Ο δήμαρχος Νέας Ιωνίας μιλά για τις αναπλάσεις, τα νέα σχολικά γήπεδα, τις υποδομές και τη μάχη για μια πιο ανθρώπινη καθημερινότητα
H Νέα Ιωνία είναι από εκείνες τις πόλεις του λεκανοπεδίου όπου η ιστορία, η προσφυγική μνήμη και η άναρχη αστική ανάπτυξη συνυπάρχουν σε κάθε τετράγωνο. Πυκνοδομημένη, με ελάχιστα αποθέματα ελεύθερου χώρου και έντονη εμπορική δραστηριότητα, καλείται σήμερα να απαντήσει σε σύγχρονες ανάγκες με εργαλεία και πόρους που συχνά μοιάζουν ανεπαρκείς.
- Συνέντευξη στον Βαγγέλη Φανίδη
Δύο χρόνια μετά την ανάληψη της διοίκησης, ο δήμαρχος Παναγιώτης Μανούρης περιγράφει μια πόλη σε φάση έντονης κινητικότητας, με μεγάλα έργα που έχουν εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, εκτεταμένες αναπλάσεις και νέες κοινωνικές υποδομές από τη μία, ενώ από την άλλη αντιμετωπίζει καθημερινή φθορά, γραφειοκρατικά εμπόδια, ελλείψεις προσωπικού και προβλήματα στη διαχείριση απορριμμάτων και ανακύκλωσης.
Η εικόνα που σκιαγραφεί δεν είναι μονοδιάστατα αισιόδοξη, ούτε καταγγελτική. Είναι η εικόνα μιας πόλης που προσπαθεί να κερδίσει χώρο -κυριολεκτικά και μεταφορικά- μέσα σε ένα θεσμικό και οικονομικό περιβάλλον που, όπως υποστηρίζει, δεν συμβαδίζει με τις πραγματικές ανάγκες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Μεγάλα έργα και αστικές αναπλάσεις
Αν υπάρχει ένα έργο που, σύμφωνα με τον δήμαρχο, συμβολίζει τη νέα φάση για τη Νέα Ιωνία, αυτό είναι το δημοτικό στάδιο. Η εκτεταμένη ανακατασκευή του, σε μεγάλο βαθμό ήδη ολοκληρωμένη, δεν αφορά μόνο την αισθητική ή τη λειτουργική αναβάθμιση μιας εγκατάστασης. Απαντά σε ένα διαχρονικό πρόβλημα έλλειψης αθλητικών χώρων, που οδηγούσε σωματεία και νέους αθλητές σε ασφυκτικό προγραμματισμό και μετακινήσεις εκτός πόλης. Η δημιουργία και δεύτερου γηπέδου δίνει, όπως λέει, ουσιαστική διέξοδο στη νεολαία και ενισχύει τον κοινωνικό ρόλο του αθλητισμού σε μια πυκνοδομημένη περιοχή.
Παράλληλα, η δημοτική Αρχή προχώρησε σε απαλλοτριώσεις χώρων, μια διαδικασία σύνθετη και οικονομικά απαιτητική, που όμως ανοίγει τον δρόμο για παρεμβάσεις με μόνιμο αποτύπωμα. Στους χώρους αυτούς σχεδιάζονται κοινωφελείς υποδομές, όπως νέο ΚΑΠΗ, αλλά και σημαντικές διαμορφώσεις κοινόχρηστων χώρων. Κεντρικό στοιχείο αυτού του σχεδιασμού είναι το υπόγειο πάρκινγκ στο εμπορικό κέντρο της πόλης, με χρηματοδότηση 17,8 εκατ. ευρώ από την Περιφέρεια Αττικής.
Το έργο, που αναμένεται να ολοκληρωθεί στις αρχές του 2028, θα προσφέρει 310-320 θέσεις στάθμευσης, αποσυμφορώντας μια περιοχή, όπου το κυκλοφοριακό και η έλλειψη πάρκινγκ αποτελούν καθημερινή πηγή έντασης. Πάνω από το πάρκινγκ θα διαμορφωθούν περίπου 7-7,5 στρέμματα νέων κοινόχρηστων χώρων και πρασίνου, ενισχύοντας το ισοζύγιο ελεύθερων επιφανειών σε μια πόλη που ιστορικά υστερεί σε αυτόν τον τομέα.
