Με τις λιανικές πωλήσεις στο ναδίρ και τις εμπορικές εταιρίες να κάνουν… παρέλαση στα Πρωτοδικεία όλης της χώρας, προσδοκώντας να προστατευτούν από τους πιστωτές τους, το δράμα που βιώνει η επαγγελματική στέγη τα τελευταία χρόνια φαίνεται ότι αγγίζει πλέον και τα εμπορικά κέντρα. Ακόμη και τα ενοίκια στους πολυτελείς ναούς της κατανάλωσης, που θεωρούνταν το τελευταίο «οχυρό» αντίστασης στην εξοντωτική κρίση, κατέρρευσαν, όπως συνέβη στους δημοφιλείς δρόμους του Κολωνακίου, της Γλυφάδας και της Κηφισιάς. Οως προκύπτει από στοιχεία που παρουσιάστηκαν πρόσφατα σε Συνέδριο του Ελληνικού Ινστιτούτου Εκτιμητικής (ΕΛΙΕ) από την Αθηναϊκή Οικονομική – Jones Lang LaSalle, το 2008 οι υψηλότερες τιμές ενοικίων καταστημάτων σε εμπορικά κέντρα έφταναν τα 1.200 ευρώ ανά τ.μ. σε ετήσια βάση ή 100 ευρώ ανά τ.μ. τον μήνα, ενώ στα τέλη του 2012 όποιος ήθελε να μισθώσει κάποιον χώρο στα μεγάλα malls θα πλήρωνε μάξιμουμ 60 ευρώ ανά τ.μ. Σημαντικές είναι οι εκπτώσεις και στις χαμηλότερες τιμές, καθώς το 2008 το μίνιμουμ των μισθωμάτων δεν έπεφτε κάτω από τα 32 ευρώ ανά τ.μ., ενώ το 2012 οι ελάχιστες τιμές ήταν 10-12 ευρώ ανά τ.μ.
Δηλαδή τα μισθώματα στα malls κατά τη διάρκεια της κρίσης έχουν υποχωρήσει περίπου στο ίδιο ποσοστό με εκείνο που καταγράφεται στα καταστήματα των γνωστών εμπορικών δρόμων. Αρκεί να αναφέρουμε ότι πριν από πέντε χρόνια, όταν η καταναλωτική δαπάνη είχε εκτιναχθεί σε ύψη δυσθεώρητα και τα εγκαίνια των πολυτελών μπουτίκ ήταν καθημερινό φαινόμενο, στους high streets (Ερμού, Τσακάλωφ, Πατριάρχου Ιωακείμ, Κολοκοτρώνη στην Κηφισιά, Μεταξά στη Γλυφάδα κ.λπ.) τα ενοίκια των καταστημάτων κινούνταν από 2.400 έως 3.300 ευρώ ανά τ.μ. τον χρόνο. Εφέτος τα αντίστοιχα μισθώματα είναι τουλάχιστον 50% χαμηλότερα και βρίσκονται γύρω στα 1.000 με 1.700 ευρώ ανά τ.μ. το έτος, ενώ και ο «αέρας» έχει πάψει να «φυσά» προ πολλού.
Οι παροχές
Το… άγγιγμα της κρίσης σε ό,τι αφορά τα εμπορικά κέντρα φαίνεται και από το γεγονός ότι από την «ουρά» εμπόρων να μισθώσουν καταστήματα τα προηγούμενα έτη, πλέον οι διαχειρίστριες εταιρίες -στην καλύτερη περίπτωση- σημειώνουν ότι το εκάστοτε mall «παραμένει σχεδόν πλήρως μισθωμένο».
Προκειμένου λοιπόν να μη βρεθούν αντιμέτωποι με τα χειρότερα, οι διαχειριστές των malls, των εμπορικών πάρκων, αλλά και των πολυκαταστημάτων προσπαθούν με κάθε τρόπο να έχουν ευχαριστημένους τους ενοικιαστές τους. Πληροφορίες αναφέρουν ότι τους τελευταίους μήνες, λόγω της γενικότερης ανέχειας, στους «καλούς» τους πελάτες (γνωστές εταιρίες, που κάνουν υψηλούς τζίρους, έχουν μεγάλη επισκεψιμότητα, ενοικιάζουν μεγάλες επιφάνειες κ.λπ.) προσφέρουν κι άλλες παροχές, όπως η μη καταβολή ενοικίου και κοινοχρήστων. Το τίμημα για τη χρήση των χώρων περιορίζεται σε ένα ποσοστό επί του τζίρου της ενοικιάστριας επιχείρησης. Μέχρι και λίγους μήνες πριν, στα εμπορικά κέντρα ίσχυαν και τα δύο. Δηλαδή και η καταβολή μισθώματος και η παραχώρηση μεριδίου επί του τζίρου, όπως άλλωστε εξακολουθεί να συμβαίνει για τους «μικρότερους» χρήστες. Προκειμένου όμως δημοφιλή brand names, ελληνικά και ξένα, να συνεχίσουν να βρίσκονται στα εμπορικά κέντρα, οι ιδιοκτήτες είναι αποφασισμένοι να ρίξουν πολύ νερό στο κρασί τους. Μ’ αυτήν την πρακτική φιλοδοξούν ότι τα καταστήματα που φιλοξενούνται στα malls θα μπορέσουν να αντεπεξέλθουν στην πτώση του τζίρου, που φτάνει ακόμη και σε διψήφια ποσοστά έναντι του προηγούμενου έτους, και έτσι δεν θα αποχωρήσουν. Ωστόσο, αξίζει να αναφερθεί ότι το μέγεθος της πτώσης των πωλήσεων στα καταστήματα των εμπορικά κέντρων είναι σαφώς χαμηλότερο απ’ ό,τι το σύνολο του λιανεμπορίου.
