Αποκομίζουν κέρδη που προκαλούν ίλιγγο. Κυκλώματα δουλεμπόρων εκμεταλλεύονται την αγωνία των απελπισμένων μεταναστών
Στην παραλία του Σαριμσακλί, κοντά στο Αϊβαλί, οι γυναίκες κολυμπούν με τη μαντίλα. Η θέα από τα μικρασιατικά παράλια είναι μαγική, όπως πάντα. Οταν όμως δύει ο ήλιος, στην παραλία ξεπροβάλλουν τα «φαντάσματα»… Με φουσκωτά περνούν απέναντι, στη Λέσβο, μετανάστες από το Ιράκ, το Αφγανιστάν, τη Συρία, τη Σομαλία, την Ερυθραία, το Σουδάν. Εκατοντάδες χιλιάδες ψυχές που η Τουρκία θέλει να διώξει και η Ελλάδα δεν αντέχει να σώσει. Ανθρωποι που δίνουν τα πάντα για να περάσουν την πόρτα της Ευρώπης, ακόμη κι αν κινδυνεύουν να χάσουν την ίδια τους τη ζωή. Είναι αυτή η διαδρομή του πόνου που συντηρεί και γιγαντώνει το τεράστιο κύκλωμα δουλεμπόρων, το οποίο θησαυρίζει.
Ολα όσα διαδραματίζονται από την αρχή του καλοκαιριού στα ελληνικά νησιά, με αποκορύφωμα τις πρώτες εβδομάδες του Αυγούστου, όταν μέσα σε μόλις έξι ημέρες έφτασαν από την Τουρκία στην Ελλάδα 21.000 μετανάστες, δεν είναι παρά μια πρόγευση αυτού που θα ακολουθήσει τον Σεπτέμβριο: 500.000 μετανάστες περιμένουν στην άλλη άκρη του Αιγαίου και πληρώνουν τα πάντα για να περάσουν στη… γη της επαγγελίας, στην Ευρώπη.
Η είδηση ότι Τούρκοι δουλέμποροι είχαν στήσει κύκλωμα μεταφοράς μεταναστών VIP με τζετ σκι από τα τουρκικά παράλια στη Λέσβο, έναντι αμοιβής 2.000 ευρώ ανά κεφάλι, προκάλεσε αίσθηση. Ηταν όμως «business as usual» για τα κυκλώματα που θησαυρίζουν στην απέναντι πλευρά. Στην περιοχή του Σαρμουσάκ λειτουργεί τέτοια… επιχείρηση «VIP μεταφοράς» μεταναστών με τρία τζετ σκι, που πηγαινοέρχονται στη Λέσβο, μεταφέροντας πάντα δυο δυο τους μετανάστες, κυρίως νέους ηλικιακά, και πάντα έναντι 2.000 δολαρίων το άτομο.
Οι Τούρκοι ξέρουν
Ολα αυτά εν γνώσει των τουρκικών Αρχών, που κάνουν τα πάντα για να ξεφορτωθούν τις εκατοντάδες χιλιάδες προσφύγων, που απελπισμένοι ξεπουλούν τα πάντα στη Συρία, στο Αφγανιστάν και το Ιράκ για να «αγοράσουν» το εισιτήριο της νέας ζωής. Η Ευρώπη, άλλωστε, απέχει μια ανάσα.
Η Ελλάδα, το πλησιέστερο σημείο, αποτελεί πλέον τον Νο1 προορισμό, κάτι που μέχρι πρότινος ήταν η Ιταλία, η οποία προσέφερε ευκολότερη πρόσβαση στην κεντρική και βόρεια Ευρώπη. Η τουρκική πολιτική, όμως, άλλαξε. Οι τουρκικές Αρχές έβαλαν στο στόχαστρο τα πλοία-φαντάσματα, όπου στοιβάζονταν έως και 1.000 ψυχές και τα οποία, όταν δεν βούλιαζαν, πλέοντας ακυβέρνητα στα νερά της Μεσογείου, έφταναν στις ακτές της Λαμπεντούζα. Αυτή η αλλαγή πολιτικής και τα πλήγματα που έχουν καταφερθεί στο δίκτυο των πλοίων-φαντασμάτων, τα οποία φορτώνουν τους μετανάστες στα ανοικτά της Τουρκίας για να τους μεταφέρουν στην Ιταλία, εξηγούν εν μέρει τις μαζικές αφίξεις στα ελληνικά νησιά μεταναστών που θέλουν να μεταβούν στην Ευρώπη.
