Λιγότερο από ενάμιση χρόνο πριν («κυριακάτικη δημοκρατία» 17 Μαρτίου 2013) είχαμε αναφέρει ότι υπάρχουν τρεις τρόποι να καταστραφεί ένα στράτευμα. Ο πρώτος είναι η μη ανανέωση του εξοπλισμού του, καταργώντας τα εξοπλιστικά προγράμματα, με αποτέλεσμα το υλικό του να καθίσταται σύντομα απαρχαιωμένο και να καθορίζει τη μορφή των επιχειρήσεων που είναι δυνατόν να αναλάβει. Ο δεύτερος είναι ο δραστικός περιορισμός του λειτουργικού προϋπολογισμού, ο οποίος πλήττει άμεσα τη συντήρηση του υπάρχοντος υλικού, που σε συνδυασμό με την υποβάθμιση της εκπαιδεύσεως και την έλλειψη καυσίμων οδηγούν το όλο σύστημα σε ακινησία. Και ο τρίτος είναι η μείωση του προσωπικού και η καταδίκη στην εξαθλίωση αυτών που παραμένουν.
Στους τρεις αυτούς βασικούς τρόπους, τους οποίους τους βλέπουμε όλους σε εφαρμογή μετά την υπογραφή του πρώτου Μνημονίου -με πρωτοβουλία του ανεγκέφαλου που έδεσε χειροπόδαρα τη χώρα και που προς όνειδος όλων κυκλοφορεί ακόμη ελεύθερος-, θα πρέπει να προστεθεί ακόμη ένας: Η εντυπωσιακή ανεπάρκεια των πολιτικών που αναλαμβάνουν κατά καιρούς την ηγεσία του ΥΠΕΘΑ από τη Μεταπολίτευση και εντεύθεν, με μοναδικές φωτεινές εξαιρέσεις τον Ε. Αβέρωφ και τον έγκλειστο σήμερα στις φυλακές Ακη Τσοχατζόπουλο που, κατά γενική ομολογία εν ενεργεία και εν αποστρατεία στρατιωτικών, τουλάχιστον… καταλάβαινε και, ασχέτως των εν συνεχεία αποκαλυφθέντων κινήτρων του, ενεργούσε ταχύτατα (ιδίως… στους εξοπλισμούς, βέβαια).
Θα χρειαζόταν πολύς χώρος για να αναφερθούν περιστατικά ενδεικτικά αυτής της ανεπάρκειας, αλλά θα περιοριστούμε στο πλέον πρόσφατο από αυτά, το οποίο ξεκίνησε το 2011 και συνεχίζεται μέχρι και τώρα. Το θέμα έχει να κάνει με τις συνεχείς περικοπές των αμυντικών προϋπολογισμών από το 2009 μέχρι σήμερα, με αποτέλεσμα οι αμυντικές δαπάνες από 6.482 δισ. ευρώ το 2009 να φτάσουν περίπου τα 3,4 δισ. το 2013 και είναι άγνωστο πώς θα διαμορφωθούν τελικά μέχρι το τέλος του 2014. Αποτέλεσμα των περικοπών αυτών ήταν, εκτός των άλλων, να μειωθούν σε απαράδεκτα επίπεδα οι εξοπλιστικές δαπάνες – όχι για νέο υλικό, όπως δήλωναν σε κάθε τόνο όλοι οι ΥΕΘΑ μετά το 2005, αλλά για την εκτέλεση υποπρογραμμάτων ζωτικής σημασίας για τη στοιχειώδη διατήρηση του υφιστάμενου αμυντικού μηχανισμού.
Ο λόγος αφορά κονδύλια που σχετίζονται κυρίως με την τεχνική υποστήριξη, τη συντήρηση, την προμήθεια απαραίτητων σύγχρονων πυρομαχικών, επαναπιστοποιήσεις βλημάτων, ανταλλακτικά κ.λπ., κάτι που αποτελεί τη σύγχρονη «φιλοσοφία» στον τομέα της Αμυνας της χώρας.
Περιττό να τονισθεί ότι τα διατιθέμενα κονδύλια για τέτοιας μορφής «εξοπλισμούς» είναι λίαν περιορισμένα. Το 2013, για παράδειγμα, το σύνολο αυτών των εξοπλιστικών δαπανών ήταν και για τους τρεις κλάδους των Ε.Δ. ιδιαίτερα μειωμένο (και μειώνεται συνέχεια), ήτοι 650.000.000 ευρώ για το 2014 είναι 583.000.000, ενώ για το 2015 προβλέπεται η περαιτέρω περικοπή τους κατά 116.000.000 ευρώ. Εξίσου περιττό είναι να τονισθεί εδώ ότι, εν όψει των ελάχιστων αυτών κονδυλίων, είναι ζωτικής σημασίας η πλήρης απορρόφησή τους, με την έγκαιρη και σε σύντονο ρυθμό εκτέλεση των προβλεπόμενων προγραμμάτων προμηθειών, πράγμα που όπως θα δούμε παρακάτω δεν έγινε.
Τι ακριβώς έγινε; Με βάση το Μακροπρόθεσμο Πρόγραμμα Προμηθειών Αμυντικού Υλικού 2011-2025, τα πέντε (5) κύρια προγράμματα που κατάρτισαν με τεράστια φειδώ και κόπο τα Γενικά Επιτελεία των κλάδων είχαν ενταχθεί στο πρώτο τριετές κυλιόμενο πρόγραμμα, το οποίο είχε εστιασθεί στη συντήρηση και στα πυρομαχικά.
