Πέντε κυβερνήσεις (έξι μαζί με την υπηρεσιακή του κ. Π. Πικραμμένου), έντεκα υπουργοί Ανάπτυξης, είκοσι επτά αναπληρωτές υπουργοί και υφυπουργοί, καθώς και δεκάδες, αν όχι εκατοντάδες, γενικοί γραμματείς, διευθυντές και σύμβουλοι «πολέμησαν» (και «πολεμούν») την ακρίβεια, εξαγγέλλοντας εκατοντάδες μέτρα.
Αλλά -τι έκπληξη- η ακρίβεια ζει και βασιλεύει και τον κόσμο κυριεύει…
Στρεβλώσεις, όπως οι πολιτικές transfer pricing από μέρους πολυεθνικών εταιριών, η άκρατη κερδοσκοπία (κρατική και ιδιωτική), οι συμπράξεις καρτελικού τύπου, οι πανάκριβες εισαγωγές και οι αντι-ανταγωνιστικές πρακτικές των ολιγοπωλίων έχουν αποκτήσει διαχρονικό χαρακτήρα, διότι οι αρμόδιες υπηρεσίες είτε του υπουργείου Ανάπτυξης είτε του υπουργείου Οικονομίας απλώς τις παρατηρούν από μακριά.
Ετσι ακόμη και σήμερα οι νεόπτωχοι Ελληνες δεν έχουν να αντιμετωπίσουν μόνο τις περικοπές σε μισθούς, συντάξεις και κοινωνικά επιδόματα, αλλά και έναν πληθωρισμό που κατατρώγει την αγοραστική δύναμη του όποιου διαθέσιμου εισοδήματός τους.
Αμέτρητες ανατιμήσεις σε αγαθά και υπηρεσίες του ιδιωτικού τομέα έρχονται να προστεθούν σε απανωτά κρατικά χαράτσια, όπως οι αυξήσεις στους συντελεστές του ΦΠΑ και στα τιμολόγια δημοσίων υπηρεσιών. Το αποτέλεσμα είναι το κόστος ζωής να έχει γίνει αβάσταχτο για μεγάλες ομάδες του πληθυσμού. Και η εικόνα θα επιδεινωθεί στο αμέσως επόμενο διάστημα, καθώς το πετρέλαιο θέρμανσης θα γίνει απλησίαστο, γαλακτοκομικά, ψωμί και κρέας θα αγοράζονται από τους φτωχότερους με το δελτίο λόγω της αύξησης των πρώτων υλών, φυσικό αέριο και ηλεκτρικό ρεύμα θα ακριβύνουν κ.ά.
Το αποτέλεσμα είναι οι πολίτες να μειώνουν δραματικά τα έξοδά τους, μια και δεν έχουν άλλο τρόπο να αντιμετωπίσουν τη λαίλαπα της αισχροκέρδειας. Και οι αριθμοί αποδεικνύουν του λόγου το αληθές:
Ο συνολικός τζίρος των εμπορικών επιχειρήσεων, του χονδρικού και του λιανικού εμπορίου, καθώς και του εμπορίου αυτοκινήτων αναμένεται να «κατρακυλήσει» φέτος στα 116,1 δισ. ευρώ από 181,5 δισ. ευρώ το 2008. Δηλαδή μέσα σε μια πενταετία η αγορά απώλεσε συνολικές πωλήσεις ύψους 65,5 δισ. ευρώ. Μάλιστα, σύμφωνα με εκτιμήσεις της ΕΣΕΕ, οι νέες δραστικές περικοπές στα εισοδήματα -που θα προέλθουν από το πακέτο μέτρων των 11,5 δισ. ευρώ, που έγινε 13,5 δισ. ευρώ- αναμένεται να πλήξουν ακόμη περισσότερο την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών, οδηγώντας σε απώλεια 24 δισ. ευρώ τη φετινή χρονιά.
Η μεγάλη έξαρση
Η περιπέτεια της ακρίβειας δεν είναι καινούργια. Ηδη από την πρώτη κυβέρνηση Σημίτη, παρά τα μέτρα που είχαν παρθεί, το 1999 είχαμε την έξαρση της κερδοσκοπίας σε βασικά καταναλωτικά αγαθά, με αφορμή τις μεγάλες ανατιμήσεις στα υγρά καύσιμα. Μόνο το 2000 είχαμε μια σχετική ύφεση των κερδοσκοπικών φαινομένων, προκειμένου να επιτευχθεί ο «εθνικός στόχος» της ένταξης της Ελλάδας στην ΟΝΕ. Το 2001 όμως, με την εισαγωγή του ευρώ, οι κερδοσκόποι, εκμεταλλευόμενοι την άγνοια του κόσμου για τις νέες συναλλαγματικές συνθήκες, αποθρασύνθηκαν, καθώς σημειώθηκαν ανατιμήσεις -στρογγυλοποιήσεις τις αποκάλεσαν- 100% ως και 200%. Από τότε οι ανατιμήσεις βρίσκονται σε ημερήσια διάταξη.
Με τους καταναλωτές να στενάζουν υπό το βάρος των απίστευτων ανατιμήσεων στα βασικά είδη διατροφής το 2002 ο Ακης Τσοχατζόπουλος, τότε υπουργός Ανάπτυξης έλεγε ότι η ακρίβεια είναι… αίσθηση των καταναλωτών! Πήρε όμως μέτρα για να την καταπολεμήσει. Ανάμεσα στα «μέτρα»-τομή που ανακοινώθηκαν ήταν η επαναφορά της ενδεικτικής τιμής στο εμφιαλωμένο νερό!