Σε συνδυασμό με την ανάπλαση της πλατείας Πάρσης και άλλες παρεμβάσεις, ο συνολικός προγραμματισμός φτάνει, όπως σημειώνει, τα 38 εκατ. ευρώ. Ο δήμαρχος επιμένει ότι δεν πρόκειται για εξαγγελίες, αλλά για έργα ήδη ενταγμένα με εξασφαλισμένες χρηματοδοτήσεις, με το ποσοστό απορρόφησης πόρων της δημοτικής Αρχής να φτάνει το 92%-93%.
Νέα γήπεδα και αθλητικές υποδομές σε 15 σχολεία
Ο δήμαρχος στάθηκε ιδιαίτερα και στις σχολικές υποδομές, τονίζοντας πως ένα από τα έργα που θεωρεί κομβικά για την καθημερινότητα των παιδιών βρίσκεται ήδη σε τροχιά υλοποίησης. «Τρέχει ένα πολύ σημαντικό πρόγραμμα που αφορά την αναβάθμιση αύλειων χώρων σε 15 σχολεία της πόλης» ανέφερε. «Μιλάμε για τη δημιουργία και ανακατασκευή γηπέδων μπάσκετ και βόλεϊ, με σύγχρονες προδιαγραφές, ώστε οι μαθητές να έχουν ασφαλείς και λειτουργικούς χώρους άθλησης». Οπως εξήγησε, η χρηματοδότηση εξασφαλίστηκε μέσω του προγράμματος δημόσιων επενδύσεων του υπουργείου Εσωτερικών, κάτι που -όπως είπε- «ήταν καθοριστικό για να μπορέσουμε να προχωρήσουμε».
Το έργο βρίσκεται ήδη σε διαδικασία δημοπράτησης και, σύμφωνα με τον σχεδιασμό του δήμου, αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2028. Παράλληλα, ο δήμος έχει εξασφαλίσει την υλοποίηση και ακόμα τριών μικρότερων γηπέδων, που εντάχθηκαν συμπληρωματικά στον σχεδιασμό. Σε αυτό το πακέτο προστίθεται και η αναβάθμιση του κλειστού γυμναστηρίου της πόλης, με προϋπολογισμό 500.000 ευρώ, καθώς και τρεις επιπλέον μικρές αθλητικές υποδομές.
Πεζοδρόμια, δρόμοι και σχολεία
Πίσω από τα μεγάλα έργα βρίσκεται η λιγότερο θεαματική αλλά απολύτως κρίσιμη μάχη της καθημερινότητας. Τα πεζοδρόμια, τα οδοστρώματα, οι σχολικές αυλές και οι μικρές γειτονικές πλατείες είναι οι χώροι όπου δοκιμάζεται καθημερινά η ποιότητα ζωής των κατοίκων. Εδώ, τα διαθέσιμα κονδύλια χαρακτηρίζονται από τον δήμαρχο εξαιρετικά περιορισμένα. Για τη συντήρηση 53 σχολικών συγκροτημάτων, ο δήμος διαθέτει μόλις περίπου 160.000 ευρώ ετησίως, ποσό που επαρκεί μόνο για στοιχειώδεις παρεμβάσεις.
Αντίστοιχα, από τη ΣΑΤΑ κατευθύνονται περίπου 450.000 ευρώ για τεχνικά έργα, σε μια πόλη με εκτεταμένο και γερασμένο αστικό ιστό. Η διέξοδος αναζητείται συστηματικά σε εξωτερικές χρηματοδοτήσεις. Μέσω του Πράσινου Ταμείου έχουν ήδη προχωρήσει αναπλάσεις σε πλατείες όπως της Καλογρέζας, της Αναπήρων και της Μουταλάσκη, ενώ εντάσσονται νέες παρεμβάσεις σε πλατείες όπως της Υγείας, της Τσαλδάρη και της Μικράς Ασίας. Πρόκειται κυρίως για γειτονιές με έντονη έλλειψη ελεύθερου χώρου, όπου κάθε τετραγωνικό μέτρο αναβαθμισμένου δημόσιου χώρου έχει δυσανάλογα μεγάλη σημασία.