Υπολογίζεται ότι οι πωλήσεις των καταστημάτων που βρίσκονται εντός των επιτυχημένων εμπορικών κέντρων υποχωρούν με πολύ πιο ήπιους ρυθμούς απ’ ό,τι οι πωλήσεις των καταστημάτων στους εμπορικούς δρόμους, τη στιγμή, μάλιστα, που κατά κανόνα τα ενοίκια που πληρώνουν οι καταστηματάρχες στα εμπορικά κέντρα είναι σαφώς χαμηλότερα.
Βέβαια δεν είναι όλα τα εμπορικά κέντρα επιτυχημένα, καθώς τα τελευταία δύο χρόνια καταγράφεται αύξηση λουκέτων, ειδικά στην περιφέρεια, ενώ κάποιων η λειτουργία περιορίζεται, όπως μεταξύ άλλων το West Plaza στον Ασπρόπυργο.
Να σημειωθεί ότι η Αθήνα βρίσκεται στην τελευταία θέση στην Ευρώπη τόσο ως προς τις αποδόσεις στα εμπορικά κέντρα όσο και στη μέση τιμή διάθεσης των χώρων.
Ειδικότερα σε ό,τι αφορά το ύψος του ενοικίου, εκτός από την Αθήνα, την πεντάδα των ουραγών απαρτίζουν η Μπρατισλάβα, το Βουκουρέστι, η Κοπεγχάγη και το Βερολίνο.
Υπενθυμίζεται ότι στη χώρα μας λειτουργούν συνολικά 40 εμπορικά κέντρα, με 823.477 τ.μ. χώρο προς μίσθωση, επτά από αυτά με επιφάνεια 194.500 τ.μ. είναι εμπορικά πάρκα και ένα είναι εκπτωτικό χωριό 21.000 τ.μ.
Πτώση τζίρου στα όρια του 10%
Σε γενικές γραμμές η μείωση τζίρου το 2012 στα μεγάλα και επιτυχημένα εμπορικά κέντρα δεν ξεπέρασε το 10%, σύμφωνα με εκτιμήσεις παραγόντων της αγοράς.
Φερ’ ειπείν για το Mall Athens της Lamda Development στο Μαρούσι το 2012 έκλεισε με πτώση τζίρου κοντά στο 10%, όσο δηλαδή και στο 9μηνο του προηγούμενου χρόνου (-10,6%), ενώ σε μονοψήφιο ποσοστό εκτιμάται ότι ήταν η μείωση του τζίρου στο Golden Hall, που το διάστημα Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου 2012 κατέγραψε πτώση σε ποσοστό της τάξεως του 12,6%. Σε χαμηλότερα επίπεδα κινήθηκε η μείωση του τζίρου στο Mediterranean Cosmos στη Θεσσαλονίκη (επίσης ιδιοκτησίας της Lamda Development).
Σε ό,τι αφορά το Athens Heart της Pasal Development, στον Ταύρο, κατά το 9μηνο του 2012 ο τζίρος κατέγραψε άνοδο 9,5%, ενώ, αν δεν ληφθεί υπόψη η σχετικά νέα προσθήκη της αλυσίδας σούπερ μάρκετ Σκλαβενίτης, η πτώση θα άγγιζε το 11%. Η Pasal δίνει έμφαση στο να προσελκύσει τον μέσο καταναλωτή και κυρίως την οικογένεια.
Στα Σπάτα, το Smart Park της Ελλάκτωρ (της θυγατρικής της Reds) συμπλήρωσε τον Οκτώβριο του 2012 έναν χρόνο λειτουργίας, με την πληρότητά του να βρίσκεται στο 90%, ενώ η πληρότητα του εκπτωτικού χωριού McArthurGlen Designer Outlet Athens, επίσης στα Σπάτα, είναι περίπου στο 85%.
Ξανθή Γούναρη
