Πεζόδρομος Κομνηνών. Ο ευωδιαστός απόηχος της Αγοράς Μοδιάνο, μια βαθιά παραδοσιακή γωνιά του κέντρου της πόλης, ένα πλέγμα από αισθήσεις, εικόνες και ανθρώπους που αποφάσισαν πως θέλουν να συμβιώσουν αρμονικά στο ίδιο μέρος. Ολα αυτά και μύριες μικρές ιστορίες, θαμμένες στον χρόνο, που ζωντανεύουν από στόμα σε στόμα… συνθέτουν την ταυτότητα των Λουλουδάδικων. Ονομα με εκτόπισμα ετών από τη δεκαετία του ’50. Ξακουστά για κάθε λογής λουλούδια, πολύ προτού τα ανθοπωλεία γίνουν ανάρπαστα. Τόσο ξακουστά, που η φήμη τους έφτανε μέχρι τις επαρχιακές πόλεις και ο κόσμος συνέρρεε για να κοσμήσει τις όμορφες ή άτυχες στιγμές της ζωής. Κάποτε υπήρχαν 11 μαγαζάκια με τα άνθη διάσπαρτα, σε ποικιλία. Κι αν από το ένα έλειπε κάτι, οι κυράδες το αναζητούσαν στο διπλανό. Η καλή γειτονία είναι ένα από τα χαρακτηριστικά που δεν έσβησε ο χρόνος. Και κάπως έτσι το σήμερα θυμάται το χθες και καμαρώνει. Η μυρωδιά είναι βαριά. Ανασύρει τη μνήμη από την παλιά φήμη. Τα μαγαζάκια έχουν συγχωνευτεί, αλλά δεν ξεχνούν από πού ξεκίνησαν. Ο Δαμιανός Δήμου κληρονόμησε από τον πατέρα του την όμορφη ιδιότητα του λουλουδά και βλέπει το Αθηναϊκόν του σαν τη στέγη της ψυχής από τις 6 το πρωί ως τις 10 το βράδυ. Οι ανθοπώλες είναι κάτι μεταγενέστερο για εκείνον.
«Μεγαλώσαμε με αυτή τη δουλειά» λέει και καλωσορίζει μια πελάτισσα. Την ίδια στιγμή ο Στέφανος σκουπίζει φύλλα και πρασινάδες που έχουν ξεμείνει από τις καλλιτεχνίες του. «Τα Λουλουδάδικα δεν τα θεωρούν ανθοπωλεία. Νομίζουν ότι είναι λαϊκή και περιμένουν τις πιο φθηνές τιμές» αναφέρει με παράπονο. Κι όμως δεν λείπουν τα λουλούδια περιωπής, εισαγόμενα ή όχι. Ανάμεσα στις γαρδένιες, στις ζέρμπερες και στους ηλίανθους, ο κόσμος σκορπίζεται δεξιά κι αριστερά, υπενθυμίζοντας την πεζή καθημερινότητά του. Μα η μιζέρια δεν χωρά σε τούτη την άκρη της Θεσσαλονίκης. Χαϊδεύοντας τους βασιλικούς του Χρήστου, γωνιά Κομνηνών με Βασιλέως Ηρακλείου, νομίζει κανείς ότι κλέβει φαιά ουσία σε δόσεις. Μια μικρή από τον σγουρό και μια μεγάλη από τον πλατύφυλλο.