Παράλληλα, εξασφαλίστηκαν περίπου 4 εκατ. ευρώ από την Περιφέρεια Αττικής για ασφαλτοστρώσεις, αποκαταστάσεις πεζοδρομίων και βελτίωση του ηλεκτροφωτισμού. Σε πολλούς δρόμους, όπως παραδέχεται ο δήμαρχος, έχει να πέσει άσφαλτος πάνω από οκτώ χρόνια. Το πρόβλημα επιτείνεται από τις συνεχείς τομές δικτύων κοινής ωφέλειας, που συχνά αφήνουν πρόχειρες αποκαταστάσεις, οδηγώντας σε γρήγορη φθορά ακόμα και πρόσφατων έργων. Για τα επόμενα χρόνια η πόλη θα θυμίζει σε μεγάλο βαθμό εργοτάξιο, καθώς θα εξελίσσονται ταυτόχρονα δεκάδες παρεμβάσεις.
Οι 108 γέφυρες και η συντήρησή τους
Αντιμετωπίσαμε σοβαρά ζητήματα με τις γέφυρες της περιοχής. Συνολικά πρόκειται για 108 γέφυρες, οι οποίες μεταφέρθηκαν από το κεντρικό κράτος και το πρώην ΥΠΕΧΩΔΕ στις Περιφέρειες, στην περίπτωση της Αττικής στην Περιφέρεια Αττικής. Η μεταβίβαση αυτή δεν συνοδεύτηκε από τους αντίστοιχους πόρους για τη συντήρησή τους. Και δεν μιλάμε μόνο για απλές παρεμβάσεις – ορισμένες γέφυρες χρειάζονται ριζικές λύσεις, ακόμη και κατεδάφιση και πλήρη ανακατασκευή.
Eμπειρία, όραμα και πρακτικές λύσεις
Ο Παναγιώτης Μανούρης σπούδασε Φυσικός στο Πανεπιστήμιο Πατρών, με εξειδίκευση στη διδακτική της Φυσικής, στην Παιδαγωγική Ψυχολογία και την Οδηγητική Νεολαίας, ενώ συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στο ΕΚΠΑ πάνω στη διαχείριση καταστροφών, την αειφόρο ανάπτυξη και την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Παράλληλα παρακολούθησε προγράμματα στρατηγικής διοίκησης, οικονομικής ανάλυσης και τουριστικού management, συνδυάζοντας θεωρία και πράξη. Στον ιδιωτικό τομέα εργάστηκε ως σύμβουλος και καθηγητής Μέσης Εκπαίδευσης, ενώ έχει συγγράψει βοηθητικά βιβλία Φυσικής για το λύκειο.
Το 1998 αποφασίζει να ασχοληθεί ενεργά με την Τοπική Αυτοδιοίκηση της Νέας Ιωνίας και από το 2002 εκλέγεται συνεχώς δημοτικός σύμβουλος, διατελώντας αντιδήμαρχος Οικονομικών, Καθαριότητας και Μηχανολογικού, πρόεδρος σχολικών επιτροπών και μέλος διοικητικών συμβουλίων δημοτικών οργανισμών. Το 2010 αναλαμβάνει διευθύνων σύμβουλος στο Εθνικό Ιδρυμα Νεότητας και το 2011 υλοποιεί τη συγχώνευση που δημιουργεί το ΙΝΕΔΙΒΙΜ, διασφαλίζοντας θέσεις εργασίας μέσα στην κρίση. Το 2013 ιδρύει την παράταξη «Δημιουργία Αλληλεγγύη» και εκλέγεται επικεφαλής της αντιπολίτευσης. Από το 2020 είναι γενικός γραμματέας του Ειδικού Διαβαθμιδικού Συνδέσμου Αττικής και μέλος της Επιτροπής ΕΣΠΑ της ΚΕΔΕ, φέρνοντας εμπειρία, όραμα και πρακτικές λύσεις στην καθημερινότητα της πόλης και της περιφέρειας.
Η καθαριότητα και τα περιφερειακά αδιέξοδα
Στον τομέα της καθαριότητας η εικόνα εμφανίζεται βελτιωμένη, χωρίς να έχουν λυθεί τα δομικά ζητήματα. Ενα από αυτά είναι η χωροθέτηση του αμαξοστασίου απορριμματοφόρων δίπλα στο δημοτικό στάδιο, μια κατάσταση που θεωρείται ακατάλληλη και για λόγους λειτουργικούς αλλά και περιβαλλοντικούς.
