Kαυτός, θερμός, κακός, ψυχρός κι ανάποδος… Οσους χαρακτηρισμούς κι αν αποδώσει κανείς στον Σεπτέμβριο που έρχεται δεν μπορεί να περιγράψει με σαφήνεια το σκηνικό που διαμορφώνεται στην ευρωζώνη.
Κι αυτό γιατί ουδείς γνωρίζει πότε θα γλιστρήσει η Ευρώπη, σαν μικρό απρόσεκτο παιδί, από την «αιώρα» στην οποία βρίσκεται, όπως πολύ χαρακτηριστικά σχολίασε ο επικεφαλής του μεγαλύτερου fund διαχείρισης ομολόγων Pimco Μοχάμεντ ελ Εριάν. Τα πάντα είναι ρευστά και τα ανοικτά μέτωπα είναι περισσότερα απ’ όσα περιγράφονται από τους αναλυτές διεθνώς. Ελλάδα και Ισπανία μπορεί να είναι οι… μαύροι κύκνοι, η ευρωζώνη όμως συνολικά κατρακυλάει από τα βράχια που η ίδια δημιούργησε εξαιτίας των κακών ή ελλιπών πολιτικών αποφάσεων που έλαβε τα τελευταία δυόμισι χρόνια. Υπ’ αυτές τις συνθήκες, για να χρησιμοποιήσουμε το δημοσιογραφικό κλισέ, ο φετινός Σεπτέμβρης πράγματι θα είναι καυτός – και κακός. Για την ακρίβεια, θα είναι ο χειρότερος των τελευταίων δεκαετιών στην Ευρώπη, εντείνοντας τις οδύνες αλλά και την αβεβαιότητα των Ευρωπαίων, του Νότου και του Βορρά. Η θερινή ραστώνη έχει τελειώσει τυπικά με την επιστροφή της Γερμανίδας καγκελαρίου Ανγκελα Μέρκελ στο γραφείο της στο Βερολίνο και των Ευρωπαίων αξιωματούχων στις αίθουσες των Βρυξελλών. Στο προσκήνιο βρίσκεται το βαρύ πρόγραμμα των επαφών της κ. Μέρκελ που ξεκίνησε με τον Γάλλο πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ, συνεχίστηκε με τον Ελληνα πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά και θα έχει συνέχεια με τους ηγέτες της Ιταλίας και της Ισπανίας. Η 12η Σεπτεμβρίου θεωρείται συμβολικά ως η ημερομηνία της νέας σεζόν της ευρωκρίσης. Την ημέρα αυτή οι Ολλανδοί θα ψηφίσουν για τη νέα τους κυβέρνηση, το γερμανικό Συνταγματικό Δικαστήριο θα ψηφίσει επί της νομιμότητας ή μη του μόνιμου μηχανισμού διάσωσης και ενδεχομένως η Κομισιόν θα παρουσιάσει την πρότασή της για τον επιθεωρητή των τραπεζών, καθώς θα συγκληθεί το κολέγιο των επιτρόπων. Την επομένη, στις 13 Σεπτεμβρίου, η Κύπρος θα υποδεχτεί τους υπουργούς Οικονομικών των «27» και θα συγκληθεί και μια άτυπη συνάντηση των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης.
Τον Σεπτέμβριο η τρόικα θα παρουσιάσει την αναφορά για την κατάσταση στην Ελλάδα, από την οποία θα εξαρτηθούν πολλά. Αυτό όμως είναι ένα κομμάτι του παζλ.
