Η υπόθεση της Αργεντινής και τα «σύννεφα» που σκέπασαν τις αγορές δυσκολεύουν συνολικά τις κινήσεις της κυβέρνησης εν όψει της συνάντησης του Παρισιού και των εν γένει διαπραγματεύσεων του φθινοπώρου. Κι αυτό γιατί ο υπ’ αριθμόν 1 παράγοντας που θα οριοθετήσει την οικονομική πολιτική είναι η υγεία των τραπεζών, η οποία περνάει μέσα από τα stress tests του φθινοπώρου.
Από τα αποτελέσματα των stress tests θα κριθούν πάρα πολλά για την Ελλάδα: από το αν το δημόσιο χρέος θα μειωθεί μέχρι το αν θα πάρουμε νέο δάνειο και θα υλοποιηθούν οι… φανταστικές (προς το παρόν) φοροελαφρύνσεις τις οποίες έχει τάξει η κυβέρνηση.
Το καλό σενάριο είναι οι ανάγκες σε κεφάλαια των τραπεζών να περιοριστούν σε μικρά ποσά των 1-2 δισ. ευρώ, τα οποία θα μπορούν να καλύψουν οι τράπεζες είτε από τις αγορές είτε μέσω της δημιουργίας εσωτερικού κεφαλαίου από τα κέρδη τους. Θυμίζουμε ότι την περασμένη άνοιξη οι τράπεζες μάζεψαν με σχετική ευκολία (τότε) 8,3 δισ. ευρώ από τα 6,38 δισ. ευρώ που απαιτούσε η εποπτική Αρχή (Τράπεζα της Ελλάδος), σύμφωνα με το βασικό σενάριο της μελέτης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων για τον τραπεζικό κλάδο.
Αν αυτό συμβεί, τότε το απόθεμα των 11,5 δισ. ευρώ που διατηρεί το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας δεν θα χρησιμοποιηθεί για τις αυξήσεις κεφαλαίου των τραπεζών. Η κυβέρνηση θα μπορέσει να το αξιοποιήσει στην κατεύθυνση της μείωσης ή και εξάλειψης του χρηματοδοτικού κενού της περιόδου 2015-2016. Σε αυτή την περίπτωση -μαζί με δυο-τρεις άλλες διορθωτικές παρεμβάσεις- μειώνονται στο ελάχιστο οι πιθανότητες η Ελλάδα να πάρει νέο δάνειο. Σε συνδυασμό, μάλιστα, με τυχόν βελτίωση των όρων εξυπηρέτησης του χρέους (ελάφρυνσης) αυτό θα ήταν το ιδανικό σενάριο, το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει σε φοροελαφρύνσεις (διότι θα αρκούσε μικρότερο πρωτογενές πλεόνασμα για την εξυπηρέτηση του χρέους).
Ομως, το σενάριο αυτό απομακρύνεται για δύο λόγους: πρώτον, διότι η πρόσβαση στις αγορές γίνεται δυσκολότερη λόγω των εξελίξεων στην Αργεντινή και, δεύτερον, διότι οι προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας επηρεάζονται προς το δυσμενέστερο, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη χώρα μας (θα επηρεάσει σίγουρα τον ήδη ασθμαίνοντα ρυθμό ανάπτυξης).
Μεγάλο ποσό
Το επόμενο σενάριο συνοδεύεται από τον υπολογισμό μεγαλύτερων ποσών για την κάλυψη των αναγκών των τραπεζών. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο προσδιορισμός των ποσών που θα υπολογιστούν είναι σχετικός, δηλαδή βασίζεται σε ορισμένες παραμέτρους, και κυρίως στη μελλοντική πορεία της οικονομίας: δηλαδή, εάν η οικονομία παρουσιάσει ανάκαμψη, τότε ένα σημαντικό μέρος των «κόκκινων» δανείων μπορεί να εξυπηρετηθεί στο μέλλον. Συνεπώς, υπολογίζονται μικρότερα ποσά για τις ανάγκες των τραπεζών σε κεφάλαια.
Το αντίθετο συμβαίνει όταν η οικονομία συνεχίζει να φθίνει. Αμέσως, το απόθεμα του ΤΧΣ τίθεται σε «περιορισμό», με την έννοια ότι θα χρησιμοποιηθεί για να καλύψει τις «τρύπες» των τραπεζών. Ετσι, η κυβέρνηση δεν θα μπορεί να καλύψει το χρηματοδοτικό κενό και θα αναζητήσει νέο δάνειο – και «φτου» ξανά από την αρχή, με Μνημόνια, στενή παρακολούθηση κ.λπ.
