Σε ένα βρόμικο παιχνίδι πληροφοριών και σκοπιμοτήτων έχουν μπει τις τελευταίες μέρες οι Τούρκοι, με διπλό στόχο, από τη μια να δημιουργήσουν θόρυβο γύρω από την Αγία Σοφία και τη μορφή λειτουργίας της, και από την άλλη να αφήσουν να διαφανεί το ενδεχόμενο της επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης. Σύμφωνα με όσα ανέφερε προ ημερών ρεπορτάζ της εφημερίδας «Hurriyet» με τίτλο «Ανοίγει η πόρτα», η κυβέρνηση της γειτονικής χώρας φαίνεται ότι επεξεργάζεται ήδη δύο σενάρια για τον τρόπο λειτουργίας της σχολής της Χάλκης. Το πρώτο σενάριο υποστηρίζει την επαναλειτουργία της σχολής ως ανεξάρτητο ορθόδοξο ίδρυμα με διορισμό στη διεύθυνση της σχολής ενός μητροπολίτη του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Το δεύτερο σενάριο υποστηρίζει ότι η τουρκική κυβέρνηση θα αλλάξει τον νόμο περί σύστασης ξένων ιδιωτικών πανεπιστημίων και η Θεολογική Σχολή της Χάλκης θα λειτουργεί ως ιδιωτικός εκπαιδευτικός φορέας.
Την ίδια ώρα όμως που αφήνονται να διαρρεύσουν θετικές πληροφορίες για την Χάλκη, οι σκληροί της Αγκυρας στέλνουν μήνυμα όξυνσης με διαρροές επικίνδυνων σχεδίων για την Αγια-Σοφιά. Οι Τούρκοι μέσα από δημοσιεύματα των εφημερίδων «star» και «Yeni Safak» επεξεργάζονται το σενάριο να μετατραπεί η Αγία Σοφία ξανά σε ισλαμικό τέμενος. Η σχετική πρόταση μάλιστα θα συζητηθεί επισήμως από το τουρκικό κοινοβούλιο! Η νέα αυτή τουρκική πρόκληση ξεπερνά κάθε όριο αντίστοιχων ενεργειών του παρελθόντος αφού πλέον αγγίζει το σύμβολο της Ορθόδοξης ανατολής. Οπως είναι γνωστό, η Αγία Σοφία Κωνσταντινούπολης μετά την ιστορική πτώση της Πόλης το 1453 μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τζαμί, καθώς ο Μωάμεθ ο Πορθητής, μόλις εισήλθε ως κατακτητής στην Πόλη, πήγε κατευθείαν στον μεγάλο αυτό ναό της Ορθοδοξίας για να προσευχηθεί στον Αλλάχ. Από τότε και για 482 χρόνια η Αγία Σοφία ήταν τζαμί. Το 1935, ο ιδρυτής και δημιουργός της σύγχρονης Τουρκίας, ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, στο πλαίσιο της εγκαθίδρυσης κοσμικού κράτους, τη μετέτρεψε σε μουσείο. Τα δημοσιεύματα αυτά πιθανόν να διοχετεύονται για λόγους πολιτικής πίεσης προς την Ελλάδα ως προς το αίτημα για τζαμί στην Αθήνα, αλλά και ως «απάντηση» στον πρόσφατο νόμο για τους ιεροδιδασκάλους των μουσουλμάνων της Θράκης. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι αυτά τα θέματα απασχόλησαν και τη συνάντηση Σαμαρά – Ερντογάν μέσα στην εβδομάδα. Οποια και να είναι η αλήθεια, φαίνεται ότι οι Τούρκοι ακολουθούν μια παρελκυστική και πονηρή πολιτική, λέγοντας άλλα τη μια μέρα και άλλα την άλλη. Οι καλά γνωρίζοντες όμως την τουρκική διπλωματία υποστηρίζουν ότι οι Τούρκοι δεν πρόκειται να κάνουν κανένα βήμα, αν δεν περιμένουν κάτι πολύ πιο σημαντικό για τα συμφέροντά τους.
Τέμενος η Μονή Στουδίου
Επειτα από 100 χρόνια και με απόφαση του τουρκικού υπουργικού συμβουλίου η ιστορική Μονή Στουδίου θα μετατραπεί και πάλι σε τζαμί. Το ιστορικό αυτό μνημείο της Ορθοδοξίας μετατράπηκε σε τζαμί το 1486, την εποχή του σουλτάνου Βαγιαζήτ Β΄. Κατά την πυρκαγιά του 1782 υπέστη σοβαρές καταστροφές. Το 1820 ανακαινίστηκε, υπέστη όμως σημαντικές ζημιές από τον καταστροφικό σεισμό του 1894. Το 1908 κατέρρευσε η στέγη του και έκτοτε δεν ανακαινίστηκε. Η ιστορική Μονή Στουδίου βρίσκεται απέναντι από τον Ιερό Ναό του Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης Υψωμαθείων, στην περιοχή Επταπυργίου (Yedikule).
Κώστας Παππάς
