Η εμπλοκή της Ελλάδας σε ένα σύνθετο πλέγμα συμμαχιών στη Μέση Ανατολή και τα κρίσιμα ερωτήματα για την παραμονή των Patriot εκτός συνόρων
Μετά τη δήλωση του Ελληνα υπουργού Εθνικής Αμυνας Ν. Δένδια για την κατάρριψη από την ελληνική πυροβολαρχία Patriot που στείλαμε στη Σαουδική Αραβία από το 2021 δύο βαλλιστικών πυραύλων που εκτόξευσε το Ιράν έχει ξεσπάσει πόλεμος δηλώσεων και ανακοινώσεων για το αν και κατά πόσο η παραμονή αυτού του οπλικού συστήματος στην αραβική χώρα για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα εξυπηρετεί τα εθνικά συμφέροντα της χώρας μας και για το αν συνιστά εμπλοκή της Ελλάδος στον πόλεμο η κατάρριψη των ιρανικών πυραύλων.
Οσον αφορά την ανάπτυξη του συγκεκριμένου συστήματος στη Σαουδική Αραβία, αυτή έγινε στο πλαίσιο της διεθνούς πρωτοβουλίας «Integrated Air Missile Defense Concept», για την προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών του Βασιλείου. Επίσης, τη χρονική στιγμή που έγινε η ανάπτυξη του συστήματος οι σχέσεις Τουρκίας και Σαουδικής Αραβίας ήταν εχθρικές, λόγω της καταγγελίας που έκανε η Τουρκία στον ΟΗΕ κατά της Σαουδικής Αραβίας για εμπλοκή του ιδίου του πρίγκιπα Σαλμάν στη δολοφονία του Αμερικανο-σαουδάραβα δημοσιογράφου Τζαμάλ Κασόγκι, που έγινε το 2018 μέσα στο γενικό προξενείο της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη.
Συγκεκριμένα η Τουρκία είχε καταγγείλει επίσημα τη δολοφονία του Τζαμάλ Κασόγκι στα διεθνή όργανα, ζητώντας επίμονα από τον ΟΗΕ τη διεξαγωγή ανεξάρτητης διεθνούς έρευνας για την πλήρη διαλεύκανση της υπόθεσης. Πάντως, έπειτα από διπλωματικές διαβουλεύσεις μεταξύ Αγκυρας – Ιράν, η Τουρκία αποφάσισε το 2022 να σταματήσει τη δίκη που διεξαγόταν ερήμην των 26 κατηγορουμένων στην Κωνσταντινούπολη και να μεταφέρει τον φάκελο στη Σαουδική Αραβία, γεγονός που αποτέλεσε αφετηρία για την εξομάλυνση των σχέσεων των δύο χωρών.
Την ίδια χρονιά άρχισε η συνεργασία των δύο χωρών στον αμυντικό κλάδο, με τη συμπαραγωγή μη επανδρωμένων αεροσκαφών και του ελικοπτέρου GÖKBEY, καθώς και στη στρατιωτική εκπαίδευση. Επίσης, στην ημερήσια διάταξη είναι το θέμα της προμήθειας του μαχητικού αεροσκάφους KAAN και εξοπλισμού υψηλής τεχνολογίας, ενώ οι σχέσεις των δύο χωρών έχουν φτάσει στο επίπεδο μιας στρατηγικής εταιρικής σχέσης. Αυτή η συνεργασία ξεχωρίζει ως μια πολυεπίπεδη εταιρική σχέση που στοχεύει στην αύξηση της περιφερειακής ασφάλειας και αποτροπής.
Στον τομέα της αμυντικής συνεργασίας, έχουν υπογραφεί συμφωνίες συνεργασίας το 2022 και το 2023 συμφωνίες με την Baykar, που στοχεύουν στην εξαγωγή και την κοινή παραγωγή τουρκικών UAV/UAS, τεθωρακισμένων οχημάτων και στρατιωτικού εξοπλισμού στη Σαουδική Αραβία. Οσον αφορά το ελικόπτερο γενικής χρήσης GÖKBEY, η TUSAŞ έχει λάβει μέτρα σχετικά με τη συμπαραγωγή των συγκεκριμένων ελικοπτέρων με τη Σαουδική Αραβία και την εξαγωγή τους σε γειτονικές χώρες.
Επίσης, η τουρκική αμυντική εταιρία ASELSAN και η σαουδαραβική TAQNIA DST έχουν συστήσει μια κοινοπραξία με την ονομασία SADEC, έχοντας ως στόχο την τοπική παραγωγή. Τα τελευταία χρόνια διεξάγονται κοινές ασκήσεις και συνεργασίες μεταξύ των ναυτικών δυνάμεων των δύο χωρών.
Περιφερειακή δύναμη
Η Σαουδική Αραβία, που διεκδικεί ρόλο περιφερειακής δύναμης, επιδιώκει τεχνική και στρατηγική συνεργασία με την Τουρκία, για την ενίσχυση των αμυντικών της συστημάτων, ιδίως έναντι ιρανικών επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη/πυραύλους που στοχεύουν χώρες του Κόλπου. Το πιο σημαντικό ζήτημα στην ημερήσια διάταξη από τον Ιανουάριο του 2026 είναι η σχεδιαζόμενη συμμαχία, μια «αμυντική ασπίδα», που θα δημιουργηθεί μεταξύ τριών μουσουλμανικών σουνιτικών χωρών, ενάντια στη στρατηγική του Ισραήλ να αυξήσει την επιρροή του στην περιοχή. Εχει αναφερθεί ότι έχει ετοιμαστεί ένα σχέδιο τριμερούς αμυντικής συμφωνίας μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν.
Αυτή η συμμαχία αναμένεται να βασιστεί στην τεχνολογία και τις δυνατότητες παραγωγής και χρήσης UAV της Τουρκίας, στην πυρηνική αποτροπή του Πακιστάν και στο οικονομικό βάρος της Σαουδικής Αραβίας. Ο υπουργός Εθνικής Αμυνας Yaşar Güler δήλωσε ότι αυτές οι συζητήσεις δεν εμποδίζουν την ένταξη της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ και ότι η εθνική ασφάλεια δεν εξαρτάται από μία μόνο συμμαχία.
Οπως γίνεται αντιληπτό, από τη συνοπτική παρουσίαση του θέματος, οι τρεις σουνιτικές χώρες έχουν ως στόχο να ιδρύσουν το σουνιτικό ΝΑΤΟ ως αντίπαλο δέος στο Ισραήλ, το οποίο κινείται στη δημιουργία ενός γεωπολιτικού εξαγώνου για να αντιμετωπίσει τον σουνιτικό άξονα, που θεωρεί ότι αποτελεί μεγαλύτερη απειλή από τον σιιτικό άξονα της Τεχεράνης.
Ληφθείτω υπ’ όψιν ότι στο γεωπολιτικό εξάγωνο που εξήγγειλε ο Νετανιάχου συμπεριλαμβάνονται η Κύπρος και η Ελλάδα. Και έπειτα από όλα αυτά δεν είναι λογικό να αναρωτιέται κανείς τι δουλειά έχουν οι ελληνικοί Patriot στη σύμμαχο της Τουρκίας, Σαουδική Αραβία, και μέχρι πότε η Ελλάδα θα στερείται αυτό το οπλικό σύστημα. Ερωτήσεις που ζητούν απαντήσεις.
