Η μεγάλη δίκη αρχίζει στις 23 Μαρτίου στη Λάρισα, αλλά μέχρι τότε η κοινωνία δείχνει ότι δεν περιμένει παθητικά. Το πένθος μεταφράζεται σε ολοένα και πιο ισχυρό αίτημα για λογοδοσία, όχι μόνο για τιμωρία, αλλά κυρίως για αλλαγές που να εγγυώνται ότι δεν θα ξανασυμβεί κάτι παρόμοιο.
• Τρία χρόνια μετά το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, στις 28 Φεβρουαρίου του 2023, η χώρα βιώνει ξανά την επέτειο με κινητοποιήσεις, απεργίες και συλλαλητήρια. Η τραγωδία, που στοίχισε τη ζωή σε 57 ανθρώπους -στην πλειονότητά τους νέους-, δεν έχει κλείσει ως υπόθεση. Παραμένει ανοιχτή πληγή, τόσο για τις οικογένειες των θυμάτων όσο και για την κοινωνία συνολικά, έχοντας χαρακτηριστεί πλέον έγκλημα.
- Του Ανδρέα Καψαμπέλη
• Το πένθος δεν περιορίζεται στα στενά όρια του ιδιωτικού πόνου. Μετατρέπεται σε συλλογική εμπειρία, καθώς αποκάλυψε βαθιές αδυναμίες στο σύστημα ασφάλειας των μεταφορών και στους θεσμούς που οφείλουν να την εγγυώνται. Η μετωπική σύγκρουση δύο τρένων δεν ήταν απλώς ένα ατύχημα, αλλά το αποτέλεσμα συσσωρευμένων παραλείψεων, για τις οποίες κανείς δεν λογοδότησε σοβαρά, ενώ αντιθέτως η ορμή της συγκάλυψης απλώνεται ολοένα και περισσότερο.
• Η κοινωνία βρέθηκε αντιμέτωπη με την πραγματικότητα ότι η καθημερινή μετακίνηση -κάτι που θα έπρεπε να θεωρούμε αυτονόητο- μπορεί να εξαρτάται από αποφάσεις που λαμβάνονται μακριά από τα μάτια των πολιτών. Οταν οι ζωές χάνονται τόσο βίαια, η απώλεια γίνεται πολιτικό ζήτημα και ζητά απαντήσεις, ευθύνες και μέτρα, όχι μόνο λόγια, που όμως δεν έχουν δοθεί ακόμη.
• Τρία χρόνια μετά, η μνήμη δεν έχει ξεθωριάσει. Αντίθετα, εντείνεται. Οι συγγενείς των θυμάτων, παρά όσα μεσολάβησαν μεταξύ τους το τελευταίο διάστημα, ομονοούν σταθερά στο ότι δεν επρόκειτο για «ανθρώπινο λάθος» ή μεμονωμένη αστοχία, αλλά για συστημική αποτυχία που γνώριζαν όλοι και κανείς δεν ανέλαβε έγκαιρα.
• Η επιμονή στη μνήμη δεν είναι μια συναισθηματική υπερβολή, αλλά λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι πίσω από κάθε νούμερο υπήρχαν πρόσωπο, όνομα, σχέδια ζωής που διακόπηκαν απότομα. Και όσο οι απαντήσεις καθυστερούν και η ευθύνη διαχέεται σε αόριστες διατυπώσεις, το πένθος παραμένει ενεργό και μετατρέπεται σε σιωπηλή αλλά επίμονη υπενθύμιση ότι η πολιτική ευθύνη δεν είναι ρητορικό σχήμα.
• Η μεγάλη δίκη αρχίζει στις 23 Μαρτίου στη Λάρισα, αλλά μέχρι τότε η κοινωνία δείχνει ότι δεν περιμένει παθητικά. Το πένθος μεταφράζεται σε ολοένα και πιο ισχυρό αίτημα για λογοδοσία, όχι μόνο για τιμωρία, αλλά κυρίως για αλλαγές που να εγγυώνται ότι δεν θα ξανασυμβεί κάτι παρόμοιο. Και βεβαίως αποδεικνύεται εν τω μεταξύ ότι η απόσταση ανάμεσα στη θεσμική και τελικά εντελώς ξύλινη γλώσσα για «διαδικασίες», «μεταρρυθμίσεις» και «ελέγχους» και στην πραγματική εμπειρία της απώλειας παραμένει μεγάλη.
• Η προσπάθεια της κυβέρνησης Μητσοτάκη να περιορίσει ακόμη και τώρα το ζήτημα σε τεχνικό επίπεδο ή σε επικοινωνιακές δηλώσεις επετείων γυρίζει μπούμερανγκ, καθώς η κοινωνία αρνείται να αφήσει την εκκρεμότητα να «κλείσει» χωρίς ουσιαστικές πράξεις. Τρία χρόνια μετά το ερώτημα δεν είναι αν θα προχωρήσουμε γενικώς και αορίστως μπροστά, αλλά αν θα το κάνουμε με μνήμη, με ευθύνη και με εμπιστοσύνη ότι το κράτος μπορεί να προστατεύσει τις ζωές των πολιτών του…
Από τη στήλη «Ο κοριός» της «δημοκρατίας»
