Οι πέντε έμπειρες υποψήφιες που ξεχωρίζουν για τη θέση του γεν. γραμματέα του οργανισμού! Η άποψή τους για τις παγκόσμιες προκλήσεις αντιμετώπισης της τρομοκρατίας και της κλιματικής αλλαγής και τα «όπλα» για τον «θρόνο»
Από την
Κατερίνα Στυλιανέα
Επτά δεκαετίες από την ίδρυσή του, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών δεν έχει ακόμα αντιμετωπίσει τις παγκόσμιες προκλήσεις που περιγράφονται στην καταστατική του Χάρτα ως αποστολή του -ειρήνη και ασφάλεια- ούτε αυτές που προστέθηκαν τα χρόνια της θεσμικής ενδυνάμωσής του -ανάπτυξη, ανθρώπινα δικαιώματα, κοινωνική δικαιοσύνη, ισότητα, εκπαίδευση, πολιτισμός, παγκόσμια υγεία- και ήδη εγείρονται ενώπιόν του οι προκλήσεις του μέλλοντος – αντιμετώπιση εξτρεμισμού και τρομοκρατίας, επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Ισως γι αυτό ο οργανισμός αναζητά σε μεγάλο βαθμό μια ανανέωση μέσα από τα «δικά του παιδιά».
Την περασμένη εβδομάδα ο Μπαν Κι Μουν δήλωσε ανοιχτά ότι «τώρα είναι η ώρα» να αναδειχθεί μία γυναίκα γ.γ. του ΟΗΕ, καθώς μεταξύ των υποψηφίων για τη θέση υπάρχουν πολλές ξεχωριστές γυναίκες, ηγετικές φυσιογνωμίες, με πραγματική δυναμική να φέρουν την αλλαγή.
Ο Μπαν Κι Μουν
Επιπλέον, όπως σημείωσε, «είναι καιρός αυτός που θα αναλάβει τον ρόλο να έχει ένα καθαρό όραμα για τον κόσμο του μέλλοντος». «Ποιος θα μεριμνήσει για τις ευάλωτες ομάδες, τις γυναίκες, τα παιδιά, τις μειονότητες, τα άτομα με αναπηρία, αν όχι ο ΟΗΕ;» αναρωτήθηκε ο Μπαν Κι Μουν, με τους αναλυτές να προσθέτουν «αν όχι μια γυναίκα;»
Με δεδομένο ότι σε πολλούς διεθνείς οργανισμούς αναδεικνύονται γυναίκες επικεφαλής -η Κριστίν Λαγκάρντ στο ΔΝΤ, η Φεντερίκα Μονγκερίνι στη διπλωματία της Ε.Ε.-, οι συνθήκες έχουν ίσως ωριμάσει για να πνεύσει θηλυκός άνεμος και στα Ηνωμένα Εθνη. Ποια, όμως, θα μπορούσε να τον φέρει;
Στις έμπειρες υποψήφιες ξεχωρίζουν οι γυναίκες που ήδη κατέχουν θέσεις διοίκησης στον οργανισμό: Η γενική διευθύντρια της UNESCO Ιρίνα Μπόκοβα, η πρώην προσωπάρχης του Μπαν Κι Μουν Αργεντινή υπουργός Εξωτερικών Σουζάνα Μαλκόρα, η Κοσταρικανή Κριστιάνα Φιγκουέρες, εκτελεστική γραμματέας για δύο θητείες του UNFCCC, και η διοικήτρια του Προγράμματος Ανάπτυξης UNDP Ελεν Ελίζαμπεθ Κλαρκ. Την πεντάδα συμπληρώνει η πρώην αναπληρώτρια πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών της Μολδαβίας Νατάλια Γκέρμαν, ενώ ακόμη μία, η πρώην υπουργός Εξωτερικών της Κροατίας Βέσνα Πούσιτς, η μόνη που δήλωνε ανοιχτά φεμινίστρια, υπέρμαχος των δικαιωμάτων των ομοφυλοφίλων, προκαλώντας ίσως τη δυσπιστία πιο συντηρητικών χωρών, όπως η Σαουδική Αραβία, βγήκε εκτός κούρσας στην πρώτη ανεπίσημη ψηφοφορία. Θα ακολουθήσει ακόμη μία ψηφοφορία αύριο και τουλάχιστον δύο τον Σεπτέμβριο.
Η 64χρονη Ιρίνα Μπόκοβα διαθέτει το ατού της ανατολικοευρωπαϊκής προέλευσης. Μέλος του Κ.Κ. Βουλγαρίας μέχρι το 1990, γνωστή πολέμια του ρατσισμού και του αντισημιτισμού, έχει διατελέσει βουλευτής και υπηρεσιακή υπουργός Εξωτερικών, ενώ έχει μεγάλη εμπειρία στα Ηνωμένα Εθνη ως επικεφαλής της UNESCO. Διαθέτει επίσης πολύ καθαρή ατζέντα για τις προτεραιότητές της, εάν εκλεγεί γενική γραμματέας, με πρώτη τη μάχη για την ισότητα των φύλων, τη βελτίωση του εκπαιδευτικού επιπέδου, αλλά και την αποκοπή των διόδων χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
Η 60χρονη διπλωμάτισσα Κάρεν Κριστίνα Φιγκουέρες Ολσεν έχει βάλει τη σφραγίδα της στο πλέον σύγχρονο εγχείρημα του ΟΗΕ, ενορχηστρώνοντας και φέρνοντας σε πέρας την ιστορική Συμφωνία των Παρισίων του περασμένου Δεκεμβρίου για την Κλιματική Αλλαγή. Τα πεδία ειδίκευσής της στα Η.Ε. περιλαμβάνουν επίσης τη βιώσιμη ανάπτυξη, την ενέργεια και τη χρηματοοικονομική συνεργασία. Το μότο της είναι «το αδύνατον δεν υπάρχει ως γεγονός, αλλά ως στάση».
