Οι αναλύσεις για «πύρρειο νίκη» Ερντογάν και διχασμό της τουρκικής κοινωνίας, λόγω της μικρής ποσοστιαίας διαφοράς και της πιθανής καλπονοθείας στο δημοψήφισμα, είναι καταρχήν ορθές, αλλά έχουν μόνο μεσοπρόθεσμο ή μακροπρόθεσμο νόημα και αντίκρισμα.
Προς το παρόν μετράει ο ρεαλισμός που επιβάλλει στην Ελλάδα και στις δυτικές κυβερνήσεις να συνομιλούν και, ενδεχομένως, να προσπαθήσουν να συνδιαλλαχθούν με έναν ιδιόμορφο πολιτικό που αλλάζει τη φυσιογνωμία της πατρίδας του και επηρεάζει αρνητικά όλο τον γεωγραφικό περίγυρό της.
Σε αυτό το πλαίσιο οι ισχυρότεροι σύμμαχοι και εταίροι της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε. αρχίζουν πια ν’ αντιλαμβάνονται την κατάσταση που εμείς βιώνουμε -χρόνια τώρα- στο Αιγαίο και στην Κύπρο. Συνειδητοποιούν τι σημαίνει Τουρκία και ορθώς προέβλεπαν, σε επαφές με την ελληνική Διπλωματική Υπηρεσία, νίκη Ερντογάν με μόλις με 51%-52% και περαιτέρω σκλήρυνσή του. Προσγειώθηκαν, δηλαδή, στην πραγματικότητα, σε αντίθεση με τις προβλέψεις τους το 2013 περί επικείμενης πτώσης Ερντογάν (επεισόδια στην Κωνσταντινούπολη κι αλλού) ή το 2014-2016 περί πιθανής αντικατάστασής του από τους πιο μετριοπαθείς Αμπ. Γκιουλ, Μπ. Αρίντς και Α. Νταβούτογλου.
Οπως είναι φυσικό, οι περισσότερες χώρες αναμένουν την εξέλιξη των σχέσεων ΗΠΑ – Τουρκίας, ώστε να διαπιστώσουν αν μια πιθανή βελτίωσή τους θα περιορίσει τον εξτρεμισμό του προέδρου Ρ. Τ. Ερντογάν. Πληροφορίες έγκυρων πηγών αναφέρουν ότι επί διοίκησης Τραμπ το κλίμα βελτιώθηκε συγκριτικά με τις οξείες συγκρούσεις των τελευταίων μηνών διακυβέρνησης Ομπάμα, αλλά η πρόοδος δεν είναι τόσο μεγάλη όσο θα επιθυμούσαν η Αγκυρα και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι των ΗΠΑ.
Ο ισχυρός άνδρας της Τουρκίας δεν αποδέχεται την επιλογή των ΗΠΑ για αξιοποίηση των σωμάτων πολιτοφυλακής των Κούρδων (YPG) και μεικτών στρατιωτικών σωμάτων της αντιπολίτευσης της Συρίας (SDF) στον πόλεμο κατά του Ισλαμικού Κράτους, καθώς φοβάται ότι στήνονται τα θεμέλια ίδρυσης κουρδικού κράτους. Επίσης, δεν αντιλαμβάνεται (ή υποκρίνεται πως δεν αντιλαμβάνεται) την πραγματική διάκριση εξουσιών στις ΗΠΑ, απαιτώντας ταχεία έκδοση του Γκιουλέν. Γνώστες των κινήσεων της αμερικανικής διπλωματίας υπογραμμίζουν ότι, πέραν του ζητήματος Συρίας – ISIS κι ελάχιστων διμερών θεμάτων, ο Λευκός Οίκος και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν θα ενδιαφερθούν για την άσκηση επιρροής ή -πολύ περισσότερο- πίεσης προς την Αγκυρα, αφήνοντας τους Ευρωπαίους να αξιοποιήσουν, αν μπορούν, το πλεονέκτημα των οικονομικών σχέσεών τους με την Τουρκία (βοήθεια στο Προσφυγικό και πρόοδος τελωνειακών σχέσεων).
Ωστόσο, λόγω και των προεκλογικών περιόδων στη Γερμανία και τη Γαλλία (και, τώρα, στη Βρετανία), η αδράνεια της Ευρώπης έναντι του ισχυρού Ερντογάν θα συνεχιστεί. Η καγκελάριος Μέρκελ φέρεται να προβλέπει ότι, όσο καιρό η κατάσταση στη Συρία παραμένει αμετάβλητη και ο Τούρκος πρόεδρος δεν διαφοροποιεί την πολιτική του έναντι των Κούρδων, είναι δύσκολη η συνεννόηση Ευρώπης – Αγκυρας. Επίσης το Βερολίνο δεν αναμένει πρόοδο στο Κυπριακό ή εντυπωσιακές αλλαγές στη στάση Ερντογάν επί του Μεταναστευτικού – Προσφυγικού. Στην ίδια γραμμή κινείται και το Παρίσι, καθώς Γάλλοι διπλωμάτες αναφέρουν ότι «οι Τούρκοι κάνουν μονόλογο» όταν συζητούνται τα θέματα Συρίας και Κούρδων, ενώ βλέπουν σημάδια σκλήρυνσης της τακτικής της Αγκυρας με αύξηση των μεταναστευτικών ροών σε βαθμό που θα επηρεαστεί η Ελλάδα, αλλά όχι η Ευρώπη.
Οσον αφορά άλλες σημαντικές χώρες με άμεσο ενδιαφέρον για την Τουρκία, οι τελευταίες πληροφορίες εμφανίζουν εξάντληση της δυναμικής στη βελτίωση των σχέσεων Μόσχας – Αγκυρας, αφού -ακόμα κι αν υπάρξουν επιμέρους ενεργειακές και εξοπλιστικές συμφωνίες- τα συμφέροντά τους στη Συρία είναι ασυμβίβαστα. Αντίθετα, το Ισραήλ, αν και παραμένει προσεκτικό και καχύποπτο έναντι του Ερντογάν, ίσως προχωρήσει στη συμφωνία κατασκευής αγωγού για την εξαγωγή φυσικού αερίου προς την Τουρκία.
Aλέξανδρος Τάρκας
*Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη
