Ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας υλοποιεί, ταυτόχρονα με το σοκ των δύσκολων μεθεόρτιων του Eurogroup, εντατικό πρόγραμμα διπλωματικών διαβουλεύσεων με την Τουρκία, τη Ρωσία και τη Γαλλία, ενώ ακολουθούν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 28ης Ιουνίου και η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ της 8ης Ιουλίου.
Αν και ο πρωθυπουργός δεν απέφυγε τον πειρασμό της υπερβολής με τη δήλωση ότι η Ελλάδα μπορεί να αποτελέσει γέφυρα της Ρωσίας με την Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ (λες και ο ίδιος ο πρόεδρος Πούτιν δεν είχε συνομιλήσει τηλεφωνικά, την παραμονή της άφιξής του στην Αθήνα, με τον πρόεδρο Ολάντ και την καγκελάριο Μέρκελ ή λες και είναι άγνωστη η ανοιχτή γραμμή των υπουργών Εξωτερικών Τζ. Κέρι και Σ. Λαβρόφ), οι κυβερνητικές διπλωματικές πρωτοβουλίες είναι χρήσιμες. Γιατί οι ξένοι δανειστές δεν δέχτηκαν μεν ποτέ την αυταπάτη του ΣΥΡΙΖΑ περί πολιτικής διαπραγμάτευσης του εκάστοτε Μνημονίου ή αξιολόγησης, αλλά συνειδητοποιούν επιτέλους, χάρη και στις παρεμβάσεις των ΗΠΑ, ότι η Ελλάδα πρέπει να παραμείνει νησίδα σταθερότητας στη ΝΑ Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή. Χωρίς να ομολογείται επίσημα, ισχύει μία μορφή άτυπης συμφωνίας ότι, όσο η Αθήνα δρομολογεί κάποιες μεταρρυθμίσεις (έστω κι αν δεν τις ολοκληρώνει), θα λαμβάνει οικονομική στήριξη που, με τη σειρά της, μεταφράζεται σε σταθερότητα για την ίδια, τους εταίρους και τους συμμάχους.
Ωστόσο οι παρόμοιες άτυπες συμφωνίες και ανταλλακτικές σχέσεις δεν παρέχουν εγγύηση μακροβιότητας και διαταράσσονται από τρίτα μέρη ή παράλληλες σοβαρότατες εξελίξεις. Σε αυτό το σημείο, των παράλληλων σοβαρών εξελίξεων, βρίσκεται σήμερα η Αθήνα, καθώς όλες οι πληροφορίες ελληνικών και ξένων διπλωματικών πηγών συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι από τον Ιούλιο και μετά μπορεί να αλλάξουν πολλά σε τέσσερα μέτωπα:
Πρώτον, η Αγκυρα επιβεβαιώνει με επίσημες δηλώσεις την εκτίμηση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών (στην οποία έχει αναφερθεί η «δημοκρατία» από τον Απρίλιο) ότι η δίδυμη συμφωνία κατάργησης της βίζας για τους Τούρκους πολίτες και ελέγχου των μεταναστευτικών ροών δύσκολα θα εφαρμοστεί. Ισως αυτό επιτευχθεί κάποιους μήνες αργότερα, αλλά δεν υπάρχει η παραμικρή εγγύηση για την έως τότε τουρκική συμπεριφορά με νέα πλημμυρίδα προσφύγων στα ελληνικά νησιά.
Δεύτερον, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα δώσει το πράσινο φως για την υιοθέτηση της νέας Παγκόσμιας Στρατηγικής της Ε.Ε. επί θεμάτων εξωτερικής πολιτικής ασφάλειας, η οποία έχει συνταχθεί, αλλά δεν δημοσιοποιείται ακόμα, για να μη διαταράξει το βρετανικό δημοψήφισμα. Οι πληροφορίες της ελληνικής πλευράς αναφέρουν ότι η νέα στρατηγική περιέχει το θετικό στοιχείο της αναγνώρισης της σημασίας της Μεσογείου (εμμέσως και της χώρας μας) για την κοινή ασφάλεια, αλλά το κύριο χαρακτηριστικό της είναι ο σχεδιασμός κατά της Ρωσίας σε τέτοιο βαθμό, που ίσως συμπαρασύρει την ελληνική πολιτική.
Τρίτον, για πρώτη φορά στην ιστορία των δύο θεσμών, το ΝΑΤΟ και η Ε.Ε. θα εκδώσουν στη Σύνοδο της 8ης Ιουλίου κοινή δήλωση που θα επικεντρώνεται στις λεγόμενες «υβριδικές απειλές». Με τα δεδομένα της υβριδικής ή «βελούδινης» κατάληψης της Κριμαίας και των ανησυχιών των πρώην ανατολικών χωρών-νυν μελών του ΝΑΤΟ, είναι σαφές ότι η κοινή δήλωση θα στρέφεται κατά της Μόσχας, η οποία θα ανταπαντήσει.
Τέταρτον, αν και το ειδικό θέμα του Αιγαίου δεν βρίσκεται στην ατζέντα της Συνόδου του ΝΑΤΟ (που θα εξετάσει πάντως τις απειλές από τη Μέση Ανατολή και την παράνομη μετανάστευση), η Τουρκία φέρεται αποφασισμένη να εγείρει, αργά ή γρήγορα, θέμα αλλαγών στις συμμαχικές επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με έγκυρες πηγές, η Αγκυρα μάλλον θα επιδιώξει την αλλαγή της συμφωνίας του περασμένου Μαρτίου για το Αιγαίο ίσως αρκετές εβδομάδες μετά τη σύνοδο του Ιουλίου. Οταν το πράξει, η συγκυρία μάλλον δεν θα είναι ευνοϊκή για τα ελληνικά συμφέροντα, καθώς μέχρι τότε θα έχουν κριθεί η συμφωνία για τη βίζα, αλλά και η σύνδεση της συμμαχικής επιχείρησης με την αντίστοιχη της Ε.Ε στα ανοιχτά της Λιβύης (με πιθανό αντίκτυπο στην Κρήτη).
Aλέξανδρος Τάρκας
* Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη
