Επιπτώσεις ανάλογα με τον τρόπο που θα γίνει η «χρεοκοπία ». Από τις τράπεζες και τις καταθέσεις θα ξεκινήσουν οι συνέπειες
Από τις τράπεζες και τους καταθέτες θα ξεκινήσουν άμεσα οι αρνητικές συνέπειες μιας στάσης πληρωμών του Ελληνικού Δημοσίου εντός της ζώνης του ευρώ. Από εκεί και πέρα οι επιπτώσεις θα είναι πολυεπίπεδες και απρόβλεπτες και θα εξαρτηθούν από τις αντιδράσεις των πολιτών στο εσωτερικό της χώρας και από τις πολιτικές εξελίξεις. Σε κάθε περίπτωση η στάση πληρωμών μπορεί να είναι η αρχή για το τύπωμα εθνικού νομίσματος, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιείται παράλληλα με το ευρώ. Ομως η χώρα δεν θα είναι ουσιαστικά στην ευρωζώνη.
Στελέχη διεθνών χρηματοοικονομικών ομίλων, που έχουν γνώση των νομικών ερμηνειών, διευκρινίζουν ότι το πρώτο βασικό σημείο που θα ορίσει τις επιπτώσεις θα είναι ο τρόπος με τον οποίο θα γίνει η αθέτηση πληρωμών:
Αν η κυβέρνηση επικαλεστεί «τεχνικές δυσκολίες», τότε υποστηρίζουν ότι μπορεί να κάνει χρήση της γκρίζας περιόδου, δηλαδή του ενός μηνός που δίνεται από τους πιστωτές ως περίοδος χάριτος. Ομως εντός αυτής της περιόδου η κυβέρνηση θα πρέπει να έρθει σε συμφωνία με τους πιστωτές.
Εάν όμως κάνει στάση πληρωμών χωρίς να υπάρχει προοπτική συμφωνίας, τότε οι εγγυήσεις του Ελληνικού Δημοσίου στις τράπεζες θα καταπέσουν. Αυτόματα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) θα πάρει την απόφαση να σταματήσει η χρηματοδότηση των τραπεζών μέσω του Μηχανισμού Εκτακτης Χρηματοδότησης (ELA). Οι τράπεζες θα κλείσουν για μερικές ημέρες, ενώ, όταν ανοίξουν ξανά, θα πρέπει να ανακεφαλαιοποιηθούν και να επιβληθούν περιορισμοί στην κίνηση κεφαλαίων.
Η ανακεφαλαιοποίηση θα γίνει πρώτα με τα χρήματα των Ελλήνων καταθετών, τα οποία θα μετατραπούν σε μετοχές των τραπεζών. Συγκεκριμένα, δεν προστατεύονται καταθέσεις άνω των 100.000 ευρώ ανά δικαιούχο ανά τράπεζα. Βέβαια, το αν διασωθούν οι καταθέσεις κάτω των 100.000 ευρώ είναι αμφίβολο, διότι αυτή η πρόβλεψη υπάρχει σε επίπεδο ευρωζώνης και όχι σε επίπεδο χώρας η οποία αποφάσισε να χαράξει τον δικό της δρόμο. Είναι ενδεικτικό ότι τα χρήματα του Ταμείου Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων (ΤΕΚΕ) δεν επαρκούν για να καλυφθούν ούτε καταθέσεις κάτω των 100.000 ευρώ.
Από την αντίδραση του κόσμου και τις πολιτικές εξελίξεις θα εξαρτηθεί αν η χώρα θα συνεχίσει την πορεία της προς άλλο νομισματικό μέσο ή αν θα κάνει στροφή 180 μοιρών. Α η κυβέρνηση δεν κάνει στροφή, τότε το τραπεζικό σύστημα θα είναι υπό διάλυση, δεν θα μπορέσει να υποστηρίξει ούτε τις εκδόσεις έντοκων γραμματίων του Δημοσίου και αναγκαστικά θα αλλάξει το νόμισμα, αφού το Ελληνικό Δημόσιο δεν θα έχει στη διάθεσή του ευρώ για να πληρώσει μισθούς και συντάξεις. Οι συντάξεις θα πιεστούν διπλά, καθώς τα διαθέσιμα αποθεματικά των Ταμείων που είναι επενδυμένα σε τίτλους του Ελληνικού Δημοσίου θα χάσουν την αξία τους σε ευρώ.