Την αισχροκέρδεια αποπειράθηκε να πατάξει ο Ακης Τσοχατζόπουλος και το καλοκαίρι του 2003. «Tο μέτωπο απέναντι στην αισχροκέρδεια και στην ακρίβεια αποτελεί πολιτική προτεραιότητα και στην κατεύθυνση αυτή προωθούμε μια σειρά από θεσμικά μέτρα» δήλωνε μετά παρρησίας. Την ίδια ώρα ο υφυπουργός Aνάπτυξης Kίμωνας Kουλούρης απειλούσε ότι θα εξαντλήσει τα όρια που προβλέπει ο νόμος για την επιβολή προστίμων σε επιχειρήσεις, σπεύδοντας να προαναγγείλει ότι «θα πέσουν ηχηρές καμπάνες». Τις «καμπάνες», ωστόσο, άκουσαν μόνο οι καταναλωτές, καθώς οι φιλιππικοί από μόνοι τους δεν ρίχνουν τις τιμές. Γι’ αυτό και στο τέλος του 2003 ο ελληνικός πληθωρισμός παρέμεινε διπλάσιος του μέσου ευρωπαϊκού στο 3,5%.
Από το 2004 έως τον Οκτώβριο του 2009 την εργολαβία της σωτηρίας των καταναλωτών ανέλαβε η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή, με προεξάρχοντες στον συγκεκριμένο τομέα τον Δημήτρη Σιούφα, τον Χρήστο Φώλια και για λίγο τον Κωστή Χατζηδάκη, νυν υπουργό Ανάπτυξης. Τα περίφημα 41 μέτρα κατά της ακρίβειας του φίλου του τότε πρωθυπουργού Χρήστου Φώλια άφησαν εποχή, όχι για την αποτελεσματικότητά τους, αλλά για το πόσο γρήγορα αποδείχτηκαν 41 τρύπες στο νερό. Παρότι το κόστος διαβίωσης μιας τετραμελούς οικογένειας κατέγραφε αύξηση κατά 43% σε σχέση με 4 χρόνια πριν, τη στιγμή που στα εισοδήματα οι αυξήσεις ήταν μόνο 19%, οι «κομάντος κατά της ακρίβειας» φαίνεται ότι κάπου έχασαν τον δρόμο τους και οι τιμές δεν έπεσαν ποτέ.
Είναι χαρακτηριστικό ότι από το 4,9% του επίσημου πληθωρισμού στα μέσα του 2008 μόνο το 0,9% αντιστοιχούσε στον εισαγόμενο πληθωρισμό (καύσιμα, πρώτες ύλες κ.λπ.), ενώ το 4% ήταν εγχώριος πληθωρισμός προϊόντων και υπηρεσιών εξαιτίας της εσωτερικής πολιτικής.
Ας σημειωθεί ότι από το 2005 και μετά ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (συνεπώς και ο πληθωρισμός) των φτωχών νοικοκυριών είναι σταθερά υψηλότερος από τον μέσο όρο. Κατά τα έτη 2006 και 2008, μάλιστα, ο πληθωρισμός των φτωχών ήταν αυξημένος κατά μισή μονάδα. Το 2008 για την υπέρβαση αυτή ευθύνονταν σχεδόν αποκλειστικά οι δαπάνες για διατροφή και στέγαση.
Την ίδια εποχή χάθηκε και ο έλεγχος του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών (δηλαδή εξαγωγές μείον εισαγωγές). Ειδικά την περίοδο 2006-2008 το έλλειμμα υπερδιπλασιάστηκε και από 14,7 δισ. ευρώ (στο τέλος του 2005) αυξήθηκε στα 34,7 δισ. ευρώ στο τέλος του 2008 ή αλλιώς κατά 136%! Εκείνη την περίοδο οι εισαγωγές εκτινάχθηκαν από 41,7 δισ. ευρώ σε 63,8 δισ. ευρώ, ενώ οι εξαγωγές από 14,2 δισ. ευρώ σε μόλις 19,8 δισ. ευρώ. Επί της ουσίας, η Ελλάδα έφτασε το 2008 να καταναλώνει πάνω από τρεις φορές εισαγόμενα προϊόντα από εκείνα που παρήγε η ίδια.
Κάπως έτσι φτάσαμε στην εποχή του «λεφτά υπάρχουν», με τον Μιχάλη Χρυσοχοΐδη να δηλώνει: «Η μείωση των τιμών είναι βασική μας δέσμευση. Και για να συμβεί αυτό, μια από τις πρώτες προτεραιότητές μας θα είναι το κλείσιμο της τεράστιας ψαλίδας, έως και 1.500%, που παρατηρείται σήμερα σε πολλά βασικά αγαθά μεταξύ παραγωγού και καταναλωτή, προς όφελος βιομηχανιών, μεταπρατών και μεσαζόντων. Αυτή είναι η πηγή της ακρίβειας. Εκεί πρέπει να χτυπήσουμε». Δεν «χτύπησαν» όμως και η ψαλίδα των τιμών από το χωράφι στο ράφι εξακολουθεί να είναι στη χώρα μας η μεγαλύτερη στην Ευρώπη. Οταν όπου αλλού η αναλογία είναι το πολύ 1 προς 2,5, στη χώρα μας φρούτα και λαχανικά τα πληρώνουμε με μια αναλογία στην καλύτερη περίπτωση 1 προς 5, ενώ φτάνει και σε ύψη δυσθεώρητα, όπως 1 προς 12.
Στη μάχη κατά της ακρίβειας έχει ριχτεί με τη σειρά της και η νέα ηγεσία του υπουργείου Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας, Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, με τον υφυπουργό Θανάση Σκορδά να κινείται σε πολλά μέτωπα, όπως αυτό των καρτέλ και των ενδοομιλικών συναλλαγών. Ιδωμεν…
Ξανθή Γούναρη
