Το Χατζηκυριάκειο φιλοξενεί και υποστηρίζει 112 παιδιά με οικονομικά κυρίως προβλήματα, παρέχοντας στέγη, τροφή, ρούχα και ασφάλεια
Γεράσιμος Κόντος
Φωτό: Χρήστος Ζήνας
Το κουδούνι του 56ου Δημοτικού Σχολείου Πειραιά, που βρίσκεται εντός της έκτασης του Χατζηκυριάκειου Ιδρύματος Παιδικής Προστασίας, χτυπάει για διάλειμμα και ο προσεγμένος κήπος με τα πεύκα, τις κούνιες και τον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου γεμίζει παιδικές φωνές. «Πολλές από τις μαθήτριες του σχολείου μεγαλώνουν στο ίδρυμα, είναι δικά μας παιδιά» εξηγεί η διευθύντρια Παιδικής Προστασίας του Χατζηκυριάκειου Αναστασία Κατσιλιέρη, ενώ μια μικρούλα ξεφωνίζει δίπλα της «Γεια σας, κυρία».
Το Χατζηκυριάκειο υποστηρίζει σήμερα 112 κορίτσια. «Τα 65 είναι στο πρόγραμμα κλειστής περίθαλψης. Κοιμούνται εδώ, στους κοιτώνες. Τα 20 είναι στο ανοικτό πρόγραμμα, λαμβάνουν δηλαδή υποστήριξη αλλά δεν μένουν εδώ, ενώ έχουμε και 27 φοιτήτριες σε Ελλάδα και εξωτερικό. Οι αριθμοί μεγαλώνουν συνεχώς. Τα τελευταία χρόνια, εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, οι αιτήσεις εισαγωγής αυξήθηκαν κατά 30%».
Από τα κορίτσια που βρίσκονται κάτω από την ομπρέλα προστασίας του Χατζηκυριάκειου, τα περισσότερα είναι Ελληνόπουλα. «Η ελληνική κοινωνία -και όχι μόνο τα χαμηλότερα στρώματα- πλήττεται πια με κάθε τρόπο. Βλέπουμε ένα σοβαρό οικονομικό πρόβλημα να μετατρέπεται σταδιακά σε κοινωνικό. Πολλές οικογένειες με παιδιά, που μέχρι πρότινος ζούσαν σε ένα υγιές περιβάλλον, τίθενται στο περιθώριο και αναγκάζονται να στραφούν σε φορείς πρόνοιας. Οι εισαγωγές στο ίδρυμα αυξάνονται, όπως και τα αιτήματα για προσωρινή φιλοξενία ή για παροχή βοήθειας σε παιδιά που κάθε βράδυ επιστρέφουν στο σπίτι τους».
Σύμφωνα με το καταστατικό του ιδρύματος, το Χατζηκυριάκειο μπορεί να φιλοξενήσει κορίτσια ηλικίας 6-18 ετών, που προέρχονται από οικογένειες που αντιμετωπίζουν σύνθετα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα.
Θαλπωρή
«Για παράδειγμα, έχουμε πολλά παιδιά μονογονεϊκών οικογενειών. Παιδιά ανέργων, απόρων αλλά και εισαγωγές έπειτα από εισαγγελικές παραγγελίες ή μετατάξεις από άλλους φορείς, από δομές που κλείνουν. Σε κάθε περίπτωση, μιλάμε για ευάλωτες οικογένειες, για κορίτσια που ζουν σε ένα δύσκολο περιβάλλον. Κύριο μέλημά μας είναι να αισθανθούν τα παιδιά ασφάλεια, θαλπωρή, να καταλάβουν για ποιους λόγους βρίσκονται στο ίδρυμα. Δουλεύουμε πολύ με τους γονείς σε αυτό το κομμάτι. Από κει και πέρα, καλύπτουμε όλες τις βασικές ανάγκες τους. Στέγη, ρούχα, τροφή, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, σχολικά είδη, ενίσχυση στη σχολική μελέτη, ξένες γλώσσες, αθλητισμός, ό,τι μπορούμε» λέει η κυρία Κατσιλιέρη.