Ακόμα κι αν η Ευρωπαϊκή Ενωση προχωρήσει στην υλοποίηση της υπόσχεσης για ελάφρυνση του χρέους, η χώρα θα παραμείνει υπό στενή επιτήρηση. Θα μας δώσουν, δηλαδή, ένα «ξεροκόμματο» αλλά θα συνεχίσουν να παίρνουν το όποιο «φιλέτο» έχει απομείνει.
Αν υιοθετηθεί αυτό το σενάριο, τότε αναμένεται να συνοδευτεί από διοικητικές αλλαγές στις τράπεζες που θα εμφανίσουν το μεγαλύτερο πρόβλημα, οι οποίες, σύμφωνα με ορισμένες πηγές, είναι η Εθνική Τράπεζα και η Τράπεζα Πειραιώς. Ακολουθούν κατά σειρά κεφαλαιακών αναγκών οι Alpha Bank και Eurobank.
Τα πέντε κριτήρια για τις κεφαλαιακές ανάγκες
Ταχυπαλμία έχει πιάσει αυτή την περίοδο τους τραπεζίτες, διότι αντιμετωπίζουν τη σκληρή στάση της τρόικας στο θέμα της κεφαλαιακών αναγκών τους, θυμίζοντας τις αυξημένες απαιτήσεις που προέβαλε το ΔΝΤ στην τελευταία άσκηση προσομοίωσης την οποία διενήργησε η Τράπεζα της Ελλάδος και οδήγησε σε κόντρα τους δύο οργανισμούς. Οι τραπεζίτες καταλαβαίνουν ότι η στάση της τρόικας δεν είναι τυχαία και υποκρύπτει άλλους σκοπούς, διαισθάνονται δε ότι έχουν μπει οι ίδιοι στο στόχαστρο.
Η σκληρή στάση
Ανθρωποι που γνωρίζουν πρόσωπα και πράγματα υποστηρίζουν ότι η σκληρή στάση κινείται στη γραμμή διαμόρφωσης αυστηρών κριτηρίων για τη δυσμενέστερη εξέλιξη ορισμένων στοιχείων που επηρεάζουν την οικονομική κατάσταση των τραπεζών (π.χ. τιμές ακινήτων). Επίσης, η αρμόδια Αρχή που πραγματοποιεί τα stress tests, η ΕΒΑ, δεν φαίνεται να αναγνωρίζει το σύνολο των κεφαλαίων που οι τράπεζες μπορούν να ανακτήσουν από τη δημιουργία εσωτερικού κεφαλαίου με βάση τα σχέδια αναδιάρθρωσης που έχουν υποβάλει (κερδοφορία, αξιοποίηση περιουσιακών στοιχείων, αναβαλλόμενος φόρος κ.λπ.). Αντίθετα, η Τράπεζα της Ελλάδος είχε συνυπολογίσει σημαντικά ποσά δημιουργίας εσωτερικού κεφαλαίου στην προηγούμενη άσκηση προσομοίωσης.
Ας δούμε αναλυτικά ποιοι παράγοντες θα επηρεάσουν το ύψος των κεφαλαιακών αναγκών και πόσο, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του εξειδικευμένου σάιτ bankingnews.gr. Σύμφωνα με αυτές, τα δυσμενέστερα σενάρια είναι τα εξής:
1) Να μην αποδεχθεί η ΕΚΤ και να μη συμπεριλάβει τα πλάνα αναδιάρθρωσης των ελληνικών τραπεζών.
Μόνο από αυτή τη διαδικασία οι τράπεζες θα χάσουν 2-2,5 δισ. ευρώ.
2) Να μη δεχθεί τις απαιτήσεις της ελληνικής πλευράς για τον αναβαλλόμενο φόρο, κάτι το οποίο θα προκαλέσει πρόσθετη ζημιά 2,5 δισ. ευρώ.
3) Να ζητήσει προσομοιώσεις αξιολόγησης περιουσιακών στοιχείων και δανείων, προσδιορίζοντας αξία ακινήτων μειωμένη κατά 70%.
4) Να ζητήσει να αυξηθεί ο δείκτης κάλυψης δανείων, με προβλέψεις στο 60% από 55%. Αυτό συνεπάγεται πρόσθετη επιβάρυνση στα κεφάλαια των τραπεζών κατά 4 δισ. ευρώ.
5) Να επιβάλει αυστηρότερα κριτήρια στον τρόπο αποτίμησης των επιχειρηματικών δανείων.
