«Les Echos»: «Ενα μικρό καρτέλ με τεράστια ισχύ οι ελληνικές τράπεζες»
Στην Ελλάδα οι αμφιλεγόμενες πρακτικές των τραπεζών εξοργίζουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις
Η ελληνική τραπεζική αγορά και οι αμφιλεγόμενες πρακτικές των τεσσάρων συστημικών τραπεζών (Alpha Bank, Eurobank, Τράπεζα Πειραιώς και Εθνική Τράπεζα) βρίσκονται στο επίκεντρο εκτενούς ρεπορτάζ της γαλλικής οικονομικής εφημερίδας «Les Echos», με τίτλο «Ενα μικρό καρτέλ με τεράστια ισχύ; Στην Ελλάδα οι αμφιλεγόμενες πρακτικές των τραπεζών εξοργίζουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις» (https://www.lesechos.fr/finance-marches/banque-assurances/un-petit-cartel-dote-dun-pouvoir-immense-en-grece-les-methodes-douteuses-des-banques-exasperent-les-menages-et-les-entreprises-2263662).
Το δημοσίευμα αναδεικνύει την αντίφαση ανάμεσα στην εντυπωσιακή ανάκαμψη και την υψηλή κερδοφορία των ελληνικών τραπεζών και στη δυσαρέσκεια που προκαλούν σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις οι υψηλές χρεώσεις, τα επιτόκια και οι όροι χρηματοδότησης. Παράλληλα, θέτει στο προσκήνιο το ζήτημα του ανταγωνισμού, σε μια αγορά που ελέγχεται πλέον από τέσσερις μεγάλους τραπεζικούς ομίλους.
Οπως επισημαίνει η εφημερίδα «Les Echos», η εικόνα της ελληνικής οικονομίας και του τραπεζικού συστήματος έχει αλλάξει σημαντικά μετά την πολυετή κρίση. Οι τράπεζες, που βρέθηκαν στο επίκεντρο της χρηματοπιστωτικής κατάρρευσης την προηγούμενη δεκαετία, κατάφεραν έπειτα από τρεις διαδοχικές ανακεφαλαιοποιήσεις να επιστρέψουν στην κερδοφορία, να περιορίσουν δραστικά τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια και να ενισχύσουν τη θέση τους. Η ανάκαμψη αυτή, ωστόσο, όπως υπογραμμίζεται, δεν σημαίνει ότι τα οφέλη της έχουν περάσει με τον ίδιο τρόπο στους πελάτες τους.
Τέσσερις τράπεζες κυριαρχούν στην αγορά
Στο επίκεντρο της κριτικής που καταγράφει το ρεπορτάζ βρίσκονται οι τέσσερις συστημικές τράπεζες της χώρας: Alpha Bank, Eurobank, Εθνική Τράπεζα και Τράπεζα Πειραιώς. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι τέσσερις όμιλοι ελέγχουν πλέον περίπου το 96% του ενεργητικού του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, διαμορφώνοντας ένα επίπεδο συγκέντρωσης που χαρακτηρίζεται πρωτοφανές για τα ευρωπαϊκά δεδομένα.
Η εφημερίδα σημειώνει ότι η συγκεκριμένη εικόνα τροφοδοτεί τις επικρίσεις για περιορισμένο ανταγωνισμό, με τον πρώην πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα και άλλους πολιτικούς και οικονομικούς κύκλους να κάνουν λόγο για ολιγοπώλιο ή ακόμα και για «καρτέλ».
Οπως υπενθυμίζουν οι «Les Echos», η σημερινή κατάσταση απέχει σημαντικά από εκείνη που επικρατούσε πριν από την οικονομική κρίση, όταν στην Ελλάδα δραστηριοποιούνταν περίπου είκοσι τραπεζικά ιδρύματα. Οι διαδοχικές συγχωνεύσεις, εξαγορές και αναδιαρθρώσεις, σε συνδυασμό με την ανάγκη διάσωσης και εξυγίανσης του τραπεζικού συστήματος, περιόρισαν σταδιακά τον αριθμό των ισχυρών παικτών σε τέσσερις.
Το δημοσίευμα αναγνωρίζει ότι η συγκέντρωση αυτή συνδέθηκε με την ανάγκη σταθεροποίησης του συστήματος μετά την κρίση, ενίσχυσης των κεφαλαίων των τραπεζών και αντιμετώπισης του τεράστιου όγκου των προβληματικών δανείων. Η δημιουργία ισχυρότερων τραπεζικών ομίλων θεωρήθηκε, τότε, αναγκαία για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και την επιστροφή στην κανονικότητα. Το ερώτημα που ανακύπτει σήμερα, ωστόσο, αφορά τις συνέπειες αυτής της συγκέντρωσης για τον ανταγωνισμό και τους ίδιους τους πελάτες.