Τσάι και βιβλίο
Το σταθερά αποτυπωμένο παρελθόν στη φυσιογνωμία της Κομνηνών καταφέρνει με επιτυχία να μη διώχνει το ελκυστικό παρόν. Από το καφέ Sosa, που δίνει το στίγμα του meeting place για καφέ, μέχρι το Menta bar με πιο επιμελημένη option για πρωινές ή βραδινές ανάσες διασκέδασης, και από το Frutti di mare με πιάτα ημέρας στα μέτρα της κρίσης ως τον Ξενοφώντα με τα σουβλάκια και τις μπίρες που κάνουν πιο νόστιμη τη ζωή, η αναγεννημένη Θεσσαλονίκη κάνει θραύση. Στον αριθμό 18 και στον πρώτο όροφο η Ζώγια ψήνει καφέ σκέτο σερμπέτι, τσάι σε γεύσεις μυρωδάτες κι ο επισκέπτης απλά βιώνει το διανοουμενίστικο στιλ του χώρου. Τα ξύλινα τραπεζάκια, τα δέντρα που μοιάζουν εναρμονισμένα με τον ευρύτερο εσωτερικό διάκοσμο, οι βραδιές ποίησης και οι «μακρινές βόλτες» που μπορεί εύκολα κανείς να κάνει διαβάζοντας το αγαπημένο του βιβλίο έχουν κάτι από χαλαρή Θεσσαλονίκη. Στην απέναντι πόρτα στέκει το Orient και τούτο το «ταξίδι»… είναι εκ διαμέτρου αντίθετο. Ανατολίτικα τα στοιχεία, πιο σκοτεινός ο χώρος και διαθέσιμος για ζωντανές μουσικές από καλλίφωνους και μερακλήδες. Το μεράκι του πεζόδρομου δηλώνει επίσης παρουσία μέσα από τα υπόλοιπα μαγαζάκια και κορυφώνεται στον πολυχώρο Κούνιο, με φωτογραφικό εξοπλισμό. Το υπόγειό του παίρνει μορφή εκθεσιακού χώρου για νέους δημιουργούς συχνά πυκνά. Στο υπέροχο αυτό χωνευτήρι των καιρών, εκεί όπου η μνήμη πολεμά τη λήθη, τα Λουλουδάδικα κρατούν τον μαγικό, αρωματικό τους χαρακτήρα, αναδίδοντάς τον σε πιστούς θαμώνες και απλοϊκούς διαβάτες. Αμα όμως περπατήσει κανείς ως το τέρμα του πλακόστρωτου, θα δει από τη χαραμάδα την Τσιμισκή να «οργιάζει» με τη συνεχόμενη κυκλοφοριακή ροή της και την αστική, άκαμπτη αυστηρότητά της. Ευτυχώς, ώσπου το μυαλό να βγει από τους θρύλους και να μπει στη ρουτίνα, ο κουλουρτζής της γωνίας και ο λαχειοπώλης έχουν βάλει το λιθαράκι τους, ώστε η μετάβαση να είναι ομαλή.
Το Γιαχουντί Χαμάμ των… σκανδάλων, όπου άντρες και γυναίκες πήγαιναν μαζί
Είναι ίσως ένα από τα εβραϊκά αποτυπώματα της πόλης, που κρύβεται πίσω από τις φυλλωσιές των δέντρων, τα τραπεζάκια των καφέ και το βιαστικό περπάτημα των περαστικών. Γιαχουντί Χαμάμ ή εβραϊκό λουτρό σε πιστή μετάφραση. Χτισμένο τον 16ο αιώνα από τον Χαλίλ Αγά, πήρε αργότερα και την ονομασία Παζάρ Χαμαμί, ως το κεντρικότερο σημείο τής τότε εβραϊκής αγοράς.
Σκανδαλώδες μέρος για την εποχή του, ως λουτρό για άντρες και γυναίκες μαζί. Στην πυρκαγιά του 1917 έχασε την αρχοντική του αίγλη, έχοντας υποστεί διάφορες ζημιές. Οι θόλοι του πάντως διακρίνονται ακόμη, σε σχετικά καλή κατάσταση, μαρτυρώντας την ανάγκη του να μη λησμονηθεί από τις νεότερες γενιές των Θεσσαλονικέων. Στέγασε πολλές πολιτιστικές εκδηλώσεις, κυρίως το 1997, όταν η πόλη υπήρξε πολιτιστική πρωτεύουσα. Εκτοτε το πολιτιστικό προφίλ του είναι ήπιο και υποτονικό. Πρόσφατα ο Δήμος Θεσσαλονίκης συμπεριέλαβε στα άμεσα σχέδιά του την ανάπλαση του περιβάλλοντος χώρου του, με χρηματοδότηση του Πράσινου Ταμείου του υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής κι ίσως στο μέλλον αρχίσει να ξαναγεννιέται από τις στάχτες του.
Ελένη Σκάρπου