Η 62χρονη Σουζάνα Μαμπέλ Μαλκορά εγκατέλειψε τη θέση της προσωπάρχου του γ.γ. Μπαν Κι Μουν, όταν τον περασμένο Νοέμβριο ο νεοεκλεγείς πρόεδρος της Αργεντινής Μαουρίτσιο Μάκρι την κάλεσε να αναλάβει το υπουργείο Εξωτερικών. Μηχανολόγος με ειδίκευση στις επικοινωνίες, εντάχθηκε στον ΟΗΕ έπειτα από 25ετή προϋπηρεσία στην ΙΒΜ και στο τιμόνι της Telecom Argentina. Διαχειρίστηκε το πρόγραμμα βοήθειας σε παροχή τροφίμων του οργανισμού, το τσουνάμι του 2004 και σειρά ανθρωπιστικών επιχειρήσεων σε 80 χώρες. Το ότι δηλώνει «άθεη» ίσως να αποδειχθεί ατού της σε έναν κόσμο που πλήττεται από θρησκευτικές συρράξεις…
Η 66χρονη επί τρεις θητείες πρωθυπουργός της Νέας Ζηλανδίας Ελεν Ελίζαμπεθ Κλαρκ μετακόμισε στα Η.Ε. Το 2009, αναλαμβάνοντας το τρίτο πλέον υψηλόβαθμο πόστο, τη διοίκηση του Αναπτυξιακού Προγράμματος του ΟΗΕ, έχοντας επιτύχει στη χώρα της μία δεκαετή περίοδο οικονομικής ανάπτυξης με υψηλά δημοσιονομικά πλεονάσματα. Δραστήριο στέλεχος του Εργατικού Κόμματος από νεαρή ηλικία, έδωσε μάχες για τον φιλελεύθερο διεθνισμό, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία, κυρίως όμως το κοινωνικό κράτος, το οποίο θωράκισε με πλήθος θεσμών, παροχών, επιδομάτων στη Νέα Ζηλανδία. Το «Forbes» την κατατάσσει στις 20 ισχυρότερες γυναίκες του πλανήτη, γίνει δεν γίνει γενική γραμματέας.
Η ψηφοφορία, ποιοι έχουν άσο στο μανίκι
Περί τα 56 κράτη-μέλη ασκούν πιέσεις για επιλογή γυναίκας επικεφαλής, 50 πρώην ηγέτες και εξειδικευμένοι στην πολιτική του ΟΗΕ ακαδημαϊκοί συνυπογράφουν επιστολή με ανάλογο αίτημα, αλλά στο τέλος θα είναι τα πέντε μόνιμα και τα 10 μη μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας αυτά που θα αποφασίσουν και θα υποδείξουν στην 193μελή Γενική Συνέλευση τον υποψήφιο νέο γενικό γραμματέα.
Σε αυτή την ψηφοφορία τα πέντε μόνιμα μέλη διατηρούν το δικαίωμα του βέτο και ως εκ τούτου θεωρείται ότι οι υποψήφιες από την πρώην ανατολική Ευρώπη, που θα έχουν την εύνοια της Ρωσίας, διαθέτουν έναν… άσο στο μανίκι.
Πρόκειται για ακόμη ένα παιχνίδι εξουσίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις πρώτες δύο ψηφοφορίες «ξεσκαρταρίσματος» που διεξήχθησαν προκειμένου να μετρηθεί η δυναμική των αρχικά 12 υποψηφίων για τη θέση σημείωσαν εντυπωσιακή επίδοση δύο υποψήφιοι με παραδοσιακά στενούς δεσμούς με το Κρεμλίνο, ο Σέρβος Βουκ Τζέρεμιτς και ο Σκοπιανός Σερτζιάν Κερίμ, αμφότεροι με ελάχιστη εμπειρία στη διεθνή αλλά και στην εθνική πολιτική σκηνή, που όμως αναδείχθηκαν 4ος και 5ος αντίστοιχα, ενώ ο Μαυροβούνιος Ιγκόρ Λούκσιτς πλήρωσε ακριβά την προσπάθεια της χώρας του να εισέλθει στο ΝΑΤΟ, τερματίζοντας 11ος. Αντίστοιχα, η Νατάλια Γκέρμαν τερμάτισε στη 10η θέση και οι αναλυτές απέδωσαν την απόρριψή της από τη Ρωσία σε αυτονομιστική διαμάχη που έχει ξεσπάσει (με την υποστήριξη της Μόσχας) σε επαρχία της Μολδαβίας.
