Μετά τους Κούρδους σειρά έχουν Δρούζοι, Αλαουίτες και χριστιανοί
Από τις 6 Ιανουαρίου είναι σε εξέλιξη στρατιωτική επιχείρηση του συριακού στρατού, υποστηριζόμενη από τους Τούρκους, εναντίον τριών περιοχών του Χαλεπίου όπου κατοικούν Κούρδοι.
- Γράφει ο Λάζαρος Καμπουρίδης*
Η εικόνα είναι συγκεχυμένη αναφορικά με τους λόγους της στρατιωτικής επιχείρησης εκκαθάρισης των Κούρδων από τη δεύτερη σε πληθυσμό πόλης της Συρίας, αλλά και τον χρόνο της επιχείρησης, καθώς δύο ημέρες πριν είχε προηγηθεί η σε καλό κλίμα συνάντηση της ηγετικής ομάδας των Κούρδων της Ροζάβα (Δημοκρατικές Δυνάμεις Συρίας – ΔΔΣ) με αξιωματούχους της Δαμασκού για την ενσωμάτωση αυτών στο συριακό κράτος.
Οι εξελίξεις έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, εάν ληφθεί ταυτόχρονα υπόψη ότι οι στρατηγικές της Τουρκίας και του Ισραήλ συγκρούονται στη Συρία και αξιωματούχοι του Νετανιάχου έχουν δηλώσει δημόσια στήριξη στις μειονότητες της Συρίας και ιδιαίτερα στους Δρούζους και τους Κούρδους της Συρίας. Η ανατροπή του Ασαντ από τις δυνάμεις του Α. αλ Σάρα (πρώην Τζολάνι) στις 8 Δεκεμβρίου 2024 δημιούργησε προσδοκίες για μια διάδοχη κατάσταση στη Συρία, η οποία θα φέρει σταθερότητα και δημοκρατία στη χώρα. Αυτός είναι και ο λόγος που η Ε.Ε., οι ΗΠΑ αλλά και άλλες χώρες έτρεξαν να συγχαρούν τον Αλ Σάρα για την επιτυχία ανατροπής του Ασαντ.
Στις 10 Μαρτίου του 2025 ο Αλ Σάρα υπέγραψε μνημόνιο συμφωνίας με τους Κούρδους της Συρίας (ΔΔΣ) με σκοπό την πολιτική και στρατιωτική ενσωμάτωσή τους στις συριακές δομές. Επίσης την 1η Απριλίου 2025 οι δύο πλευρές υπέγραψαν συμφωνία για την κατάσταση στο Χαλέπι, η οποία προέβλεπε την αποχώρηση των Κούρδων από τις συνοικίες Seyh Maksud και Esrefiyye του Χαλεπίου. Πρόκειται για περιοχές στρατηγικής σημασίας στις οποίες επιτράπηκε να παραμείνουν οι Κούρδοι μετά την ανατροπή του Ασαντ στις 8 Δεκεμβρίου του 2024.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι Κούρδοι της Ροζάβα (ΔΣΣ) ελέγχουν τις περιοχές ανατολικά του Ευφράτη ποταμού, όμως έχουν διατηρήσει κάποιες περιοχές στρατηγικής σημασίας και δυτικά του ποταμού, όπως στο Χαλέπι, στη Ράκκα και στο Ντεΐρ-Ερ-Ζορ. Ακολούθησαν οι σφαγές των Αλαουιτών στην παραλιακή ζώνη με τους 2.500 νεκρούς τον Μάρτιο και των Δρούζων με τους 1.500 νεκρούς τον Ιούλιο, με αποτέλεσμα οι Κούρδοι να αλλάξουν στάση αποφεύγοντας να τηρήσουν το μνημόνιο της 10ης Μαρτίου, καθώς αντιλήφθηκαν ότι η εγκατάλειψη των όπλων τους και η ένταξή τους στο συριακό στρατό αποτελούσαν παγίδα.
Τουρκικές πιέσεις
Η Τουρκία άρχισε να πιέζει τους Κούρδους της Συρίας (ΔΔΣ) για να εγκαταλείψουν τον οπλισμό τους και να διαλύσουν τον στρατό τους σύμφωνα με το κάλεσμα του Κούρδου ηγέτη Α. Οτσαλάν στη βάση του σχεδίου διάλυσης του ΡΚΚ. Οι Κούρδοι από την πλευρά τους αρνήθηκαν ισχυριζόμενοι ότι το κάλεσμα του Οτσαλάν δεν αφορά τους ίδιους αλλά μόνο τις δυνάμεις του ΡΚΚ στην Τουρκία.
Η συνάντηση του μεταβατικού προέδρου της Συρίας Αλ Σάρα με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντ. Τραμπ στον Λευκό Οίκο στις αρχές του περασμένου Νοεμβρίου δημιούργησε νέα δεδομένα για την προοπτική των μειονοτήτων στη Συρία, τις σχέσεις της Δαμασκού με το Ισραήλ, αλλά και γενικότερα το μέλλον της Συρίας. Ο πρώην επικηρυγμένος από τις ΗΠΑ Αλ Σάρα συμφώνησε να εντάξει τη χώρα του στον Διεθνή Συνασπισμό εναντίον του Ισλαμικού Κράτους, να καθίσει στο τραπέζι με το Ισραήλ για να υπογράψουν μία συμφωνία ασφάλειας και να βρει μία νέα φόρμουλα συμπόρευσης με τις μειονότητες της χώρας του και ιδιαίτερα με τους Κούρδους.
