«Εάν δεν καταφέρω να αλλάξω τη χώρα, θα αλλάξω δουλειά». Είναι μία από τις ατάκες που πολλές φορές έχει χρησιμοποιήσει ο Ματέο Ρέντσι για να πείσει τους συνομιλητές του, ίσως και τον ίδιο του τον εαυτό, ότι παίρνει στα σοβαρά το μεγάλο στοίχημα που έχει βάλει: να καταφέρει να περάσει το ιταλικό καράβι αλώβητο μέσα από τη «θύελλα» και να το οδηγήσει σε απάνεμο λιμάνι. Αυτό ακριβώς επανέλαβε και στις συνομιλίες που είχε προ ημερών με τους εκπροσώπους των κοινωνικών εταίρων, συνδικάτα και εργοδότες, στο πράσινο δωμάτιο του Παλάτσο Τσίγκι στη Ρώμη. Ο -ομολογουμένως χαρισματικός- Ρέντσι παρουσίασε στις 7 Οκτωβρίου το νομοσχέδιο για τα εργασιακά, το οποίο λίγες ημέρες αργότερα υπερψηφίστηκε στη Γερουσία – όχι αναίμακτα, ούτε δίχως αντιδράσεις. Στους κόλπους του Δημοκρατικού Κόμματος επικρατεί αναστάτωση, όχι μόνο εξαιτίας της καχυποψίας απέναντι στις προσωπικές, υπέρμετρες φιλοδοξίες του Ρέντσι, αλλά και εξαιτίας των deals, φανερών και μη, που θα θελήσει να κάνει με τα «γεράκια», το Βερολίνο και τις Βρυξέλλες.
Ο Ιταλός πρωθυπουργός, όμως, είναι «μαέστρος» όταν καλείται να χρησιμοποιήσει την τακτική του μαστιγίου και του καρότου. Από τη μία ανακοινώνει φοροελαφρύνσεις 18 δισ. ευρώ και από την άλλη περικοπές 15 δισ. ευρώ. Ανακοινώνει προσλήψεις 150.000 εκπαιδευτικών και την ίδια ώρα λύνει τα χέρια των εργοδοτών για ομαδικές απολύσεις, κάνοντας λόγο για αναδιάταξη στην αγορά εργασίας. Από τη μία εξαπολύει επιθέσεις στην πολιτική των Βρυξελλών και του Βερολίνου και από την άλλη διαπραγματεύεται τη χαλάρωση των όρων του Συμφώνου Σταθερότητας με αντάλλαγμα σκληρές μεταρρυθμίσεις. Οπως χαρακτηριστικά σχολίαζε η «WSJ», η πρόσφατη ευρωπαϊκή οικονομική ιστορία είναι μια ιστορία ηγετών που υπόσχονται μεταρρυθμίσεις τις οποίες αποτυγχάνουν να υλοποιήσουν. Για τη «WSJ» ο Ρέντσι ίσως να αποτελεί εξαίρεση. Για ένα μεγάλο μέρος της ιταλικής κοινωνίας, όχι.
Μετωπική σύγκρουση
Ο Ματέο Ρέντσι δηλώνει ότι η Ιταλία παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στην Ευρώπη και δεν θα δεχθεί «εξωτερικές επιβολές». Με αυτό το μήνυμα στο εσωτερικό ταξίδεψε ο Ρέντσι στις Βρυξέλλες για τη Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε. Η Ιταλία, όμως, βρίσκεται σε τροχιά σύγκρουσης με τη νεοσύστατη Κομισιόν του Γιούνκερ. Το σχέδιο προϋπολογισμού της Ρώμης για το 2015 αποτελεί «κόκκινο πανί» για τις Βρυξέλλες. Η Κομισιόν θεωρεί ότι η Ιταλία πρέπει να μειώσει περισσότερο το δημόσιο έλλειμμά της για να τιθασεύσει το κρατικό χρέος της – το οποίο υπερβαίνει το 130% του ΑΕΠ και είναι το δεύτερο υψηλότερο μεταξύ των κρατών-μελών της ευρωζώνης, έπειτα από αυτό της Ελλάδας. Ο Ρέντσι κρίνει ότι το χρέος αυξάνεται λόγω της ύφεσης, η οποία επιδεινώθηκε από την πολιτική λιτότητας που υιοθέτησε η Ε.Ε. ως «απάντηση» στην κρίση χρέους. Η ιταλική κυβέρνηση προβλέπει ότι το ΑΕΠ της χώρας θα μειωθεί κατά 0,3% φέτος, κάτι που θα σημάνει την τρίτη συνεχή χρονιά συρρίκνωσης, και δεν θα αναπτυχθεί παρά μόνο κατά 0,6% το 2015.
Η Κομισιόν θεωρεί ότι ένας τέτοιος προϋπολογισμός παραβιάζει τους κανόνες της Ε.Ε. για τα ελλείμματα. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταθέτει αίτημα για πρόσθετες πληροφορίες και, εάν τελικά απορριφθεί, επιστρέφει έως το τέλος του μήνα στη Ρώμη για αναθεώρηση. Συνολικά, πέντε χώρες κινδυνεύουν: Ιταλία, Γαλλία, Αυστρία, Σλοβενία και Μάλτα. Αν γίνει επίσημο αίτημα για αναθεωρήσεις στον γαλλικό και τον ιταλικό προϋπολογισμό, μπορεί αυτό να αποδειχθεί πολιτικά «εκρηκτικό», προέβλεπαν οι «F.T.», καθώς αμφότερες οι κυβερνήσεις προσπαθούν να αντιμετωπίσουν το αυξανόμενο αίσθημα αντιευρωπαϊσμού στις χώρες τους. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι σχολιάζουν ότι η Γαλλία και η Ιταλία μπορεί να αντιβαίνουν σε διαφορετικά σημεία στους κανόνες του προϋπολογισμού.
