Το πλοίο ξεκινά νωρίς το πρωί από τις ακτές του Βοσπόρου και σύντομα βγαίνει στη θάλασσα του Μαρμαρά, με πλώρη για τα Πριγκιποννήσια. Επειτα από σχεδόν μιάμιση ώρα δένει στη Χάλκη. Από το κατάστρωμα αχνοφαίνεται ψηλά στον λόφο της Ελπίδας το ιστορικό κτίριο που στέγαζε ως το 1971 τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Τότε, με νόμο της τουρκικής κυβέρνησης που απαγόρευε τη λειτουργία ιδιωτικών ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, η ιστορική Σχολή της Ορθοδοξίας έκλεισε.
«Ηταν το Χάρβαρντ της Ορθοδοξίας» μας λέει ένας ιερωμένος της Μονής Αγίας Τριάδας, που βρίσκεται μέσα στις εγκαταστάσεις της σχολής, η οποία ιδρύθηκε από τον Πατριάρχη Φώτιο Α΄ της Κωνσταντινούπολης. «Ολοι οι απόφοιτοι της σχολής ήταν εξαιρετικά υψηλού επιπέδου. Η φοίτηση ήταν τόσο απαιτητική και οι εξετάσεις τόσο δύσκολες, ώστε στα σχεδόν 130 χρόνια λειτουργίας της αποφοίτησαν μερικές εκατοντάδες φοιτητές μόνο! Ενας εξ αυτών, και ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος».
Τις τελευταίες δεκαετίες οι προσπάθειες της ελληνικής κυβέρνησης, του Οικουμενικού Πατριαρχείου αλλά και πλήθους ξένων κυβερνήσεων και οργανισμών για να επαναλειτουργήσει η Θεολογική Σχολή της Χάλκης υπήρξαν διαρκείς και επίμονες. Ο ηγούμενος της 
Θεολογικής Σχολής, μητροπολίτης Προύσης κ. Ελπιδοφόρος, δίνει νέα πνοή στη μεγάλη αυτή προσπάθεια. «Θέλουμε να δώσουμε θετική διάσταση στην προοπτική αυτή» επισημαίνει, αφού μας υποδέχεται στο γραφείο του. Ηδη την ίδια στιγμή που συζητάμε στο ισόγειο του κτιρίου τέσσερα νέα παιδιά, υπάλληλοι της Βουλής των Ελλήνων, εργάζονται πυρετωδώς για την καταλογογράφηση των βιβλίων της βιβλιοθήκης της σχολής. Η συνεργασία με τη βιβλιοθήκη της Βουλής είναι αποτέλεσμα μνημονίου που υπεγράφη με τον πρώην πρόεδρο Ευάγγελο Μεϊμαράκη.
Και αυτό είναι μόνο μία από τις πρωτοβουλίες που έχουν ξεκινήσει για να αναδειχθούν το κτίριο, οι εγκαταστάσεις και η ιστορία της σχολής και να αποκτήσει θετικό περιεχόμενο ακόμα και στην ίδια την Τουρκία το αίτημα για την επαναλειτουργία της. «Προσπαθούμε να δείξουμε και στον ίδιο τον τουρκικό λαό ότι είναι προς όφελος όλων η επαναλειτουργία. Οτι εδώ συντελείται ένα σπουδαίο έργο, που φυσικά δεν αποτελεί απειλή για κανέναν» τονίζει ο κ. Ελπιδοφόρος. Από το παράθυρο του γραφείου του φαίνεται μια μικρή ομάδα επισκεπτών που περιηγείται στους εξωτερικούς χώρους του κτιρίου. Οι εγκαταστάσεις άνοιξαν πριν από μόλις τρία χρόνια για το κοινό, ως μέρος αυτής της προσπάθειας για εξωστρέφεια που καταβάλλει ο κ. Ελπιδοφόρος.
Ιδιαίτερης σημασίας είναι η σχεδιαζόμενη ανακαίνιση των κοιτώνων και των αιθουσών διδασκαλίας, η ανάπλαση του εξωτερικού χώρου της σχολής, που περιλαμβάνει και μια σπουδαία και ιδιαίτερα φιλόδοξη πρωτοβουλία για τη φύτευση, ει δυνατόν, όλων των φυτών που αναφέρονται στην Αγία Γραφή.
Συμπαραστάτες στον εκσυγχρονισμό
Αρκετοί ιδιωτικοί και δημόσιοι φορείς στηρίζουν έμπρακτα το έργο του εκσυγχρονισμού και της ανάδειξης της σχολής. Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ανέλαβε -και έφερε εις πέρας- τη μελέτη του έργου «Διερεύνηση μεθόδων αποκατάστασης του ιστορικού κτιρίου της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης». Το έργο αφορούσε την αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης του κτιρίου, την καταγραφή των αναγκαίων επισκευών και βελτιώσεων και τις προτάσεις για την αξιοποίησή του κατά τέτοιον τρόπο, ώστε να πληροί τις προδιαγραφές ενός σύγχρονου πανεπιστημιακού ιδρύματος. Η σχετική μακέτα δεσπόζει στην εσωτερική είσοδο της σχολής.
Η ΟΠΑΠ Α.Ε. υποστηρίζει την ψηφιοποίηση των θησαυρών της Βιβλιοθήκης της Σχολής της Χάλκης, συμβάλλοντας στο έργο της διατήρησης της γνώσης και της λογοτεχνικής κληρονομιάς των σπάνιων βιβλίων, περιοδικών και χειρογράφων που στεγάζονται εκεί. Η βιβλιοθήκη δεν είναι επισκέψιμη για το ευρύ κοινό. Ο κ. Ελπιδοφόρος άνοιξε τις πύλες της για την «κυριακάτικη δημοκρατία» κι ένας τεράστιος πλούτος ξεδιπλώθηκε μπροστά στα μάτια μας. Παλαίτυπα περασμένων αιώνων που διατηρούνται ακόμα, όπως η Καινή Διαθήκη που εκδόθηκε το 1638. Βιβλία θρησκευτικού, φιλοσοφικού και λογοτεχνικού περιεχομένου στα ελληνικά, στα γαλλικά, στα γερμανικά και σε πολλές ακόμα γλώσσες.
Σε πρόσφατες δηλώσεις του ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υποστήριξε ότι «το να ανοίξουμε τη Θεολογική Σχολή για μας δεν είναι πρόβλημα». Ωστόσο, όπως είπε, «στην Αθήνα έχουμε δύο δικά μας τεμένη γκρεμισμένα, να δοθεί άδεια επισκευής τους». Ο κ. Ελπιδοφόρος, όπως και ο Πατριάρχης άλλωστε, παρουσιάζεται υπέρμαχος της κατασκευής τζαμιού στην Αθήνα, αν και επισημαίνει ότι αυτό δεν είναι το πρόβλημα για να ανοίξει ο δρόμος για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής στη Χάλκη. «Το ζήτημα είναι πολιτικό» επισήμανε.
Κώστας Παπαχλιμίντζος
