Στον «αέρα» βρέθηκαν ξαφνικά εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες που έσπευσαν να ρυθμίσουν το αυθαίρετό τους, αφού το Συμβούλιο της Επικρατείας φαίνεται ότι ετοιμάζεται να κρίνει αντισυνταγματικό τον νόμο του Γιώργου Παπακωνσταντίνου, που παρομοίασε την Ελλάδα με τον «Τιτανικό».
Η ολομέλεια του ΣτΕ, σε κεκλεισμένων των θυρών διάσκεψη, πήρε απόφαση κατά πλειοψηφία ενάντια στον νόμο 4014/2011, βάζοντας «βόμβα» στην τακτοποίηση αυθαιρέτων που έχει ξεκινήσει από τον Σεπτέμβριο του 2011, με πρωτοβουλία του τότε υπουργού Περιβάλλοντος Γιώργου Παπακωνσταντίνου. Η σημερινή ηγεσία του ΥΠΕΚΑ εμφανίζεται καθησυχαστική, αφού ο νέος νόμος, που πρόσφατα πέρασε από τη διαδικασία διαβούλευσης και μέχρι τέλους του μήνα θα κατατεθεί στη Βουλή, εντάσσει στις διατάξεις του και όσους υπήχθησαν στην προηγούμενη ρύθμιση, επιτυγχάνοντας όχι την τακτοποίηση αλλά την πλήρη νομιμοποίηση του αυθαιρέτου τους. Σύμφωνα με το ΥΠΕΚΑ, θα υπάρξουν για τις προαναφερόμενες περιπτώσεις συμψηφισμοί των ποσών που προκύπτουν ανάμεσα στον παλαιό και τον νέο νόμο.
Η απόφαση του ΣτΕ δεν έχει δημοσιοποιηθεί επισήμως, αλλά φαίνεται ότι στηρίχθηκε στο γεγονός ότι παραβιάζεται το άρθρο 24 του Συντάγματος για την προστασία του περιβάλλοντος, μέσω της διαδικασίας τακτοποίησης. Το ανώτατο δικαστήριο έχει την άποψη ότι για να υπάρξει νομιμοποίηση αυθαιρέτων θα πρέπει η Πολιτεία να αποφασίσει να εντάξει συγκεκριμένες περιοχές στο σχέδιο πόλεως και όχι να επιλέξει τη λύση των τακτοποιήσεων με πληρωμή συγκεκριμένων προστίμων, κάτι που ήταν η βάση του νόμου Παπακωνσταντίνου.
Επίσης, το ΣτΕ δεν δέχεται το επιχείρημα ότι λόγοι δημόσιου συμφέροντος επέβαλαν την επιπλέον επιβάρυνση του οικιστικού περιβάλλοντος, και έτσι φαίνεται ότι θα κάνει δεκτές τις αιτήσεις ακύρωσης της προηγούμενης ρύθμισης. Υπενθυμίζεται ότι ο νόμος Παπακωνσταντίνου έδινε το δικαίωμα της τακτοποίησης ενός αυθαιρέτου για 30 χρόνια, με «πάγωμα» της διαδικασίας κατεδάφισης για το ανάλογο διάστημα. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του ΤΕΕ, από τον Σεπτέμβριο του 2011, όταν τέθηκε σε εφαρμογή η ρύθμιση που εμπνεύστηκε ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου, ως τον Μάρτιο του τρέχοντος έτους είχαν υποβληθεί περίπου 310.000 αιτήσεις, ενώ άλλες 137.000 αιτήσεις είχαν παραμείνει σε στάδιο επεξεργασίας, δηλαδή οι δικαιούχοι δεν είχαν καταβάλει το παράβολο. Από τη ρύθμιση εισπράχθηκαν έως τα τέλη Μαρτίου 801.649.000 ευρώ, ενώ σύμφωνα με την εκτίμηση του υπουργείου, εάν όλες οι αιτήσεις έφταναν ως την τελευταία δόση, επρόκειτο να εισπραχθούν άλλα περίπου 600.000.000 ευρώ.
Το ΥΠΕΚΑ εκτιμά ότι με τον νέο νόμο θα λυθεί οριστικά το πρόβλημα των αυθαιρέτων, χωρίς κινδύνους αντισυνταγματικότητας. Ο λόγος είναι ότι η καινούργια ρύθμιση δίνει τη δυνατότητα της νομιμοποίησης των παλαιότερων αυθαιρέτων, πριν από το 1983. Ταυτόχρονα δίνεται όριο ένταξης στη ρύθμιση ο Ιούλιος του 2011, άρα αυθαίρετα που χτίστηκαν ή κατασκευάζονται ακόμα έπειτα από αυτήν την ημερομηνία θεωρούνται κατεδαφιστέα. Ο χρόνος κατασκευής πρέπει να αποδεικνύεται αποκλειστικά με χρήση δημόσιου εγγράφου και σχετικής αεροφωτογραφίας, άρα μια από τις βασικές ενστάσεις του ΣτΕ καλύπτεται από τον νέο νόμο. Το ΥΠΕΚΑ κατηγοριοποιεί τα αυθαίρετα με βάση τον βαθμό περιβαλλοντικής επιβάρυνσης και θα είναι χαμηλότερα τα πρόστιμα για μικροαυθαιρεσίες, σε σχέση με παντελώς αυθαίρετες κατασκευές. Στον καινούργιο νόμο θεσμοθετείται η ηλεκτρονική ταυτότητα του κτιρίου, που η ηγεσία του ΥΠΕΚΑ θεωρεί ότι θα λειτουργήσει αποτρεπτικά για τη δημιουργία μιας νέας γενιάς αυθαιρέτων. Ειδικά όμως για όσους έχουν ήδη υπαχθεί στην προηγούμενη ρύθμιση, δίνεται η δυνατότητα να ενταχθούν στην καινούργια, με συμψηφισμό των προστίμων. Μάλιστα, εάν πρόκειται για παλαιές, προ του 1983 κατασκευές, επιτυγχάνεται πλήρης νομιμοποίηση της όποιας αυθαιρεσίας και όχι τακτοποίηση για μικρό χρονικό διάστημα.
Βασίλης Αγγελόπουλος
