Στην κλασική πλέον ταινία του Γιώργου Τζαβέλα «Μια ζωή την έχουμε» (1958), ο Δημήτρης Χορν υποδύεται τον Κλέονα, ταμία της Ευρωπιστωτικής Τραπέζης, ο οποίος μόλις έχει ανακαλύψει στο ταμείο του ένα πλεόνασμα 1.101.101,10 (Ένα εκατομμύριο, εκατόν μία χιλιάδες και δέκα λεπτά)», ποσό κολοσσιαίο για εκείνον τον καιρό.
- Γράφει ο
Χρήστος Μπολώσης
Καθώς το πλεόνασμα δεν έχει καταγραφεί πουθενά, το μοναδικό εμπόδιο για να το καταχραστεί ο Κέων είναι η… τιμιότητά του. Ο συνάδελφός του Μανώλης (Περικλής Χριστοφορίδης), ως άλλος Εωσφόρος, τον ρωτάει πονηρά: «Τη θεωρία του μανδαρίνου την ξέρεις;». «Ποιανού;», επιστρέφει ο Κλέων την ερώτηση αφηρημένα. «Εάν σου πουν, του εξηγεί ο Μανώλης, ότι τώρα εδώ στην Αθήνα θα πατήσεις ένα κουμπί και την ίδια στιγμή σταβάθη της Κίνας θα πεθάνουν τρεις χιλιάδες μανδαρίνοι, αλλά εσύ θα γίνεις πάμπλουτος, το πατάς το κουμπί ή όχι;».
«Τρεις χιλιάδες μανδαρίνοι, στα βάθη της Κίνας», μονολογεί στοχαστικά ο Κλέων. «Κίτρινοι σαν τις χρυσές τις λίρες», τον τσιγκλάει ξανά ο Μανώλης. Ο Κλέων υπολογίζει αστραπιαία, με βάση την τότε ισοτιμία χρυσής λίρας και δραχμής: «Πες τρεισήμισι (χιλιάδες). Κάθε μανδαρίνος και λίρα». Κουνάει αποφατικά το κεφάλι του, λιγότερο σίγουρος αυτή τη φορά: «Και πάλι θα το σκεφτόμουνα».
Να, αυτά σκεφτόμουνα κι’ εγώ σαν τον Κλέονα, καθώς παρακολουθούσα στην τηλεόραση από ειδικό την 3.278 η ανάλυση για τον πόλεμο στο Ιράν. Ο εμβριθής αναλυτής, καθήμενος πίσω από το επιμελώς ατακτοποίητο γραφείο του κάργα φακέλους και βιβλία και μπροστά από την βιβλιοθήκη του σπιτιού του, με πληροφορούσε τι θα κάνει τις αμέσως προσεχείς ώρες ο Τραμπ, πώς θα τον βοηθήσει ο Νετανιάχου και πώς θα αντιδράσει ο Μοτζτάμπα Χαμενεί. Επίσης απεκάλυπτε τις μύχιες σκέψεις του Πούτιν, τα κρυφά σχέδια του Μακρόν το τι σκέφτεται και τι συλλογάται ο Ζελένσκι. Το μόνο που δεν μας εξήγησε ήταν το γιατί έφαγε πεντάρα η Τσέλσι στο Παρίσι και τεσσάρα στην έδρα της η Τσέλιε από την ΑΕΚάρα.
Εκεί που με γλυκοέπαιρνε ο ύπνος, μού ρθε αυτή η σκηνή από την ταινία «Μια ζωή την έχουμε», που ανέφερα στην αρχή του σημειώματος και ξαγρύπνησα. Και όχι μόνο αυτό, αλλά άρχισα να αναλύω κι΄ εγώ στο στεφάνι μου, μη υπάρχοντος ετέρου ακροατηρίου, τις σκέψεις μου περί πολέμου, ως άλλος Κλαούζεβιτς. Είναι φανερό ότι το στεφάνι μου δεν πολυενθουσιάστηκε, αλλά αυτό λίγη σημασία είχε για μένα. Εγώ είχα βρει ακροατήριο για να αναλύσω! Και άρχισα…
– Εν αρχή ην το ρόπαλο, αποφάνθηκα.
– Το ποιο; Ρώτησε νυσταγμένα το στεφάνι μου.
