Εκεί όπου η φύση κάνει το «θαύμα» της! Οι 12 κορμοί στη στέγη της Αγίας Θεοδώρας, η κοκορεβυθιά στη σκεπή του Αϊ Λια στα Καλάβρυτα και η Παναγία η Πλατανιώτισσα
{Από το περιοδικό «δ» που κυκλοφορεί με την «κυριακάτικη δημοκρατία»}
Η Βάστα είναι ένα ορεινό χωριουδάκι χτισμένο στις νότιες πλαγιές του Λύκαιου, με μόνιμο πληθυσμό μόλις 70 κατοίκους. Το κρυμμένο χαρτί της, ωστόσο, την κάνει διάσημη ανά τον κόσμο, καθώς κάθε χρόνο Ελληνες και ξένοι επισκέπτες, πιστοί αλλά και δύσπιστοι, συρρέουν στο χωριό για να δουν με τα ίδια τους 
τα μάτια την Αγία Θεοδώρα: ένα εκκλησάκι του 12ου αιώνα, που στη σκέπη του κρατά 17 ολοζώντανα δέντρα! Στην Κρήτη το κυπαρίσσι στα κεραμίδια του Σταυρωμένου στέκεται, έστω και ξερό, στην κόγχη του Ιερού, στη Μεγάλη Παναγιά της Σαμαρίνας υψώνεται ένα περήφανο πεύκο και στην οροφή του Αϊ-Λια στα Καλάβρυτα μεγαλώνει χρόνια τώρα μια κοκορεβυθιά. Είναι τα δέντρα που η παράδοση ονομάζει «δέντρα της πίστης» και ο λαός τα θεωρεί ιερά.
Χτισμένη μεταξύ του 1050 και του 1100, η μικρή εκκλησιά στη Βάστα της Μεγαλόπολης είναι μοναδικό φαινόμενο της φύσης και μια παράδοξη «απόδειξη» παλιάς παράδοσης, που θέλει τα τελευταία λόγια της αγίας Θεοδώρας της Πελοποννήσιας, που έζησε τον 9ο αιώνα, να είναι «το σώμα μου να γίνει εκκλησιά, τα μαλλιά μου δένδρα και το αίμα μου ποτάμι». Τα 17 πλατάνια, που με την πρώτη ματιά φαίνονται να έχουν φυτρώσει στην παλιά στέγη της, στην πραγματικότητα έχουν ρίζες που περνούν μέσα από τους τοίχους στο έδαφος, ενώ οι κορμοί και τα κλαδιά τους διακλαδίζονται προς τον ουρανό, βρίσκοντας διέξοδο από τη λίθινη σκεπή και τους λιθόκτιστους τοίχους του.
Ανεξήγητο
Το επιστημονικά ανεξήγητο φαινόμενο, όπως επιβεβαίωσαν πολιτικοί μηχανικοί αλλά και αρχιτέκτονες και γεωπόνοι τους υπευθύνους της Μητρόπολης Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως, είναι ότι τα πλατάνια αυτά βρίσκονται αλώβητα τόσα χρόνια υπό αυτές τις συνθήκες, σε αυτή τη θέση. Ο ίδιος ο βυζαντινός ναός μοιάζει ετοιμόρροπος κι όμως κατορθώνει να αντιστέκεται ακόμη και στα δυνατά ρέματα νερού που περνούν τον χειμώνα από τη περιοχή, ενώ κάτω από το εκκλησάκι αναβλύζει δροσερό πόσιμο νερό.
Η Πελοπόννησος έχει ακόμη ένα μοναδικό φαινόμενο να επιδείξει, καθώς στη σκέπη του Αϊ-Λια, ξωκλήσι που βρίσκεται στη θέση Πέρα Αγρίδι, καμαρώνει μια… κοκορεβυθιά. Σε 980 μέτρα ύψος, με θέα που κόβει την ανάσα, ο μικρός ναός κοντά στα Καλάβρυτα συγκεντρώνει κάθε Ιούλιο πιστούς που, διατηρώντας την παράδοση, γιορτάζουν εκεί την Ανάληψη του Προφήτη Ηλία, ενώ οι δύο οικογένειες που έχουν αναλάβει να το φροντίζουν φιλεύουν με κρασί και κρέας τους πιστούς μετά τη λειτουργία.
