Η πλούσια συλλογή των δύο αδελφών με θρησκευτικά κειμήλια, μοναδικές αρχαιότητες αλλά και σπάνιες εκδόσεις
Από τη
Γιώτα Βαζούρα
Συνέλεγαν θρησκευτικά κειμήλια, μοναδικές αρχαιότητες αλλά και σπάνιες πρώτες εκδόσεις βιβλίων του 15ου και 16ου αιώνα (430 τον αριθμό). Δεινοί συλλέκτες, τα αδέρφια Τάσος και Μαρία Βαλαδώρου λίγο πριν φύγουν από τη ζωή αποφάσισαν να κληροδοτήσουν τον «πλούτο» της συλλογής τους στο Μουσείο Μπενάκη, με την ελπίδα αυτή να τεθεί στη διάθεση του φιλότεχνου κοινού. Σχεδόν οκτώ χρόνια μετά την αποδοχή της δωρεάς (και αφού έχει ολοκληρωθεί η συντήρηση των αντικειμένων) ο πολιτιστικός οργανισμός τούς τιμά με μια ενδιαφέρουσα έκθεση. Ο τίτλος της είναι «Ενας συλλέκτης στην Αθήνα του 20ού αιώνα. Η δωρεά Βαλαδώρου στο Μουσείο Μπενάκη» και ανοίγει σήμερα τις πύλες της για το κοινό.
Στο επίκεντρο της παρουσίασης μπαίνουν όχι μόνο τα μοναδικά έργα της συλλογής τους αλλά και η άγνωστη ζωή των δωρητών, δύο ανθρώπων που επέλεγαν τα έργα που θα αγόραζαν με ιδιαίτερη προσοχή. Γι’ αυτό η έκθεση ξεκινάει με μια σύντομη αναφορά στον Τάσο (έφυγε από τη ζωή το 1995) και τη Μαρία (απεβίωσε το 2007), μέλη μιας καλλιεργημένης αστικής οικογένειας της Αθήνας του 20ού αιώνα.
Ο Τάσος (ο κατεξοχήν συλλέκτης) είχε ασχοληθεί με το εμπόριο των ιερατικών υφασμάτων, ενώ υπήρξε φίλος με διαπρεπείς καλλιτέχνες, όπως ο Φώτης Κόντογλου. Στην πλούσια συλλογή του τα εκκλησιαστικά κειμήλια δεσπόζουν. Εικόνες, εξαπτέρυγα, άγια ποτήρια αλλά και ένας σπάνιος βυζαντινός επιτάφιος (κέντημα) συγκαταλέγονται στα έργα που έχει την ευκαιρία να δει το κοινό. Ο επιτάφιος -βρίσκεται σε περίοπτη θέση στο κέντρο της αίθουσας- ήταν για τους επιμελητές του Μουσείου Μπενάκη μία από τις ευχάριστες εκπλήξεις της συλλογής.
Το χρυσοκέντητο λειτουργικό άμφιο, που χρονολογείται στις αρχές του 14ου αιώνα, συγκαταλέγεται ανάμεσα στα αριστουργήματα της παλαιολόγειας κεντητικής. «Θεωρούμε πως είναι άμεσα συνδεδεμένος με τον περίφημο Επιτάφιο της Θεσσαλονίκης» ανέφερε η επιμελήτρια της έκθεσης Αναστασία Δρανδάκη τονίζοντας πως χρειάστηκε πολύμηνη συντήρηση. Ο σπάνιος αυτός επιτάφιος ήταν αρχικά πορφυρού χρώματος. Πάνω του υπάρχει μια σπαρακτική παράσταση του νεκρού Χριστού-Αμνού. Μετά την ολοκλήρωση της έκθεσης το κέντημα θα ενταχθεί στα μόνιμα αντικείμενα των συλλογών του Μουσείου Μπενάκη, στην οδό Κουμπάρη.
Μεταξύ των δωρηθέντων έργων που θα έχουν την ευκαιρία να δουν οι επισκέπτες είναι και μια σειρά από παλαίτυπες εκδόσεις, βιβλία με φιλοσοφικό (ο Τάσος Βαλαδώρος ήταν βαθύς γνώστης της αρχαίας φιλοσοφίας) και θρησκευτικό περιεχόμενο, τα οποία ο συλλέκτης μελετούσε σε συχνή βάση. Γι’ αυτό στις σελίδες τους βρέθηκαν σημειώσεις και σχόλια. Η περιοδική έκθεση συμπληρώνεται με μικρά αγγεία και πήλινα αγαλματίδια, από τα οποία ξεχωρίζει ένα ελκυστικό μαρμάρινο αγαλμάτιο της Αφροδίτης, των ελληνιστικών χρόνων.
Χάρισαν και την κατοικία τους
Μέρος της δωρεάς των δύο αδερφών προς το Μουσείο Μπενάκη ήταν και το σπίτι που είχαν στην Πλάκα. Πρόκειται για το νεοκλασικό στην οδό Οτρυνέων 13, όπου διέμεναν μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής τους. Ο χώρος θα ανακαινιστεί (αν βρεθούν τα απαραίτητα κονδύλια), αφού εκεί θα στεγαστεί το αρχείο αλλά και μέρος της συλλογής. Τα σχέδια της ανάπλασης του νεοκλασικού είναι έτοιμα και προβάλλονται σε ειδικό βίντεο για τους επισκέπτες.