Κέρδη δισεκατομμυρίων, αλλά ακριβό χρήμα για τους πελάτες
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η γαλλική εφημερίδα στην ισχυρή κερδοφορία των ελληνικών τραπεζών, την οποία αντιπαραβάλλει με το υψηλό κόστος των τραπεζικών υπηρεσιών και της χρηματοδότησης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με τα οικονομικά στοιχεία που παραθέτει το δημοσίευμα, τα συνολικά καθαρά κέρδη των τεσσάρων συστημικών τραπεζών διαμορφώθηκαν στα 3,8 δισ. ευρώ κατά τους πρώτους εννέα μήνες του 2026, καταγράφοντας αύξηση 7,8% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο. Οι εκτιμήσεις για το σύνολο της χρονιάς τοποθετούν την κερδοφορία του κλάδου πάνω από τα 5 δισ. ευρώ.
Ενα από τα βασικά ζητήματα που αναδεικνύεται είναι η μεγάλη απόσταση ανάμεσα στα επιτόκια χορηγήσεων και στις αποδόσεις των καταθέσεων. Οπως αναφέρεται, τα επιτόκια των δανείων παραμένουν υψηλά, ενώ οι αποδόσεις που προσφέρουν οι τράπεζες στους καταθέτες είναι ιδιαίτερα χαμηλές. Αποτέλεσμα είναι η διαφορά ανάμεσα στα επιτόκια χορηγήσεων και το κόστος των καταθέσεων για τις τράπεζες να είναι σχεδόν διπλάσια από τον μέσο όρο της ευρωζώνης.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με την εικόνα που παρουσιάζει η εφημερίδα, είναι ακόμα εντονότερο για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες βρίσκονται αντιμέτωπες με αυστηρούς όρους χρηματοδότησης και υψηλό κόστος δανεισμού. Την ίδια ώρα, σημαντικό μέρος της τραπεζικής χρηματοδότησης κατευθύνεται προς τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις. Ενδεικτικά, όπως επισημαίνεται, μόλις το 1% των ελληνικών επιχειρήσεων συγκεντρώνει περίπου το 43% των συνολικών δανείων προς τον ιδιωτικό τομέα.
Στο ίδιο πλαίσιο, το δημοσίευμα αναφέρεται στην πρόταση του διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, για τη δημιουργία ενός «πέμπτου τραπεζικού πυλώνα», με στόχο την ενίσχυση του ανταγωνισμού. Σε αυτό το ενδεχόμενο θα μπορούσε να συμβάλει και η ανάπτυξη των νεοτραπεζών, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Revolut.
Στο στόχαστρο και οι τραπεζικές προμήθειες
Ακόμα ένα πεδίο έντονης κριτικής που αναδεικνύει το δημοσίευμα αφορά τις τραπεζικές προμήθειες, οι οποίες αποτελούν τη δεύτερη σημαντικότερη πηγή εσόδων για τα πιστωτικά ιδρύματα.
Η γαλλική εφημερίδα υπενθυμίζει ότι στα τέλη του 2024 η Επιτροπή Ανταγωνισμού επέβαλε πρόστιμα συνολικού ύψους 41,8 εκατ. ευρώ στις τράπεζες, έπειτα από έρευνα που αποκάλυψε συντονισμένες πρακτικές επιβολής υψηλών χρεώσεων σε βασικές συναλλαγές, όπως οι αναλήψεις μετρητών και η έκδοση τραπεζικών καρτών.
Ωστόσο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι παρεμβάσεις για τον περιορισμό των χρεώσεων δεν φαίνεται να έχουν ανατρέψει ουσιαστικά την επιβάρυνση των πελατών. Αντιθέτως, συνοδεύτηκαν και από σημαντική μείωση του αριθμού των ΑΤΜ.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στις καταγγελίες των ενώσεων καταναλωτών, σύμφωνα με τις οποίες οι τράπεζες εξακολουθούν να επιβάλλουν χρεώσεις ακόμα και για στοιχειώδεις υπηρεσίες, όπως η έκδοση αποδεικτικών πληρωμής ή αναλυτικών κινήσεων λογαριασμού. Μια πρακτική που, όπως αποτυπώνεται, ενισχύει την αίσθηση στους πελάτες ότι ακόμα και οι πιο απλές τραπεζικές συναλλαγές έχουν πλέον το δικό τους τίμημα.