Στα «χαρακώματα» συνδικάτα και τοπική αυτοδιοίκηση
Ο Ματέο Ρέντσι, που από δήμαρχος της Φλωρεντίας μεταπήδησε στην πρωθυπουργία με «ανταρσία» εναντίον του Ενρίκο Λέτα, βρίσκεται τώρα αντιμέτωπος με τα συνδικάτα και την τοπική αυτοδιοίκηση. Ο πρόεδρος της Μόνιμης Συνόδου των Ιταλικών Περιφερειών Σέρτζιο Κιαμπαρίνο, σχολιάζοντας το σχέδιο προϋπολογισμού, λέει ότι «οι περικοπές σε βάρος των δήμων και των περιφερειών κινδυνεύουν να καταστήσουν τα οικονομικά των δήμων μη βιώσιμα».
Τα εργασιακά, όμως, αποτελούν το μεγάλο «αγκάθι». Οι τροπολογίες της κυβέρνησης Ρέντσι περιλαμβάνουν πολλά «ψιλά» γράμματα: κατάργηση της απαγόρευσης του εξ αποστάσεως ελέγχου των εργαζομένων (δηλαδή, μέσω βιντεοκάμερας), εισαγωγή της δυνατότητας επέκτασης της χρήσης του κουπονιού (voucher) πληρωμής σε επιπλέον εργασιακούς τομείς από εκείνους που προβλέπονταν έως τώρα, οι οποίοι αφορούν την παροχή επιπλέον βοηθητικής εργασίας (οικιακοί βοηθοί, babysitters, εργάτες για τη συγκομιδή), αναδιοργάνωση των δικτύων κοινωνικής προστασίας, με περιορισμό της χορήγησης επιδομάτων ανεργίας μέσω των όλο και πιο αυστηρών κριτηρίων για την καταβολή τους.
Τα ιταλικά συνδικάτα βρίσκονται στα «χαρακώματα», και ήδη το μεγαλύτερο συνδικάτο της χώρας, το Cgil, επρόκειτο να κατέβει σε πανιταλική κινητοποίηση το Σάββατο εναντίον του νόμου της κυβέρνησης που θέλει να επιτρέψει στους εργοδότες να μπορούν να απολύουν τους εργαζομένους χωρίς βάσιμη αιτία, καταβάλλοντας, σε αντάλλαγμα, χρηματική αποζημίωση. Στην κινητοποίηση επρόκειτο να πάρουν μέρος και μέλη της «αριστερής πτέρυγας» του Δημοκρατικού Κόμματος, όπως ο Τζάνι Κούπερλο, ο Στέφανο Φασίνα και ο Πίπο Τσιβάτι. Την ημέρα της κινητοποίησης, ο Ιταλός πρωθυπουργός θα έπαιρνε μέρος στη συνάντηση του πολιτικού εργαστηρίου της «Λεοπόλντα», στη Φλωρεντία, με διακηρυγμένο στόχο να τύχουν επεξεργασίας νέες προτάσεις και στρατηγικές για το μέλλον της Κεντροαριστεράς. Αναμένεται να συμμετάσχουν στη συνάντηση αυτήν πάνω από 20.000 υποστηρικτές του. Ομως, μέλη της εσωκομματικής αντιπολίτευσης των Δημοκρατικών διερωτώνται ποια μπορεί να είναι η χρησιμότητα του συγκεκριμένου εργαστηρίου. Πολλοί σηκώνουν τα φρύδια με καχυποψία και συζητούν στα «πηγαδάκια» το ενδεχόμενο ο Ρέντσι να έχει άλλα σχέδια, ακόμα και για νέο κόμμα. Πολλά θα κριθούν από τις κοινωνικές αντοχές, αλλά και από τις αντιστάσεις.
Προϋπολογισμός «μία απ’ όλα»
Το σχέδιο προϋπολογισμού που παρουσίασε ο Ρέντσι συμπεριλαμβάνει φορολογικές ελαφρύνσεις συνολικού ύψους 18 δισεκατομμυρίων ευρώ, ιδίως για τους χαμηλόμισθους εργαζομένους και τις ιταλικές επιχειρήσεις. Το 50% του ποσού προκύπτει από τη φοροαπαλλαγή της τάξης των 80 ευρώ υπέρ των μόνιμων υπαλλήλων οι οποίοι κερδίζουν 25.000 ευρώ (μεικτά) τον χρόνο ή λιγότερα. Κατά 5 δισ. ευρώ θα μειωθούν οι φόροι μισθωτών υπηρεσιών τους οποίους καταβάλλουν οι εργοδότες, ενώ από το 2015 όσοι εργαζόμενοι το επιθυμούν θα μπορούν να ζητούν την τμηματική καταβολή του εφάπαξ τους μαζί με τον μηνιαίο μισθό, χωρίς να περιμένουν τη συνταξιοδότησή τους.
Το σχέδιο του ιταλικού κρατικού προϋπολογισμού περιλαμβάνει επίσης ένα μέτρο για την επιδοτούμενη πρόσληψη νέων εργαζομένων – η καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών τους για την πρώτη τριετία απασχόλησής τους θα γίνεται από το ιταλικό δημόσιο. Για τον σκοπό αυτόν θα διατεθούν άλλα 2 δισεκατομμύρια ευρώ. Παράλληλα, ο Ιταλός πρωθυπουργός ανακοίνωσε την περικοπή των δαπανών του δημοσίου κατά 15 δισεκατομμύρια ευρώ.
Στέλλα Θεοδώρου
