Μια πρόταση με σαφές γεωπολιτικό και ενεργειακό αποτύπωμα κατέθεσε η Μόσχα προς το Βελιγράδι, προσφέροντας την κατασκευή πυρηνικού σταθμού ρωσικής τεχνολογίας στη Σερβία. Την πρόθεση αυτή γνωστοποίησε ο επικεφαλής της Rosatom, Αλεξέι Λιχατσόφ, μετά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο της χώρας Αλεξάνταρ Βούτσιτς, σύμφωνα με το ρωσικό πρακτορείο RIA.
Ο Λιχατσόφ ξεκαθάρισε ότι η ρωσική πλευρά μπορεί να προσφέρει έργο «κατά 99% έως 100% ρωσικό προϊόν», επισημαίνοντας ταυτόχρονα πως το project θα μπορούσε να υλοποιηθεί στο πλαίσιο διεθνούς κοινοπραξίας, με τη μέγιστη δυνατή συμμετοχή προμηθευτών. Η δήλωση αυτή αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασιών, αλλά με τον βασικό τεχνολογικό και επιχειρησιακό έλεγχο να παραμένει στη ρωσική πλευρά.
Ενεργειακή εξάρτηση και στρατηγικές επιλογές
Η Σερβία δεν διαθέτει πυρηνικό σταθμό, ενώ από το 1989 ισχύει απαγόρευση κατασκευής πυρηνικών εγκαταστάσεων, που θεσπίστηκε μετά την τραγωδία του Τσερνόμπιλ. Ωστόσο, η ενεργειακή πραγματικότητα της χώρας ασκεί πίεση για επανεξέταση των επιλογών της.
Περίπου το 70% της ηλεκτροπαραγωγής προέρχεται από ρυπογόνους σταθμούς καύσης άνθρακα, ενώ η χώρα εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τη Ρωσία για την προμήθεια φυσικού αερίου. Η πρόταση της Μόσχας έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το Βελιγράδι αναζητεί τρόπους διαφοροποίησης του ενεργειακού του μείγματος, χωρίς όμως να διαταράξει τις στρατηγικές του σχέσεις.
Ρωσική τεχνογνωσία με γεωπολιτικό βάθος
Η Rosatom έχει αναπτύξει έντονη διεθνή δραστηριότητα τα τελευταία χρόνια, συμμετέχοντας σε μεγάλα πυρηνικά έργα στην Ευρώπη, την Ασία και τη Μέση Ανατολή. Η προσφορά προς τη Σερβία δεν είναι απλώς ενεργειακή, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική ενίσχυσης της ρωσικής παρουσίας στα Βαλκάνια.
Για τη Σερβία, ένα τέτοιο έργο θα σήμαινε τεχνολογικό άλμα και σταδιακή απεξάρτηση από τον άνθρακα, αλλά ταυτόχρονα θα άνοιγε εσωτερική συζήτηση για την άρση της απαγόρευσης του 1989 και για τις γεωπολιτικές ισορροπίες ανάμεσα σε Μόσχα και Βρυξέλλες.
