Τι είναι η ανίατη ασθένεια-μυστήριο Λου Γκέρινγκ, με τα δεκάδες περιστατικά στο ιταλικό ποδόσφαιρο και όχι μόνο
Ηταν καλοκαίρι του 2000, τέλη Ιουλίου συγκεκριμένα, όταν «έσκασε» στην «Gazzetta dello Sport» ένα θέμα από την Ιταλία που προκάλεσε σεισμό κι ανατριχίλα στο παγκόσμιο ποδόσφαιρο.
- Από τον Βασίλη Γαλούπη
Η είδηση ήταν η εξής: «Στο πλαίσιο 18μηνης έρευνας, κατόπιν εισαγγελικής εντολής, το Ιταλικό Ιατρικό Ινστιτούτο εντόπισε κι εξέτασε τους ιατρικούς φακέλους 165 Ιταλών ποδοσφαιριστών που πέθαναν μεταξύ 1960-1999. Οι παίκτες αγωνίστηκαν (κυρίως) στην Α’ Ιταλίας. Από την ανάλυση των ευρημάτων προέκυψαν, εκτός των άλλων περιπτώσεων θανάτων, κι έξι περιπτώσεις βετεράνων ποδοσφαιριστών που “έφυγαν” λόγω της νόσου Λου Γκέρινγκ. Το ποσοστό αυτό θεωρείται εξαιρετικά υψηλό κι ασυνήθιστο».
Μέχρι τότε ελάχιστοι γνώριζαν τη συγκεκριμένη νόσο. Πήρε το όνομά της από τον θρύλο του μπέιζμπολ τη δεκαετία του ’30, τον Λου Γκέρινγκ, που πολλοί τον είχαν ακουστά και που «έφυγε» από αυτή την ασθένεια. Το επίσημο όνομά της είναι ALS, αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση. Ο πιο γνωστός ασθενής της ήταν ο Βρετανός φυσικός Στίβεν Χόκινγκ, που πέθανε το 2018.
Η νόσος Λου Γκέρινγκ είναι μια πολύ σοβαρή νευρολογική πάθηση, που χτυπάει στο μυϊκό σύστημα κι έχει πολύ υψηλά ποσοστά θνησιμότητας. Ο Παρασκευάς Αντζας είναι το πρώτο επίσημο θύμα της νόσου στην Ελλάδα από τον χώρο του ποδοσφαίρου, που έχει βυθιστεί στο πένθος. Σχεδόν ταυτόχρονα γνωστοποιήθηκε και η γιγάντια μάχη του 59χρονου πρώην ποδοσφαιριστή του Παναθηναϊκού και του ΠΑΟΚ Σπύρου Μαραγκού, ο οποίος νοσηλεύεται στο Σισμανόγλειο με την ίδια νόσο.
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, στον γενικό πληθυσμό, σε παγκόσμιο επίπεδο, η νόσος χτυπάει δύο με τρία άτομα ανά 100.000 ανθρώπους, όμως στο Καμπιονάτο αυτό το ποσοστό είναι υψηλότερο κατά έξι φορές! Από εκεί, άλλωστε, παρακινήθηκαν οι Αρχές για να κάνουν περαιτέρω εξονυχιστικές έρευνες, δίχως ωστόσο να καταλήξουν σε ασφαλή συμπεράσματα για τους λόγους που προκαλούν τη νόσο.
Μεταξύ 2000-2001 οι εισαγγελικές Αρχές της Ιταλίας, σε συνεργασία με τους επιστήμονες, έκαναν λόγο για πιο πολλούς από 50 θανάτους εξαιτίας την νόσου Λου Γκέρινγκ στο ιταλικό ποδόσφαιρο, με την επισήμανση και παράλληλα προειδοποίηση ότι «ήδη έχουν εκδηλώσει σημάδια της αρρώστιας περισσότεροι από 70 εν ζωή βετεράνοι ποδοσφαιριστές!». Μέχρι τότε…
Τα χρόνια άρχισαν να περνάνε και οι θάνατοι από ALS δεν περιορίστηκαν στην Ιταλία. Περιπτώσεις όπως του Σκοτσέζου Τζίμι Τζόνστον, που έκανε μεγάλη καριέρα στη Σέλτικ τις δεκαετίες ’60-’70 και υπέκυψε το 2006 στα 61 του, ήρθαν να εξαπλώσουν την ανησυχία και σε άλλες χώρες.
Πάντως, ειδήσεις που έχουν προκύψει κατά καιρούς, όπως ότι ασυνήθιστα υψηλά ποσοστά εμφάνισης της νόσου διαπιστώθηκαν, π.χ., και σε βετεράνους του πρώτου πολέμου στο Ιράκ, έκαναν ακόμα πιο πολύπλοκη την ήδη δύσκολη κατάσταση. Παράλληλα έρχονταν στην επικαιρότητα και αρκετές περιπτώσεις από άλλους επαγγελματικούς χώρους.
Κατά καιρούς ακούγονταν διάφορες αιτίες για το γεγονός ότι πολλοί ποδοσφαιριστές χτυπήθηκαν από την ALS. Αλλοτε από την εισαγγελική έρευνα, άλλοτε από επιστημονικές μελέτες, άλλοτε από τα ΜΜΕ. Ομως, διαπιστωμένη σύνδεση της νόσου με κάποια συγκεκριμένη αιτία δεν έχει διατυπωθεί επιστημονικά.