Αρκετά χιλιόμετρα πιο βόρεια οι επισκέπτες του Ναού των Ταξιαρχών, στην Πουρνιά της Κόνιτσας Ιωαννίνων, έχουν την ευκαιρία να δουν ένα πολύ νεότερο σε ηλικία «δέντρο της πίστης». Το χωριό βρίσκεται σε 950 μέτρα ύψος, στις κατάφυτες πλαγιές του Σμόλικα, στεφανωμένο από πανύψηλα βουνά με μαύρη πεύκη, έλατα, οξιές, βελανιδιές, φράξους, σφενδάμια, καστανιές, καρυδιές, ιτιές και πλατάνια. Πρόσφατα, ένα μικρό πεύκο φύτρωσε στον μπροστινό τοίχο της κεντρικής εκκλησίας, «προστατεύοντας» τη μεγάλη εικόνα του Αρχάγγελου, που δεσπόζει στην πρόσοψη του ναού.
Από την άλλη, στη Σαμαρίνα, το πιο ονομαστό και ιστορικό βλαχοχώρι των Γρεβενών, στην ίδια περιοχή όπου εντοπίζονται σπανιότατοι γεωλογικοί σχηματισμοί που μαρτυρούν τις τεράστιες γεωλογικές μεταβολές που γνώρισε η Γη, η Μεγάλη Παναγιά έχει να καυχιέται για το δικό της θαύμα της φύσης. Η μεγάλη σε μέγεθος ξυλόστεγη βασιλική χτίστηκε το 1812 και τοιχογραφήθηκε δέκα χρόνια αργότερα, ενώ σήμερα είναι ο μητροπολιτικός ναός της περιοχής. Στη μεγάλη πολύπλευρη αψίδα του Ιερού έχει φυτρώσει από τις αρχές του 20ού αιώνα ένα πεύκο που σήμερα -αιωνόβιο πια- έχει ξεπεράσει κατά πολύ σε ύψος τον επιβλητικό ναό και είναι το καμάρι των κατοίκων, που συγκεντρώνονται εκεί κάθε χρόνο στις 16 Αυγούστου για τον «τρανό χορό», ένα έθιμο που κρατά δεκαετίες.
«Ιερά» δέντρα, ωστόσο, δεν είναι μόνο αυτά που φυτρώνουν στις στέγες και στους τοίχους των εκκλησιών, αλλά και όσα φιλοξενούν ναούς στον κορμό τους ή όσα «φυγάδευσαν» ιερές εικόνες σε δύσκολους καιρούς. Η Αγία Μυρτιά στην ιστορική Μονή της Παναγίας Παλιανής, στο Ηράκλειο της Κρήτης (από τα 
αρχαιότερα μοναστήρια του νησιού), είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Το υπεραιωνόβιο δέντρο «γιορτάζει» στις 24 Σεπτεμβρίου, καθώς, σύμφωνα με την παράδοση, μέσα στον περιπλεγμένο κορμό του κρύφτηκε η εικόνα της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας, που θέλησε να σώσει το δάσος από την πρόθεση των χωρικών να το καταστρέψουν για να δημιουργήσουν καλλιεργούμενες εκτάσεις. Σύμφωνα με τον θρύλο, οι χωρικοί αντίκρισαν μια εικόνα της Παναγίας, που γύρω από τη μορφή της είχε ζωγραφισμένα κλαδιά μυρτιάς.
Η Πλατανιώτισσα
Στο ίδιο σημείο, έπειτα από καιρό, μια παρέα παιδιών είδε τα ζωγραφισμένα κλαδιά να έχουν φυτρώσει στ’ αλήθεια. Αυτά τα κλαδιά σταδιακά κάλυψαν σταδιακά την εικόνα της Παναγιάς, που μπορούν ωστόσο να τη δουν μόνο τα παιδιά. Στο περίεργο δέντρο ακόμη και σήμερα οι πιστοί κρεμούν τάματα.