Στην Ισπανία η κυβέρνηση του Μαριάνο Ραχόι προσπαθεί να αντισταθεί στις πιέσεις, και της Ρώμης, να μπει σε μνημόνιο. Προτιμά να κρατά κλειστά τα χαρτιά της, διαψεύδοντας τις φήμες ότι έχει ήδη ζητήσει την πρώτη δόση από τα 100 δισ. ευρώ του ευρωπαϊκού μηχανισμού στήριξης για τη στήριξη των τραπεζών. Η Μαδρίτη περιμένει τις επόμενες κινήσεις της ΕΚΤ, αν τελικά θα αποφασίσει να παρέμβει στην αγορά ομολόγων για να συγκρατήσει το κόστος δανεισμού. Θεωρητικά αυτό θα έχει διασαφηνιστεί στις 6 Σεπτεμβρίου που συνεδριάζει το Δ.Σ. της ευρωτράπεζας. Εντός του Σεπτεμβρίου η Μαδρίτη θα πρέπει να δημοσιοποιήσει, όπως έχει δεσμευτεί, τα αποτελέσματα των ελέγχων στις τράπεζες. Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει είναι η επιδεινούμενη σχέση της κεντρικής κυβέρνησης και των περιφερειών αλλά και οι επόμενες κινήσεις των συνδικάτων. Το σημαντικότερο όμως είναι εάν θα καταφέρει να πείσει ο Ισπανός πρωθυπουργός Μ. Ραχόι τη Μέρκελ στη συνάντηση που έχουν το Σεπτέμβριο ότι δεν είναι προς όφελος κανενός να μπει η Ισπανία σε μνημόνιο.
Στη Γερμανία το Συνταγματικό Δικαστήριο θα αποφανθεί για τον ESM και το Δημοσιονομικό Σύμφωνο. Το μακροπρόθεσμο σχέδιο της Μέρκελ για δημοσιονομική ένωση παραμένει αμετάβλητο. Ωστόσο, το Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας θα μπορούσε να αποτελέσει τη μεγαλύτερη απειλή, καθώς αναμένεται να αποφανθεί για το Δημοσιονομικό Σύμφωνο και τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης στις 12 Σεπτεμβρίου.
Στην Ιταλία η αβεβαιότητα αυξάνει, καθώς τα μέτρα λιτότητας που έχει επιβάλει η κυβέρνηση Μόντι δεν αποδίδουν, ενώ ο Μπερλουσκόνι φαίνεται να αναλαμβάνει την αρχηγία της Κεντροδεξιάς τον Σεπτέμβριο. Τα ιταλικά μέσα μιλούν για θερμό φθινόπωρο που μπορεί να ανοίξει και το σενάριο των πρόωρων εκλογών, καθώς καταρτίζεται ο προϋπολογισμός, μια υπόθεση δυσκολότερη απ’ ό,τι ακούγεται.
Στην Ολλανδία η κάλπη της 12ης Σεπτεμβρίου θα κρίνει πολλά. Κατά πρώτον, θα δοκιμαστεί ο σκληρός πυρήνας της ευρωζώνης και, κατά δεύτερον, τα σχέδια του Βερολίνου. Οπως όλα δείχνουν, το κυβερνών, κεντροδεξιό κόμμα VVD του Μαρκ Ρουτ θα κερδίσει τις 35 από τις 150 έδρες του Κοινοβουλίου της χώρας. Οι διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό συνασπισμού πιθανόν να οδηγήσουν το κεντροαριστερό κόμμα να σχηματίσει μια κυβέρνηση μειοψηφίας. Αυτό πρακτικά σημαίνει πολιτική αβεβαιότητα με επιπτώσεις και στη γειτονική Φινλανδία, που φλερτάρει με τους ευρωσκεπτικιστές.
Θεωρητικά ο Σεπτέμβριος είναι μήνας αποφάσεων. Μέχρι σήμερα οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν επιδείξει ανικανότητα τόσο στο να αντιληφθούν το αυτονόητο, ότι θα πέσουν από την «αιώρα», όσο και να αναγνωρίσουν ότι η κρίση δεν είναι οικονομική αλλά βαθιά πολιτική και ότι μπορεί να επιλυθεί μόνο με γενναίες πολιτικές αποφάσεις. Για την ώρα η ευρωζώνη βυθίζεται στην ύφεση, όπως δείχνουν όλοι οι δείκτες της επιχειρηματικής δραστηριότητας, επηρεάζοντας πλέον και τη Γερμανία. Στο τέλος ίσως να αποδειχτεί ότι δεν υπάρχουν μαύροι κύκνοι ούτε καυτά φθινόπωρα…