Το μακροπρόθεσμο πρόγραμμα, αντί του 2011, άρχισε πρακτικά να εφαρμόζεται από το 2013 (!), δεδομένου ότι το 2011 και το 2012 η τεράστια σύγχυση που επικράτησε κατά την εφαρμογή του «νόμου Βενιζέλου» και το θολό τοπίο σχετικά με διαδικασίες και αρμοδιότητες έφεραν όλα τα σημεία της γνωστής… διανοίας του. Τι συνέπειες είχε αυτό; Την απώλεια πιστώσεων που είχαν προβλεφθεί για το ΥΠΕΘΑ, με το ύψος της απώλειας να μη δύναται ακόμη να προσδιορισθεί, αφενός λόγω της ακυρώσεως προγραμμάτων, τα οποία έπεσαν θύματα της «αντισταθμιστικής προσφοράς» για τη μη περαιτέρω μείωση των αποδοχών του προσωπικού, και κυρίως εκ της μη υλοποιήσεώς τους στον τακτό χρόνο.
Σύμφωνα, πάντως, με εκτιμήσεις εκ των πλέον έγκυρων πηγών, τα κονδύλια που χάθηκαν τα έτη 2011 και 2012 ξεπερνούν τα 200.000.000 ευρώ (!), γιατί ο Γ. Στουρνάρας αρνήθηκε να τα διαθέσει στη συνέχεια με αφορμή τη μη ολοκλήρωση των προγραμμάτων εντός του προβλεπόμενου έτους, με ευθύνη κυρίως της ΓΔΑΕΕ (σ.σ.: Με τόσους εξοπλισμούς, πώς να προλάβει;). Η τελευταία, βέβαια, επικαλείται ότι τα Επιτελεία τής έστελναν ελλιπείς φακέλους, αλλά ακόμη και έτσι να ήταν, γιατί δεν τους έστελνε πάραυτα πίσω για συμπλήρωση;
Σημαντικές ελλείψεις σε οχήματα, κύρια οπλικά συστήματα, ακόμα και μπαταρίες
Το 2013, τα υποπρογράμματα είχαν πλέον οριστικοποιηθεί και αναμενόταν η άμεση υλοποίησή τους, προκειμένου να υποστηριχθούν τα οπλικά συστήματα που, ως γνωστόν, αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα εδώ και μία πενταετία! Δυστυχώς, όμως, το μέγιστο τμήμα των υποπρογραμμάτων και πάλι δεν συμβασιοποιήθηκε, με αποτέλεσμα οι Ε.Δ. να χάσουν τουλάχιστον άλλα 350.000.000ευρώ!!
Το 2014, οι πληροφορίες μας αναφέρουν ότι σημαντικός αριθμός υποπρογραμμάτων δεν έχει ακόμη καταλήξει σε συμβάσεις, με μεγάλη πιθανότητα, αν όχι και βεβαιότητα, οι Ε.Δ. να χάσουν επιπλέον σημαντικά ποσά μέχρι το τέλος του έτους, με το σύνολο των απωλειών πιθανόν να ξεπεράσει τα 700.000.000 ευρώ! Αυτά δε σε έναν γλίσχρο πλέον αμυντικό προϋπολογισμό, που από τα 6,5 δισ. ευρώ το 2009 είναι πολύ κοντά να φτάσει στην πράξη τα 2,5 δισ.(!) το 2014.
Το πρώτο αποτέλεσμα αυτής της απαράδεκτης καταστάσεως είναι η περίφημη διαθεσιμότητα υλικού, από κύρια οπλικά συστήματα μέχρι απλά οχήματα, μπαταρίες και πυρομαχικά, να πάει πλέον κατά διαβόλου. Είναι περιττό να λεχθεί βέβαια ότι η διαθεσιμότητα έχει την πλέον άμεση σχέση με το αξιόμαχο κάθε στρατού και η κάθετη πτώση της, στο σύνολο μάλιστα των Ε.Δ., έχει τεράστια σημασία για την εκτέλεση της αποστολής τους, που είναι η προάσπιση της ακεραιότητας της χώρας και η προστασία των εθνικών συμφερόντων.
Για αυτή την αξιοθρήνητη και προφανέστατα εθνοβλαβή κατάσταση είναι προφανές ότι τη μικρότερη ευθύνη την έχουν τα Γενικά Επιτελεία, τη βασική η περίφημη πλέον ΓΔΑΕΕ, όπου ο Βασιλάκος φαίνεται να άφησε ανεξίτηλη τη σφραγίδα του της ευθυνοφοβίας και της αδράνειας και, φυσικά, την κύρια την έχει η πολιτική ηγεσία του υπουργείου από την περίοδο Βενιζέλου και εδώ. Η οποία, πέραν των άλλων, εκτός δηλαδή της εποπτείας του χώρου της, δεν κατάφερε να υλοποιήσει ούτε τον ίδιο τον πυρήνα της πολιτικής της, που δεν είναι η αγορά νέου υλικού, αλλά η συντήρηση του υπάρχοντος. Το απόλυτο μίνιμουμ, δηλαδή.
Αντί άλλων σχολίων, ένα ερώτημα: Οταν κάποιος προκαλέσει ζημία στο Δημόσιο μερικών εκατοντάδων χιλιάδων ή και εκατομμυρίων ευρώ διώκεται για κακούργημα. Οταν κάποιος ή κάποιοι είναι υπεύθυνοι μέσω πράξεων ή παραλείψεων να στερηθούν οι Ε.Δ. της χώρας, ιδιαίτερα αυτή την περίοδο των αυξημένων κινδύνων, 700.000.000 και πλέον, δεν έχουν καμία ευθύνη;
Μάνος Ηλιάδης
