη η επικράτεια μεταβληθεί σ’ ένα ατέλειωτο δάσος από ξύλα απελέκητα.
Γιώργος Κ. Στράτος