Ετσι, μετά την επιστροφή του από τις ΗΠΑ ήρθαν στο φως νέα στοιχεία από τις εκ νέου συναντήσεις αξιωματούχων της Δαμασκού με ηγετικά στελέχη των Κούρδων της Συρίας, ενώ παράλληλα αποκαλύφθηκε ότι υπήρξε συμφωνία όχι για τη διάλυση του στρατού των Κούρδων και των συμμάχων τους (ΔΔΣ), όπως επιθυμούσε και πίεζε η Αγκυρα, αλλά για την ένταξη του στρατιωτικών δυνάμεων των Κούρδων στον συριακό στρατό με τη μορφή τριών κουρδικών μεραρχιών, διατηρώντας μάλιστα οι Κούρδοι και στοιχεία διοικητικής αυτονομίας, θέμα το οποίο προκάλεσε πανικό στην Αγκυρα. Σημειώνω ότι η τουρκική πλευρά, αντιθέτως, αντιτάχθηκε στην αμερικανικής παρακίνησης νέα συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών, ασκώντας πίεση στον Αλ Σάρα να απαιτήσει τον αφοπλισμό και τη διάλυση των κουρδικών δυνάμεων μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2025.
Ετσι φτάσαμε στις στρατιωτικές επιχειρήσεις στο Χαλέπι στις 6 Ιανουαρίου, αφού όμως προηγήθηκαν δύο σημαντικά γεγονότα. Η εξαφάνιση του Αλ Σάρα από τις 30 Δεκεμβρίου και η συνάντηση αξιωματούχων των Κούρδων και των Σύρων στη Δαμασκό στις 4 Δεκεμβρίου, η οποία έγινε σε θετικό κλίμα, συμφωνώντας οι δύο πλευρές σε νέα συνάντηση, χωρίς να προμηνύονται οι επιθέσεις στο Χαλέπι.
Δύο λεπτομέρειες
Ομως στο σημείο αυτό κρίνεται σκόπιμο να αναφερθούν δύο σημαντικές λεπτομέρειες. Τις επιθέσεις στο Χαλέπι ανέλαβαν οι δυνάμεις του Ελεύθερου Συριακού Στρατού (ΕΣΣ), οι οποίες, αν και ενταγμένες στις κεντρικές συριακές δυνάμεις, λαμβάνουν εντολές από την Αγκυρα. Επιπρόσθετα, το τελευταίο διάστημα ο Αλ Σάρα λάμβανε απειλητικά μηνύματα για τη ζωή του όχι μόνο από το Ισλαμικό Κράτος (ISIS) αλλά και από άλλες μικρές αλλά πολύ αξιόμαχες – ακραίες τζιχαντιστικές οργανώσεις, οι οποίες τον χαρακτηρίζουν προδότη και άπιστο επειδή έκανε δυτική στροφή και συνομιλεί με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Αυτά τα δύο στοιχεία είναι καθοριστικά στην ερμηνεία των λόγων των επιθέσεων στο Χαλέπι και σε μία περίοδο που φαίνεται ότι οι συνομιλίες ανάμεσα στις δύο πλευρές άρχισαν να αποδίδουν. Οι μάχες συνεχίζονται στις περιοχές των Κούρδων στο Χαλέπι, με την κυβερνητική πλευρά να αξιώνει με πίεση της Αγκυρας την εγκατάλειψη των περιοχών που προαναφέρθηκαν, οι Κούρδοι του Βορείου Ιράκ των μεγάλων φραξιών του Μπαρζανί και του Ταλαμπανί δηλώνουν ετοιμότητα στήριξης των «αδελφών τους», οι ΗΠΑ τηρούν υποκριτικά ουδέτερη στάση, ενώ ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών Γ. Σάαρ εξέδωσε μία ανακοίνωση ανάγκης στήριξης των Κούρδων, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «χρωστάμε όλοι στους Κούρδους, η σιωπή οδηγεί σε βία».
Εκτιμάται ότι η Αγκυρα διέταξε τις επιχειρήσεις στο τμήμα του συριακού στρατού που αυτή ελέγχει, παρακάμπτοντας τον Αλ Σάρα αποσκοπώντας σε πολλαπλούς στόχους. Να προκαλέσει μία εκδίωξη των Κούρδων από το Χαλέπι και στη συνέχεια από όλες τις περιοχές δυτικά του Ευφράτη, να συσπειρώσει τους τζιχαντιστές όλων των οργανώσεων, ακόμη και αυτών που είχαν στραφεί εναντίον του Αλ Σάρα στο όνομα του αγώνα εναντίον των Κούρδων, και να δοκιμάσει τις ανοχές του Ισραήλ και των ΗΠΑ για μελλοντικές επιχειρήσεις εναντίον των Κούρδων και στα ανατολικά του Ευφράτη. Προς το παρόν η Αγκυρα, φοβούμενη στρατιωτική αντίδραση του Ισραήλ, δηλώνει έτοιμη να επέμβει μόνο σε περίπτωση που της ζητηθεί επίσημα από τη Δαμασκό.
Η διεθνής κοινότητα οφείλει να γνωρίζει ότι μία πιθανή ήττα της ισχυρότερης μειονότητας που είναι οι Κούρδοι όχι μόνο στο Χαλέπι αλλά και σε όλη την περιοχή θα σημάνει νίκη των τζιχαντιστικών δυνάμεων εναντίον όλων των μειονοτήτων της Συρίας με την υποστήριξη της Αγκυρας, οδηγώντας σε αφανισμό όλες τις μειονότητες της χώρας, Κούρδους, Αλαουίτες, Δρούζους και χριστιανούς.
* Αντιστράτηγος ε.α.