Μέσα στα πολλά σενάρια και εκτιμήσεις που εξετάστηκαν στην Ιταλία ήταν η ενδεχόμενη σύνδεση ακόμα και με τα τοξικά παρασιτοκτόνα ή λιπάσματα που χρησιμοποιούνταν για να διατηρούνται σε παλαιότερες δεκαετίες οι χλοοτάπητες των ποδοσφαιρικών γηπέδων σε καλή κατάσταση ή και επαναλαμβανόμενα τραύματα στο κεφάλι, π.χ., από συνεχείς κεφαλιές κατά τη διάρκεια των αγώνων και των προπονήσεων ως καταλύτες νευροεκφυλισμού.
Παρά ταύτα, ουδέποτε υπήρξε κάτι οριστικό και τελεσίδικο από την επιστήμη για τα πιθανά αίτια, έτσι ώστε να ξεδιαλύνει τι συμβαίνει όχι μόνο όσον αφορά τους ποδοσφαιριστές που χτυπήθηκαν, αλλά γενικά όσους συνανθρώπους μας έχουν βρεθεί σ’ αυτή τη θέση. Μία από τις πιο συγκινητικές περιπτώσεις, που είχε συγκλονίσει το ιταλικό ποδόσφαιρο, ήταν αυτή του Ιταλού Τζιανλούκα Σινιορίνι, που πέθανε καθηλωμένος και ανήμπορος στις 6 Νοεμβρίου 2002, μόλις στα 42 του. Είχε κάνει καριέρα στη Ρόμα, στην Πάρμα και κυρίως στην Τζένοα, με την οποία ταύτισε το όνομά του.
Οι φωτογραφίες του στο αναπηρικό αμαξίδιο, όταν γίνονταν παιχνίδια για να τον ενισχύσουν οικονομικά, ράγιζαν καρδιές. Συγγενείς ποδοσφαιριστών, όπως του Στέφανο Μποργκονόβο της Μίλαν, που πέθανε το 2013 στα 49 του, δημιούργησαν ιδρύματα για τη χρηματοδότηση ερευνών για τη νόσο Λου Γκέρινγκ. Το ίδιο και του Πολωνού Κριστόφ Νόβακ της Βόλφσμπουργκ -είχε περάσει ένα διάστημα κι από την Παναχαϊκή, στην αρχή της καριέρας του- που «έφυγε» το 2005 σε ηλικία μόλις 29 ετών.
Τον Μάιο του 2003, όταν είχε γνωστοποιηθεί τι συμβαίνει με τον Νόβακ, το «Spiegel» είχε ετοιμάσει εκτενές αφιέρωμα ώστε να γίνει αντιληπτός ο γολγοθάς που ανέβηκε: «Ολα ξεκίνησαν πολύ ανώδυνα για τον Πολωνό. Αρχικά τα δάχτυλα του Νόβακ άρχισαν να κρυώνουν και να μουδιάζουν. Αργότερα απέκτησε μια μόνιμη κούραση και υπνηλία. Τα χέρια του σταδιακά νέκρωναν, αλλά το κακό δεν σταμάτησε εκεί.
Επαψε να ακούει καλά μέσα στα επόμενα δύο χρόνια και έχασε κάθε έλεγχο στο κορμί του. Σήμερα, καθηλωμένος, μιλάει με δυσκολία. Η μη αντιμετωπίσιμη αρρώστια του σκοτώνει τους νευρώνες τον έναν μετά τον άλλον. Δεν μπορεί πια να καταπιεί εύκολα». Εκτιμάται ότι μόνο στο Καμπιονάτο οι νεκροί ποδοσφαιριστές από τη νόσο του Λου Γκέρινγκ έχουν ξεπεράσει τους 100.
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣ ΑΝΤΖΑΣ
Ποδοσφαιριστής
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Γεννήθηκε το 1976 στη Δράμα. Αρχισε το ποδόσφαιρο το 1993 από τον τοπικό Πανδραμαϊκό και δύο χρόνια αργότερα αποκτήθηκε από την Ξάνθη. Το 1998 μεταγράφηκε στον Ολυμπιακό. Εμεινε μέχρι το 2003, με 82 συμμετοχές στο πρωτάθλημα, 18 στο Champions League και δύο στο Κύπελλο UEFA. Τη σεζόν 2003-2004, αν και βασικό στέλεχος της Εθνικής, ανακοίνωσε, προσωρινά, όπως αποδείχθηκε, ότι αποσύρεται από το ποδόσφαιρο για σοβαρούς οικογενειακούς λόγους. Στη συνέχεια επέστρεψε στη Δόξα Δράμας, το 2004 στην Ξάνθη και από το 2007 επανήλθε στον Ολυμπιακό, για να κλείσει την καριέρα του το 2009. Κατέκτησε επτά πρωταθλήματα και τρία Κύπελλα, ενώ με την Εθνική αγωνίστηκε 26 φορές από το 1999-2008. Πέθανε προχθές από επιπλοκές της νόσου ALS (αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση) ή Λου Γκέρινγκ.