Ο δήμος προωθεί φάκελο για μεταφορά του σε νέο χώρο εκτός αστικού ιστού, ενώ εξετάζεται συνεργασία με όμορους δήμους για τη δημιουργία σταθμού μεταφόρτωσης απορριμμάτων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται πλέον στα βιοαπόβλητα. Αρχίζει πιλοτικό πρόγραμμα καφέ κάδων με σύστημα RFID και ζυγολόγηση, σε συνεργασία και με καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος.
Ο δήμαρχος, μιλώντας για το ζήτημα της διαχείρισης των απορριμμάτων, υπογραμμίζει ότι το πρόβλημα είναι ευρύτερο. Η Αττική δεν διαθέτει επαρκείς μονάδες επεξεργασίας βιοαποβλήτων, ο ΧΥΤΑ Φυλής βρίσκεται στα όριά του και οι σχεδιαζόμενες μονάδες μέσω ΣΔΙΤ δεν προχώρησαν με τον απαιτούμενο ρυθμό. Ετσι, οι προσπάθειες των δήμων προσκρούουν σε περιφερειακές ελλείψεις υποδομών.
Ανακύκλωση: Πρωτοπορία και στασιμότητα
Η Νέα Ιωνία υπήρξε από τους πρώτους δήμους που επένδυσαν στην ανακύκλωση ήδη από το 2006, φτάνοντας τότε τα 54 κιλά ανά κάτοικο. Σήμερα η εικόνα είναι πολύ διαφορετική. Οπως επισημαίνει ο δήμαρχος, το εθνικό σύστημα δεν εξελίχθηκε εγκαίρως σε πολλαπλά ρεύματα, οι υπόγειοι κάδοι έμειναν ανενεργοί και οι δήμοι δεν εξοπλίστηκαν με τα κατάλληλα οχήματα.
Στην πράξη, μεγάλο μέρος των υλικών που συλλέγονται στον μπλε κάδο συμπιέζεται μαζί και οδηγείται στα Κέντρα Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ), όπου έως και το 65% καταλήγει τελικά για ταφή. Με τα ποσοστά ανακύκλωσης να κινούνται γύρω στο 12%-13%, οι ευρωπαϊκοί στόχοι άνω του 60% μοιάζουν ανέφικτοι χωρίς ριζική αναδιοργάνωση και νέες υποδομές επεξεργασίας.
Πράσινο, ελεύθεροι χώροι και ανισότητες
Στο πεδίο του πρασίνου, η δημοτική Αρχή έχει απομακρύνει περίπου 180 προβληματικά ή επικίνδυνα δέντρα και έχει φυτέψει 700 νέα. Συνολικά, το πράσινο αντιστοιχεί σε περίπου 9 τετραγωνικά μέτρα ανά κάτοικο – ποσοστό κοντά σε ευρωπαϊκά όρια, αλλά άνισα κατανεμημένο. Περιοχές όπως η Καλογρέζα και το κέντρο παρουσιάζουν έλλειμμα, ενώ άλλες γειτονιές συγκεντρώνουν μεγαλύτερους χώρους. Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελεί το δάσος Βεΐκου, χαρακτηρισμένο δάσος, όπου οι παρεμβάσεις είναι περιορισμένες από τη νομοθεσία. Παρά τις δυνατότητες να λειτουργήσει ως σημαντικός πνεύμονας αναψυχής, οι δυνατότητες ήπιας αξιοποίησης παραμένουν περιορισμένες.
Χωρίς χρέη αλλά με στενά περιθώρια
Ο δήμος δεν έχει δανειακές υποχρεώσεις, γεγονός που θα μπορούσε να θεωρηθεί πλεονέκτημα. Ωστόσο, όπως εξηγεί ο δήμαρχος, αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχουν διαθέσιμα κεφάλαια. Οι απαλλοτριώσεις και οι μεγάλες παρεμβάσεις απαιτούν ίδια συμμετοχή, ενώ οι διαδικασίες έγκρισης δανείων και απαλλοτριώσεων εμπλέκουν Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων και Αποκεντρωμένη Διοίκηση, δημιουργώντας συχνά διοικητικά αδιέξοδα. Ο δήμος εξετάζει περιορισμένο δανεισμό της τάξης των 2,5-3 εκατ. ευρώ, αποφεύγοντας μεγαλύτερα ποσά που θα επιβάρυναν μακροπρόθεσμα τα οικονομικά του.