Τα 65 κορίτσια που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα κλειστής περίθαλψης κοιμούνται σε λυόμενα, χωρισμένα ανά ηλικία. «Δυστυχώς, ο σεισμός του 1999 στην Αττική άλλαξε εντελώς την όψη του Χατζηκυριάκειου. Το κεντρικό κτίριο, 5.500 τ.μ., που σήμερα είναι περιφραγμένο και γεμάτο σκαλωσιές, κρίθηκε ακατάλληλο. Χρειάστηκαν 10 χρόνια για να εξασφαλίσουμε την οικοδομική άδεια και μόλις τώρα καταφέραμε να ενταχθούμε σε ένα πρόγραμμα, ώστε να προχωρήσει η ανακατασκευή του. Ελπίζουμε ότι σε 1,5 χρόνο το ιστορικό κτίριο του ιδρύματος θα είναι έτοιμο να υποδεχθεί ξανά τα κορίτσια».
Οι κοιτώνες είναι καθαροί και περιποιημένοι. Διπλωμένα σεντόνια, τακτοποιημένα ρούχα, τα αγαπημένα λούτρινα αρκουδάκια των κοριτσιών δίπλα στα μαξιλάρια τους και η Χιονάτη με τους επτά νάνους να… χαμογελούν από ένα πολύχρωμο κάδρο στην άκρη του δωματίου. «Τα παιδιά ακολουθούν ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα. Ξυπνούν νωρίς, ετοιμάζονται για το σχολείο, τρώνε το πρωινό τους, παίρνουν δεκατιανό για το σχολείο και τρώνε στην τραπεζαρία από τις 12.00 ως τις 15.00, ανάλογα με την ώρα που επιστρέφουν. Μετά αρχίζει η μελέτη με τη βοήθεια εκπαιδευτικών, το μοίρασμα των παιδιών στις τάξεις μας, ενώ οι μαθήτριες του λυκείου βγαίνουν έξω για φροντιστήρια».
Κουζίνα
Στην τραπεζαρία του Χατζηκυριάκειου το ανοιχτό ραδιόφωνο, το πιάνο και τα στρωμένα τραπέζια περιμένουν τα κορίτσια για το μεσημεριανό φαγητό. Στην κουζίνα η κυρία Ιφιγένεια ξεφουρνίζει μια λαμαρίνα με ψητό κοτόπουλο και βράζει ρύζι σε μια μεγάλη κατσαρόλα. «Η κουζίνα μας δεν σταματά ποτέ» λέει γελώντας και… καμαρώνει για τις χειροποίητες μαρμελάδες που ετοιμάζονται από το προσωπικό, με τη βοήθεια εθελοντών, προκειμένου να πωληθούν στα φιλανθρωπικά bazaar του ιδρύματος.
Στον κήπο, στο παλιό βαγόνι τρένου που ξέμεινε στο Χατζηκυριάκειο από τον σεισμό του 1999 -«τότε που τα παιδιά κοιμούνταν σε σκηνές και το βαγόνι χρησίμευε σαν αίθουσα μελέτης»-, ο Ηλίας, υπεύθυνος για τις καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, ανοίγει κούτες και ξεδιαλέγει ρούχα, κούκλες και παιχνίδια από δωρεές πολιτών. Στην κεντρική είσοδο, ακριβώς απέναντι από την παλιά επιγραφή «Ορφανοτροφείον Θηλέων Ιωάννου και Μαριγούς Χατζηκυριακού», που είναι χαραγμένη στην πρόσοψη του «πληγωμένου» από τα Ρίχτερ ιστορικού κτιρίου του Χατζηκυριάκειου, μια παρέα κοριτσιών ορμάει στην αυλή φωνάζοντας και γελώντας. Την ίδια στιγμή, σαν να τα γνώρισε, το Ρολόι του λιμανιού αρχίζει να χτυπάει μελωδικά, «μουρμουρίζοντας» από μακριά «Τα παιδιά του Πειραιά».