Μια άλλη Παναγιά, η Πλατανιώτισσα, «κρύβεται» στο κοίλωμα ενός τεράστιου πλάτανου, που προέκυψε ουσιαστικά από την ένωση τριών δέντρων που φύτρωσαν μαζί και ενώθηκαν με το πέρασμα του χρόνου. Σε απόσταση 30 χλμ. από την πόλη των Καλαβρύτων, σε μια μαγική καταπράσινη τοποθεσία, το πρωτότυπο εκκλησάκι, που χωρά 20 άτομα, διαθέτει τέμπλο με δύο κίονες που σχηματίζουν την Ωραία Πύλη, ενώ η εικόνα της Παναγίας Βρεφοκρατούσας είναι αποτυπωμένη πάνω στο πλατάνι, σε ύψος τριών μέτρων από το έδαφος, στο εσωτερικό του κοιλώματος. Κατά την παράδοση, η εικόνα αποτυπώθηκε στα χρόνια της Εικονομαχίας για να «σωθεί» από πιθανούς καταστροφείς της. Τη δική της Παναγιά Πλατανιώτισσα έχει και η Κρυσταλλοπηγή Παραμυθιάς, στη Θεσπρωτία. Ο Πλάτανος του Αράπη, όπως τον λένε οι ντόπιοι, είναι συνδεδεμένος με την περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αφού εκεί έστησαν ενέδρα οι κάτοικοι σε Γερμανούς στρατιώτες. Χρόνια μετά την Κατοχή, μετανάστες που κατέφυγαν στο κοίλωμά του άναψαν φωτιά για να ζεσταθούν και λίγο έλειψε να κάψουν το δέντρο, που πέρασε στην προστασία των κατοίκων, οι οποίοι έφτιαξαν δίπλα και ένα εκκλησάκι.
Νεκρωμένοι μάρτυρες
Στο χωριό Αυγενική, στο Ηράκλειο, στον βυζαντινό Ναό του Τιμίου Σταυρού, που οι ντόπιοι αποκαλούν Σταυρωμένο, υπάρχει ένα κυπαρίσσι φυτρωμένο στη σκεπή πάνω από τον βόρειο τοίχο του ναού, αλλά δυστυχώς ξερό σήμερα. Το δέντρο ξεράθηκε μετά τις εργασίες ανάπλασης του ναού, στα μέσα του 1970, που δεν κατέστρεψαν μεν τις ρίζες του, στεγανοποίησαν ωστόσο πλήρως την εκκλησία, με αποτέλεσμα να μην περνά υγρασία στο εσωτερικό του και το κυπαρίσσι να ξεραθεί σιγά σιγά από την έλλειψη νερού λίγα χρόνια αργότερα. Οι παλαιότεροι το θυμούνται φουντωμένο και διηγούνται ότι οι ντόπιοι έκοβαν τα φύλλα του για κάνουν φυλαχτά.
Ακόμη πιο γνωστό «ιερό» δέντρο της Κρήτης ήταν η χαρουπιά, που υψωνόταν στα κεραμίδια της στέγης του Αϊ-Αντώνη, στο χωριό Μαθές Αποκορώνου στα Χανιά. Το ύψος της ήταν περίπου 15 μέτρα και η περιφέρεια του κορμού της δυόμισι μέτρα. Η εκκλησία χτίστηκε στα χρόνια της Ενετοκρατίας από έναν ερημίτη. «Επάνω στη σκεπή αυτής της εκκλησούλας έπεσε, τώρα και 500 χρόνια, ένα χαρούπι από μια χαρουπιά εκεί κοντά» περιέγραφε σε βιβλίο του για την Κρήτη το 1928 ο περιηγητής Μιχαήλ Δέφνερ. «Μέσα στα χώματα και τα σαπισμένα φύλλα, που με τον χρόνο είχαν μαζευθεί ανάμεσα στα κεραμίδια, εφύτρωσεν ένα φυντάνι και λίγο λίγο έγινε δεντράκι. Εμεγάλωνε η μικρή χαρουπιά κι από τη σκεπή άπλωναν οι ρίζες προς τους τοίχους και χώνονταν μέσα και κατέβαιναν απέξω προς τη γη. Και έτσι βλέπομε σήμερα μια τεράστια χαρουπιά, που έχει περιφέρεια δυόμισι μέτρων και ύψος παραπάνω από 15, να στέκει αποπάνω από τη μισοκαταπεσμένη σκεπή της μικρής εκκλησιάς, και οι ρίζες της καμιά δωδεκαριά, και χονδρές σαν το κορμί του μεγάλου ανθρώπου και χωμένες βαθιά στη γη, να έχουν ζώσει τη μικρή εκκλησιά και να της σφίγγουν τα πλευρά…» Τον Φεβρουάριο του 1982 το αιωνόβιο «δέντρο της πίστης» καταστράφηκε από πυρκαγιά, εκτός από τις ρίζες της που βρίσκονται μέσα στην εκκλησία και που σώζονται έως σήμερα.