Αγορά, στάθμευση και προσβασιμότητα
Η τοπική αγορά της Νέας Ιωνίας παραμένει ζωντανή, ενισχυμένη και από την πρόσβαση σε μέσα σταθερής τροχιάς. Ο σχεδιασμός προβλέπει συνολική αναμόρφωση του εμπορικού κέντρου, με νέα πεζοδρόμια σε βασικούς άξονες, όπως η Ηρακλείου, η Ελευθερίου Βενιζέλου και η 28ης Οκτωβρίου, λιγότερα παρτέρια, σύγχρονα υλικά σε συνεργασία με τον ΤΙΤΑΝ και έμφαση στην προσβασιμότητα για Ατομα με Αναπηρία. Μαζί με το υπόγειο πάρκινγκ και νέους χώρους στάθμευσης, όπως στο οικόπεδο Ανταμς, ο δήμος στοχεύει στη δημιουργία 500-600 νέων θέσεων. Παράλληλα, σχεδιάζεται σύστημα «park and ride» με μικρό λεωφορείο και ψηφιακή καθοδήγηση οδηγών προς διαθέσιμες θέσεις.
Ψηφιακός μετασχηματισμός και υποστελέχωση
Η ψηφιοποίηση έχει προχωρήσει σε βασικούς τομείς, όπως το δημοτολόγιο, οι οικονομικές υπηρεσίες και τα πολεοδομικά αρχεία. Παρ’ όλα αυτά, η Πολεοδομία Νέας Ιωνίας, που καλύπτει τους όμορους δήμους, λειτουργεί με μόλις 22 υπαλλήλους, επιβαρύνοντας δυσανάλογα τις υπηρεσίες. Παράλληλα, από το σύνολο των 693 εργαζομένων, περισσότεροι από 200 εργάζονται με συμβάσεις ορισμένου χρόνου. Παρατηρούνται σημαντικές ελλείψεις σε οδηγούς, χειριστές μηχανημάτων και εξειδικευμένο προσωπικό πληροφορικής, την ώρα που ο μέσος όρος ηλικίας των εργαζομένων αυξάνεται. Οι επισφαλείς σχέσεις εργασίας και τα χαμηλά μισθολογικά κίνητρα οδηγούν σε συνεχή αστάθεια, με πολλές υπηρεσίες να στηρίζονται σε εξωτερικούς συνεργάτες.
Εκλογικός νόμος και μητροπολιτική διακυβέρνηση
Ο δήμαρχος τοποθετείται και στο θεσμικό επίπεδο, εκφράζοντας τη στήριξή του σε σύστημα εκλογής δημάρχου από την πρώτη Κυριακή με δεύτερη επιλογή ψήφου, ώστε να αποφεύγονται ο δεύτερος γύρος και οι ευκαιριακές συμμαχίες. Παράλληλα, ζητά νέο μοντέλο χρηματοδότησης με βάση τις πραγματικές ανάγκες και όχι μόνο τον πληθυσμό, ειδικά όταν οι απογραφές υποεκτιμούν πόλεις με μεγάλη καθημερινή κινητικότητα. Τέλος, τάσσεται υπέρ της μητροπολιτικής διακυβέρνησης για υπερτοπικά ζητήματα, με ισχυρό ρόλο του Δήμου Αθηναίων, χωρίς όμως κατάργηση των επιμέρους δήμων, ώστε να διατηρείται η εγγύτητα με τον πολίτη.
Η Νέα Ιωνία, όπως προκύπτει από τη συνολική εικόνα, βρίσκεται σε μια περίοδο έντονων παρεμβάσεων αλλά και μεγάλων αντιφάσεων. Από τη μία, έργα δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, νέοι χώροι, αναπλάσεις και σχέδια που αλλάζουν τον αστικό χάρτη. Από την άλλη, πεζοδρόμια που καταρρέουν, υπηρεσίες που λειτουργούν οριακά και ένα θεσμικό πλαίσιο που συχνά δεν ακολουθεί τις πραγματικές ανάγκες των πόλεων. Για τον δήμαρχο, το στοίχημα δεν είναι μόνο τα εμβληματικά έργα, αλλά οι μικρές, διάχυτες βελτιώσεις που κάνουν την καθημερινότητα πιο ανθρώπινη.