Σε απόγνωση για τον παρανοϊκό ΕΝΦΙΑ (112.000 €)
Τα τελευταία χρόνια, λόγω των αυξημένων αναγκών και της κάθετης μείωσης των εσόδων του από ενοίκια και δωρεές, το Χατζηκυριάκειο αντιμετωπίζει σοβαρές οικονομικές δυσκολίες. Και σαν να μην έφταναν τα προβλήματα που «γέννησε» η κρίση, το ίδρυμα καλείται τώρα να παλέψει με το «τέρας» του ΕΝΦΙΑ, που ανέρχεται για το 2016 στο ποσό των 112.000 ευρώ. «Από το 2008 μέχρι σήμερα τα έσοδα από την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας του ιδρύματος μειώθηκαν κατά 50%. Αντιθέτως, οι εισαγωγές παιδιών αυξάνονται, τα έξοδα μεγαλώνουν, οι φορολογικοί συντελεστές και οι ασφαλιστικές εισφορές είναι στα ύψη. Ολα αυτά δημιουργούν αβεβαιότητα και έντονη ανησυχία» λέει η διευθύντρια Παιδικής Προστασίας του Χατζηκυριάκειου Αναστασία Κατσιλιέρη.
Πριν από λίγες ημέρες το Χατζηκυριάκειο ανακοίνωσε ότι αναγκάζεται να περιορίσει τα προγράμματα που υλοποιούνται στις εγκαταστάσεις του, προκειμένου να καταφέρει να ανταποκριθεί στις φορολογικές υποχρεώσεις του. «Η επιβάρυνση για ένα ίδρυμα όπως το Χατζηκυριάκειο, που δεν λαμβάνει καμία χρηματοδότηση από το Δημόσιο, είναι τεράστια. Η επιβολή ενός τόσο υψηλού φόρου απειλεί τη λειτουργία του ιδρύματος στο σύνολό της. Σε πρώτη φάση προσπαθούμε να μην καταργήσουμε προγράμματα. Είμαστε όμως υποχρεωμένοι να περιορίσουμε όλες τις δράσεις μας».
Στα 112 χρόνια λειτουργίας κατάφερε να επιβιώσει από πολέμους και σεισμό
Το ιστορικό τετράγωνο κτίριο του Χατζηκυριάκειου Ιδρύματος, με τα τοξωτά παράθυρα σε κάθε πλευρά, θεμελιώθηκε στις 30 Απριλίου 1883 από τη βασίλισσα Ολγα. Οι εργασίες ανέγερσής του ολοκληρώθηκαν το 1897, ενώ τα εγκαίνια του Χατζηκυριάκειου τελέστηκαν στις 19 Ιανουαρίου 1904. Το νεοκλασικό της οδού Κλεισόβης 18, που έχει χαρακτηριστεί από το υπουργείο Πολιτισμού έργο τέχνης και διατηρητέο μνημείο, αναπτύχθηκε γύρω από ένα μεγάλο αίθριο και αποτελούνταν από τέσσερα επίπεδα: υπόγειο, ισόγειο, πρώτο και δεύτερο όροφο, όπου λειτουργούσαν αίθουσες διδασκαλίες, κοιτώνες, χώροι διοίκησης και βοηθητικές αίθουσες. Την ίδια περίοδο άρχισαν τα μαθήματα στο σχολείο του ιδρύματος, που το 1980 αναγνωρίστηκε ως δημόσιο και μετονομάστηκε σε 56ο Δημοτικό Σχολείο Πειραιά.
Στα 112 χρόνια λειτουργίας του το Χατζηκυριάκειο κατόρθωσε να επιβιώσει από Βαλκανικούς, Παγκόσμιους και έναν Εμφύλιο Πόλεμο, παρά το γεγονός ότι επιτάχθηκε πολλές φορές για να χρησιμοποιηθεί ως νοσοκομείο ή ως κέντρο φιλοξενίας προσφύγων. Το 1913 φιλοξένησε τραυματίες πολέμου. Το 1922, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, χρησιμοποιήθηκε ως καταφύγιο των ξεριζωμένων Ελλήνων. Το 1941 και καθ’ όλη τη διάρκεια της Κατοχής το κατέλαβαν οι Γερμανοί και το 1945, πρώτα οι Αγγλοι και στη συνέχεια η ελληνική κυβέρνηση το μετέτρεψαν σε κέντρο περίθαλψης παλιννοστούντων από τις ανατολικές χώρες.
