Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, τίθεται, κάθε τόσο, το θέμα της «άρσεως της μονιμότητος των δημοσίων υπαλλήλων». Το εν λόγω θέμα εισέρχεται στον δημόσιο λόγο περίπου όπως ο κομήτης του Χάλεϊ! Ολοι μιλούν γι’ αυτόν, λίγοι το έχουν δει, και όταν τελικά περάσει, κανείς δεν είναι βέβαιος αν άλλαξε κάτι στη ζωή του. Δεκαετίες, τώρα, η μονιμότητα υπήρξε το «φετίχ» της ελληνικής εργασιακής κουλτούρας. Κάτι μεταξύ επαγγελματικής ασφάλειας, οικογενειακής προίκας και υπαρξιακής δικαίωσης.
Στη σκέψη των περισσοτέρων μας ο δημόσιος υπάλληλος εμφανίζεται συχνά ως μισός γραφειοκράτης, μισό σπάνιο είδος που κινείται αργά, τρέφεται με πρωτόκολλα και νούμερα και προστατεύεται από το Σύνταγμα. Η μονιμότητα, λένε οι επικριτές της, τον μετέτρεψε σε πλάσμα άτρωτο, απρόσβλητο από αξιολογήσεις, παραγωγικότητα και κατανόηση. Αλλοι πάλι επιμένουν ότι όλα αυτά αποτελούν ένα βολικό αφήγημα, προκειμένου να μαζεύει επάνω του τα δεινά της δημόσιας διοίκησης, χωρίς να κουράζει με λεπτομέρειες.
Η άρση της μονιμότητας, λοιπόν, έρχεται ως εξαγγελία μεταρρυθμιστικού εξορκισμού. Θα διώξει την αδράνεια, θα καθιερώσει την αξιοκρατία, θα φέρει έναν άνεμο ιδιωτικού τομέα στα αργοκίνητα γραφεία του Δημοσίου. Ισως κάποιοι να έχουν στο μυαλό τους ήδη τον «νέο δημόσιο υπάλληλο», που θα αγωνιά για την τύχη του το ίδιο με τον ιδιωτικό!
Από την άλλη, οι υποστηρικτές της μονιμότητας υπενθυμίζουν ότι αυτή δεν θεσπίστηκε για να προστατεύει την τεμπελιά, αλλά την ανεξαρτησία. Δηλαδή, παρέχει στον δημόσιο λειτουργό – υπάλληλο τη δυνατότητα να λέει «όχι» στον υπουργό, στον βουλευτή, στον προϊστάμενο και ίσως και στους συγγενείς και φίλους, που του ζητούν «ένα ρουσφετάκι μόνο». Χωρίς αυτήν, λένε οι υπέρ της μονιμότητας, το Δημόσιο κινδυνεύει να μετατραπεί σε εποχικό μαγαζί εξυπηρετήσεων, όπου η απόδοση θα μετριέται ανάλογα με το πού φυσάει ο άνεμος.
Βεβαίως, ο πρωθυπουργός έθεσε χθες το θέμα, ανέλυσε τα επιχειρήματά του και αναζητά συναινέσεις, προκειμένου να προχωρήσει η εν λόγω μεταρρύθμιση. Οπως τα είπε, ίσως να έχει εν πολλοίς δίκιο. Θα βρει, όμως, ευήκοον ους στην αντιπολίτευση; Δύσκολο το βλέπω, αν όχι αδύνατο.
Ισως, τελικά, το ζήτημα δεν είναι αν θα αρθεί η μονιμότητα, αλλά τι θα τη διαδεχθεί. Διότι, αν αλλάξει το καθεστώς χωρίς να αλλάξει η κουλτούρα, απλώς θα αντικαταστήσουμε τον μόνιμο μύθο με έναν ευέλικτο, εξίσου βολικό και εξίσου ατελέσφορο. Και ο κομήτης «άρση μονιμότητας στο Δημόσιο» θα συνεχίσει την τροχιά του, μέχρι την επόμενη φορά που θα τον ξαναδούμε στον ουρανό των εξαγγελιών.
Η ΑΚΙΣ