– Το ρόπαλο παιδί μου, το ρόπαλο. Αυτό ήταν το πρώτο όπλο που χρησιμοποίησαν οι άνθρωποι για να πολεμάνε μεταξύ τους. Και ύστερα…
– Ύστερα ήρθαν οι μέλισσες, έκανε το χιουμοράκι της η συμβία μου. Προσπέρασα την χιουμοριστική νότα και συνέχισα.
– Πριν έρθουν οι μέλισσες, άρχισαν οι εφευρέσεις. Το ακόντιο, το τόξο, οι καταπέλτες, ο πολιορκητικός κριός, το Υγρό Πυρ, το καυτό λάδι, η πυρίτιδα και ούτω καθεξής, μέχρι που φτάσαμε στους πυραύλους που πατάς ένα κουμπί στην Αμερική και ο πύραυλος προσγειώνεται στο κεφάλι κάποιου δυστυχούς στην άλλη άκρη της γης.
Κατάλαβες; Όχι. Το στεφάνι μου δεν είχε καταλάβει διότι εν τω μεταξύ τόσο πολύ την είχε γοητεύσει «διάλεξή» μου, ώστε την… πήρε ο ύπνος. Εγώ όμως, είχα φτάσει στο σημείο από το οποίο ξεκίνησα.
Και εξηγούμαι. Μέχρι πριν λίγα χρόνια, στους πολέμους, έβλεπες τον αντίπαλό σου στις μάχες σώμα με σώμα που δίνονταν. Πολλές φορές μάλιστα αυτή η προσέγγιση έγινε και αφορμή για πρωτόγνωρα γεγονότα, όπως εκείνο με τον κοινό εορτασμό των Χριστουγέννων κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο όταν, αυθόρμητα, Γερμανοί και Βρετανοί στρατιώτες σταμάτησαν τις μάχες, τραγούδησαν κάλαντα, αντάλλαξαν δώρα (τσιγάρα, κονσέρβες) και έθαψαν τους νεκρούς στη «νεκρή ζώνη», δημιουργώντας μια σπάνια στιγμή ανθρωπιάς μέσα στη φρίκη του πολέμου. Αυτό το γεγονός από πολλούς αμφισβητείται, αλλά μάλλον συνέβη.
Αυτά παλιά. Για να έρθουμε στο σήμερα, όπου και αναφύεται το δίλημμα του Μανδαρίνου:
«Εάν σου πουν, ότι τώρα εδώ π.χ. στην Ουάσιγκτον ή στο Πεκίνο ή στη Βαγδάτη ή στη Μόσχα θα πατήσεις ένα κουμπί και την ίδια στιγμή στα βάθη σε μια χώρα πολύ μακρινή θα πεθάνουν τρεις χιλιάδες αθώοι, αλλά εσύ θα γίνεις πάμπλουτος (είτε βάζοντας χέρι σε πετρελαιοπηγές, είτε αποκτώντας σπάνιες γαίες), το πατάς το κουμπί ή όχι;» Εδώ την απάντηση δεν την γνωρίζουμε. Την ψυλλιαζόμαστε ναι, αλλά δεν την γνωρίζουμε.
Τι λέτε πέτυχε η ανάλυση;…
§. Και καλά ο πόλεμος. Καλώς ή κακώς (κακώς βέβαια) άρχισε. Πυροβολάνε οι μεν, αντιπυροβολάνε οι δε, σκοτώνεται τζάμπα ο κοσμάκης και οι συλλογικότητες κάνουν συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας και μετά πάνε για μπύρες. Όμως ο πόλεμος έχει και παράπλευρες απώλειες, οι οποίες σημειώνονται και σ΄ αυτούς που δεν έχουν εμπλακεί. Και δεν μιλάω για τις αυξήσεις των τιμών, που αφορμή γυρεύουν, αλλά για το σμπαράλιασμα των νεύρων μας από τους αναλυτές, οι οποίοι με το που ξεμύτισε το πρώτο ντρον (παλιά λέγαμε με το που έπεσε η πρώτη τουφεκιά…), έπιασαν στασίδι στα κανάλια, είτε στα στούντιο, είτε απ’ το σπίτι τους πάντα μπροστά από την βιβλιοθήκη και αναλύουν τα πάντα. Ρώτησα έναν εκ των κορυφαίων πανεπιστημιακό καθηγητή ιστορίας:
«Σεις κ. καθηγητά πώς και δεν αναλύετε;». «Εγώ – απάντησε – είμαι από δω και πίσω, για όσα έχουν γίνει. Για τα από δω και μπρος είναι οι μάγισσες κι’ οι χαρτορίχτρες, που προβλέπουν, μπαίνοντας μέσα στο μυαλό του Τραμπ, του Πούτιν και του Νετανιάχου και ανιχνεύουν τις σκέψεις τους». Και πόσα γκολ θα βάλει την Κυριακή ο Ίβκοβιτς θα προσέθετα εγώ…
§. Την Bushra Shaikh την ξέρετε; Αν όχι μάθετε πως είναι ανταποκρίτρια του BBC, είναι Πακιστανικής καταγωγής και πέταξε το γάντι στους Βρετανούς: «Αν δεν σας αρέσουν οι μουσουλμάνοι στη Βρετανία, τότε μπορείτε να ξεκουμπιστείτε», έγραψε, στον προσωπικό της λογαριασμό στο «Χ»! Η ανάρτηση της Πακιστανής ξεσήκωσε, όπως ήταν φυσικό, θύελλα αντιδράσεων στους Βρετανούς, που όμως, είχαν ινδικής καταγωγής πρωθυπουργό, ενώ πολλές βρετανικές πόλεις, έχουν πλέον Μουσουλμάνο δήμαρχο. Να σημειωθεί ότι είναι τέτοια η επέλαση των Πακιστανών στην Βρετανία, που η συγκεκριμένη ανταποκρίτρια με προγενέστερη ανάρτησή της αποθέωνε την τρομοκρατική ενέργεια της Χαμάς με θύματα τους εκατοντάδες άμαχους Ισραηλινούς!
Να σημειωθεί ότι το BBC είναι κρατικό δίκτυο. Ως ηθικό δίδαγμα, θα παραθέσω τη φράση του John Naisbitt Αμερικανού συγγραφέα και μελλοντολόγου: «Ο πιο αξιόπιστος τρόπος για να προβλέψεις το μέλλον, είναι να κατανοήσεις τι γίνεται στο παρόν», αλλά και την τουρκική παροιμία που προειδοποιεί: «Της Παρασκευής μαντάτο, από την Πέμπτη ακούγεται». Το μόνο παρήγορο σ’ αυτήν την ιστορία είναι ότι η δική μας η ΕΡΤ δεν έχει φτάσει, ακόμη τουλάχιστον, στην ξεφτίλα του BBC. Κάτι είναι κι’ αυτό…
§. Διαβάζουμε: «Στη σύλληψη του 23χρονου, καθ’ ομολογία, δολοφόνου του 20χρονου στη Θεσσαλονίκη, προχώρησαν οι αρχές. Σύμφωνα με όσα φέρεται να είπε στους αστυνομικούς, ο νεαρός δέχτηκε επίθεση από πέντε άτομα, οπαδούς του ΠΑΟΚ, που τον χτυπούσαν με τα χέρια. ”Από τα χτυπήματα έπεσα κάτω και τότε βρήκα μπροστά μου ένα μαχαίρι και με αυτό τον χτύπησα. Δεν σκόπευα να του κάνω κακό, ήμουν μόνος μου”, ισχυρίστηκε».
Δηλαδή αν δεν… έβρισκε το μαχαίρι δεν θα τον σκότωνε. Αυτό μας λέει ο… 23χρονος. Βέβαια φταίει κι΄ ο Δήμος, διότι γιατί δεν σκουπίζει τους δρόμους και είναι γεμάτοι μαχαίρια; Καλά θα κάνει ο 23χρονος να ψάξει στον δρόμο, μήπως βρει και λίγο μυαλό γιατί ούτως ή αλλέως του λείπει. Κι όχι μόνο λείπει σ΄ αυτόν, αλλά νομίζει ότι λείπει και σ΄ εμάς. Βέβαια μετά παραδέχτηκε ότι το μαχαίρι το είχε πάνω του. Για μια ώρα ανάγκης το παιδί. Φυσικό είναι. Φεύγεις από το σπίτι και παίρνεις το κινητό, το πορτοφόλι, τα κλειδιά, παίρνεις κι’ ένα χασαπομάχαιρο να βρίσκεται. Νοικοκυρεμένα πράγματα. Διότι κύριε πού πας χωρίς μαχαίρι στη νύχτα στη βροχή, που έλεγε και ο Ζαμπέτας; Μπορεί να σε στραβοκοιτάξει κάποιος στο δρόμο, να μην έχεις το κατιτί σου να καθαρίσεις άμα λάχει να ‘ουμ, που έλεγε κι’ ο Χάρι Κλιν;