Οπως λέει ο Ζοέλ Μιγιάν του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (ΔΟΜ), που έχει την έδρα του στη Γενεύη, το γεγονός ότι ολοένα περισσότεροι πρόσφυγες φθάνουν στα ελληνικά νησιά οφείλεται στην αλλαγή των μεταναστευτικών οδών στη Μεσόγειο. «Μεγάλος αριθμός Σύρων περίμενε τους τελευταίους μήνες ένα πλοίο για την Ιταλία. Τα αποκαλούν ”πλοία-φαντάσματα”, επειδή πλέουν χωρίς πλήρωμα, με αυτόματο πιλότο προς τις ιταλικές ακτές. Επρόκειτο για μεγάλα πλοία που προορίζονταν για διάλυση, αγοράστηκαν από διακινητές και οι Σύροι τα θεωρούσαν πιο σίγουρα από τα πλεούμενα που αναχωρούν από τη Λιβύη. Οι τουρκικές Αρχές κυνήγησαν αυτές τις αγορές και το δίκτυο σταμάτησε. Ομως, σε πολλές περιπτώσεις, οι Σύροι είχαν ήδη πληρώσει τους διακινητές, οι οποίοι τους πρότειναν φουσκωτά σκάφη για σύντομους πλόες προς τα ελληνικά νησιά. Καθώς δεν μπορούν να φθάσουν στην Ιταλία, πηγαίνουν στην Ελλάδα. Ετσι έφθασαν στην Ελλάδα 93.000, αλλά πιστεύουμε πως είναι πολύ περισσότεροι» λέει ο Μιγιάν.
Βίντεο-ντοκουμέντο
Η Τουρκία υποστηρίζει (εξέδωσε, μάλιστα, σχετικό δελτίο Τύπου) ότι κάνει τα πάντα για να πλήξει τα κυκλώματα των δουλεμπόρων που δρουν στα τουρκικά παράλια, έχοντας «γραφεία» παντού. Απόδειξη, το βίντεο-ντοκουμέντο που κατέγραψε πριν από έναν μήνα ο εικονολήπτης της ΕΡΤ Γιώργος Παπαδόπουλος, στη Μυτιλήνη, στο οποίο φαίνεται καθαρά μια τουρκική ακταιωρός, που πλησιάζει φουσκωτό σκάφος γεμάτο με πρόσφυγες το οποίο πλέει προς τη βόρεια ακτή της Λέσβου. Η τουρκική ακταιωρός δεν παρεμποδίζει την πορεία του φουσκωτού με τους πρόσφυγες, αντιθέτως, ύστερα από κάποιες κινήσεις κοντά στο σκάφος, αποχωρεί προς την τουρκική ακτή, αφήνοντας το φουσκωτό ανενόχλητο να πλεύσει προς τις ακτές της Λέσβου.
Τα κέρδη είναι τεράστια και η ζήτηση αδιάκοπη. Η «βιομηχανία» μεταφοράς μεταναστών προς την Ευρώπη διαμέσου της Μεσογείου προσελκύει όλο και περισσότερο ισχυρές και συγκροτημένες μαφιόζικες ομάδες.
Κύκλος εργασιών
Ο ετήσιος κύκλος εργασιών, όπως εκτιμάται από το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών κατά των Ναρκωτικών και του Εγκλήματος (ONUDC), φτάνει περίπου τα 6,3 δισ. ευρώ. Στην έκθεσή του για το «εμπόριο ανθρώπων» το 2014, ο ONUDC αναφέρει πως «οι διασυνοριακές ροές συνδέονται τον περισσότερο καιρό με το οργανωμένο έγκλημα. Οταν γίνονται περίπλοκες, οι ροές μπορούν πιο εύκολα να υποστηριχθούν από μεγάλες, καλά οργανωμένες εγκληματικές ομάδες».