Το νέο νομισματικό μέσο στην αρχή μπορεί να είναι κουπόνια ή ειδικά ομόλογα, αλλά μετά θα εκδοθεί νόμισμα, π.χ. νέα δραχμή. Θα οριστεί ισοτιμία σε σχέση με τα υπόλοιπα νομίσματα, αλλά άμεσα θα υποτιμηθεί από τις αγορές, λόγω του ότι ουδείς θα έχει εμπιστοσύνη στη χώρα και κανείς δεν θα θέλει να έχει αυτό το νόμισμα. Αργότερα μπορεί πάλι να υποτιμηθεί για λόγους ανταγωνιστικότητας. Υπάρχει και σε αυτό το σημείο περίπτωση να γίνει συμφωνία συγκράτησης της υποτίμησης (π.χ. 20%) με τους πιστωτές, ώστε η χώρα να δεσμευτεί για εξυπηρέτηση κάποιων υποχρεώσεων. Διαφορετικά η υποτίμηση θα είναι μεγαλύτερη.
Η απώλεια αξιοπιστίας, οικονομικού πλούτου και η αναταραχή που θα παρουσιαστεί για κάποιο σημαντικό διάστημα θα οδηγήσουν την οικονομία σε ύφεση, η οποία θα κρατήσει τουλάχιστον ένα ή δύο χρόνια μέχρι να ισορροπήσει, να σταθεροποιηθεί το νόμισμα, να εκλεγεί σταθερή κυβέρνηση και να έρθει η ανάκαμψη. Στην περίπτωση αυτή δεν θα οδηγηθεί μόνο η χώρα σε στάση πληρωμών, αλλά και ο λαός σε φτωχοποίηση, καθώς τα περιουσιακά στοιχεία του δεν θα έχουν πλέον αξία. Ορισμένοι λένε ότι, αν σήμερα το 1/3 των Ελλήνων βρίσκεται κάτω από το όριο της φτώχειας, τυχόν επιστροφή στη δραχμή θα οδηγήσει τουλάχιστον τα 2/3 του πληθυσμού της χώρας σε αυτό το επίπεδο.
Τα παρεπόμενα στις εισαγωγές και στα (κρατικά αλλά και ιδιωτικά) δάνεια
Η επιστροφή στη δραχμή θα δημιουργήσει κάθετο περιορισμό των εισαγωγών. Ελάχιστες εταιρίες στο εξωτερικό θα πουλούν τα προϊόντα τους στην Ελλάδα. Για να το κάνουν αυτό θα ζητούν συνάλλαγμα και πληρωμές τοις μετρητοίς. Συνεπώς ένα αυτοκίνητο, για παράδειγμα, θα ξαναγίνει όνειρο ζωής για τους Ελληνες. Βέβαια θα υπάρχουν ελλείψεις σε χώρους και κλάδους όπου κυρίαρχο ρόλο έχουν εισαγόμενα προϊόντα και εισαγόμενες πρώτες ύλες, όπως είναι η υγεία και οι μεταφορές. Ελλείψεις θα παρατηρηθούν και στα ράφια των σούπερ μάρκετ, καθώς, αφενός, πολλά προϊόντα δεν θα μπορούν να εισαχθούν γιατί οι εισαγωγικές εταιρίες δεν θα είναι σε θέση να πληρώσουν τους προμηθευτές τους, και, αφετέρου, αρκετά προϊόντα δεν θα έχουν πια ζήτηση γιατί θα είναι απλησίαστα για τους καταναλωτές.
Ως προς τις υποχρεώσεις της χώρας σε ευρώ που έχουν συναφθεί υπό αγγλικό δίκαιο θα παραμείνουν σε ξένο νόμισμα. Αδιευκρίνιστο παραμένει ποιος θα πάρει τη ζημιά του ELA. To Ελληνικό Δημόσιο ή η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα; Οι λοιπές υποχρεώσεις των τραπεζών απέναντι στην ΕΚΤ δεν θα πληρωθούν αλλά θα καταπέσουν οι εγγυήσεις, τις οποίες η ΕΚΤ θα ρευστοποιήσει, καθώς αποτελούνται από αξιόγραφα υψηλής πιστοληπτικής ικανότητας.
Αντίθετα, τα δάνεια των Ελλήνων θα μετατραπούν σε δραχμές, καθώς οι δανειακές συμβάσεις διέπονται από το ελληνικό δίκαιο. Μπορεί να μην πληρωθούν ποτέ, αλλά οι τράπεζες θα μπορούν -ανάλογα με την κυβερνητική πολιτική- να κατασχέσουν τις εγγυήσεις χρηματικές ή άλλες, όπως ακίνητα κ.λπ.
Χρήστος Ιωάννου