Κατά τις περιόδους αυτές το ίδρυμα στεγάστηκε στη Χαροκόπειο Σχολή, στο ΠΙΚΠΑ της Βούλας, στη Σχολή Λασκαρίδου στην Καλλιθέα, σε σχολείο της Νέας Σμύρνης και σε ένα διώροφο κτίριο της οδού Σανταρόζα, στον Πειραιά. Το 1959 οι υπηρεσίες του Χατζηκυριάκειου επέστρεψαν στο ιδιόκτητο κτίριο του ιδρύματος. Σαράντα χρόνια αργότερα κρίθηκε ακατάλληλο για τη διαβίωση των κοριτσιών και εκκενώθηκε, λόγω του σεισμού μεγέθους 5,9 Ρίχτερ που «χτύπησε» την Αττική. Το Χατζηκυριάκειο Ιδρυμα έχει τιμηθεί για την κοινωνική προσφορά του με το Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών το 1987 και με το Χρυσό Μετάλλιο της Ακαδημίας Αθηνών το 2004.
Βροχή αιτήσεων από απελπισμένους γονείς στο Νηπιοτροφείο Καλλιθέας!
Βροχή αιτημάτων από απελπισμένους γονείς, που δυσκολεύονται να καλύψουν ακόμα και τις βασικές ανάγκες των παιδιών τους, δέχεται το τελευταίο διάστημα και το Πρότυπο Εθνικό Νηπιοτροφείο (ΠΕΝ) Καλλιθέας. «Σε σύγκριση με το 2014, οι αιτήσεις φέτος έχουν διπλασιαστεί. 
Ερχονται οικογένειες που μας ζητούν να φιλοξενήσουμε προσωρινά τα παιδιά τους ή να τους δίνουμε έστω ένα πιάτο φαγητό. Κάνουμε ό,τι μπορούμε, αλλά με τα μέσα που διαθέτουμε, δυστυχώς, δεν είμαστε πάντα σε θέση να ανταποκριθούμε» αναφέρει η πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του ιδρύματος Αργυρώ Ζερβάκη.
Πριν από δύο χρόνια στο πρόγραμμα κλειστής περίθαλψης του ΠΕΝ βρίσκονταν 12 παιδιά και στα υπόλοιπα προγράμματα άλλα 40. «Σήμερα έχουμε 42 παιδιά σε πρόγραμμα 24ωρης φύλαξης και 120 σε προγράμματα ανοικτής προστασίας. Η αύξηση είναι δραματική. Μετράμε καθημερινά τη φτώχεια και τη δυστυχία των συνανθρώπων μας. Οικογένειες Ελλήνων που είδαν τη ζωή τους να αλλάζει ριζικά εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, άνθρωποι της διπλανής πόρτας, γονείς που είχαν το σπίτι τους, τη δουλειά τους και βρέθηκαν ξαφνικά στον δρόμο μάς ζητούν βοήθεια. Οι αλλαγές στην ελληνική κοινωνία είναι τρομακτικές. Και η κατάσταση θα χειροτερέψει τους επόμενους μήνες, καθώς λόγω του Προσφυγικού, ο αριθμός των παιδιών που χρειάζονται στήριξη μεγαλώνει συνεχώς» σημειώνει η κυρία Ζερβάκη.
Την ίδια ώρα, το ταμείο του ιδρύματος είναι άδειο, οι λογαριασμοί «τρέχουν» και το ΠΕΝ δίνει μάχη για να ξεπληρώσει οφειλές περασμένων ετών στη ΔΕΗ και στο ΙΚΑ με την κουτσουρεμένη κρατική επιχορήγηση. «Το 2014 πήραμε από το κράτος 400.000 ευρώ. Πέρυσι η επιχορήγηση μειώθηκε σε 250.000 ευρώ και φέτος, όπως ενημερώθηκα, θα είναι 235.000 ευρώ. Αυτά τα χρήματα φτάνουν μόλις για το 30%-35% της μισθοδοσίας των εργαζομένων.
Ελπίζουμε ότι θα έχουμε έσοδα από δωρεές, χορηγίες, bazaar και άλλες εκδηλώσεις. Χρωστάμε 27.000 ευρώ στη ΔΕΗ και έχουμε κάνει ρύθμιση για τα χρέη μας στο ΙΚΑ. Αν η Πολιτεία έδειχνε μεγαλύτερο ενδιαφέρον, θα μπορούσαμε όχι μόνο να βελτιώσουμε τα οικονομικά μας, αλλά και να τοποθετήσουμε ένα ασανσέρ και μια σκάλα ασφαλείας, που θα μας επέτρεπαν να ανοίξουμε άλλη μία αίθουσα, με δυνατότητα φιλοξενίας 30 παιδιών» καταλήγει η πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του ιδρύματος.