Από τη Σμύρνη ξεκινά… ή τελειώνει το όνειρο
Στο εσωτερικό της Τουρκίας, η διαδρομή οδηγεί σχεδόν πάντα στη Σμύρνη. Από εκεί αναχωρούν τα λεωφορεία των δουλεμπόρων με προορισμό τις ακτές-περάσματα, φορτωμένα με Σύρους, Σομαλούς, Αφγανούς, Ιρακινούς. Ο Φάρις, ένας νεαρός Σύρος που δραπέτευσε από το φλεγόμενο Χαλέπι το 2012, δούλεψε ως οδηγός στα λεωφορεία των δουλεμπόρων. Οι συμμορίες, λέει ο ίδιος, έχουν μοιράσει τη δουλειά και καθεμιά έχει τη δική της δραστηριότητα. Ανάμεσα στους ανθρώπους που «προσλαμβάνονται» είναι πρόσφυγες που μιλούν τη γλώσσα των δικών τους και οι οποίοι ουσιαστικά αναλαμβάνουν την επικοινωνία μαζί τους.
«Πρακτορείο ταξιδιών»
Μέχρι το 2013, οι μετανάστες έκαναν το ταξίδι σε στάδια. Σε κάθε στάδιο άλλαζαν διακινητές και πλήρωναν μια νέα τιμή. Από το 2014 και μετά, σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Γραφείου Μετανάστευσης (OIM), οι περισσότεροι μετανάστες πληρώνουν για το σύνολο του ταξιδιού, από το σπίτι τους έως τον τελικό προορισμό, σαν να αγοράζουν «πακέτο» από ταξιδιωτικό πρακτορείο, γεγονός που αποδεικνύει πως υπάρχουν δίκτυα που διαχειρίζονται όλο το κύκλωμα. Οπως λέει ο Αρεζό Μαλακούτ, «υπάρχουν σελίδες στο facebook με τις τιμές, τον τόπο αναχώρησης, αναρτήσεις όπως “ένα σκάφος αναχωρεί αύριο από το τάδε λιμάνι”, την ταρίφα, μαζί με τις επιλογές, τα πακέτα. Πληρώνοντας πιο ακριβά, μπορεί να έχετε ένα πιο σίγουρο ταξίδι, με ένα σωσίβιο ή μια θέση στο πάνω κατάστρωμα. Αν είστε στο αμπάρι και το σκάφος βουλιάξει, ο πνιγμός είναι σίγουρος».
Χάος στα Σκόπια για το κύμα προσφύγων
Το τρένο της μεγάλης φυγής σταματά στον σταθμό. Ο αστυνομικός κλοιός σπάει. Ανθρωποι ορμούν στα βαγόνια. Παιδιά ποδοπατιούνται, γυναίκες κλαίνε, άνδρες κουβαλούν τα μωρά. Εικόνες που επαναλαμβάνονται καθημερινά στον σιδηροδρομικό σταθμό στην πόλη Γευγελή της ΠΓΔΜ. Περίπου 2.000 πρόσφυγες και μετανάστες εισέρχονται καθημερινά, το τελευταίο διάστημα, από την Ειδομένη της ελληνοσκοπιανής μεθορίου με προορισμό τα σύνορα με τη Σερβία. Από τον σιδηροδρομικό σταθμό της Γευγελής, οι πρόσφυγες και οι μετανάστες μεταβαίνουν στο Ταμπάνοβτσε, στα σύνορα με τη Σερβία, και από εκεί, μέσω Βελιγραδίου -όπου τα πάρκα έχουν μετατραπεί σε απέραντους καταυλισμούς-, οι περισσότεροι κατευθύνονται προς την Ουγγαρία, με σκοπό να φτάσουν στη Γερμανία ή σε κάποια άλλη χώρα της κεντρικής και της δυτικής Ευρώπης.
Η κυβέρνηση, όμως, του Βίκτορ Ορμπάν στην Ουγγαρία ενισχύει με χιλιάδες αστυνομικούς τα σύνορα της χώρας με τη Σερβία, ενώ εργάζεται πυρετωδώς για να ολοκληρώσει, ως τον Νοέμβριο, την κατασκευή ενός φράκτη μήκους 170 χλμ. και ύψους 3,5 μέτρων. Την ίδια ώρα, χιλιάδες απελπισμένοι, έχοντας επιζήσει στη Μεσόγειο, συρρέουν στο Καλέ της Γαλλίας με στόχο να καταφέρουν να περάσουν στη Βρετανία, η οποία όμως κρατά κλειστά τα σύνορά της.
Στέλλα Θεοδώρου
