Στην καρδιά μιας από τις πιο βαριές τραγωδίες που έχει βιώσει η περιοχή των Τρικάλων τα τελευταία χρόνια, μετά την έκρηξη και την πυρκαγιά στη μπισκοτοβιομηχανία «Βιολάντα», εξελίσσεται ένα λιγότερο ορατό αλλά καθοριστικό έργο: η ψυχολογική στήριξη των ανθρώπων που έμειναν πίσω. Πίσω από τις κλειστές πόρτες νοσοκομείων, σχολείων και σπιτιών, ψυχολόγοι και ψυχίατροι δίνουν μια σιωπηλή μάχη για να συγκρατήσουν τις συνέπειες του σοκ, του πένθους και της απώλειας.
Υπό τον συντονισμό της διοίκησης του Γενικού Νοσοκομείου Τρικάλων και σε στενή συνεργασία με την 5η Υγειονομική Περιφέρεια, ενεργοποιήθηκε άμεσα ένα πολυεπίπεδο δίκτυο ψυχοκοινωνικής υποστήριξης. Το σχέδιο δεν περιορίζεται στους τραυματίες ή στους εργαζόμενους του εργοστασίου, αλλά απλώνεται στις οικογένειες των θυμάτων, στα παιδιά που έχασαν τις μητέρες τους, ακόμη και στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον που επλήγη από το γεγονός.
Η Γεωργία Γκοβίνα, Ψυχολόγος M.Sc. του Γ.Ν. Τρικάλων, περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο στήθηκε αυτή η άμεση παρέμβαση. «Από τις πρώτες ώρες του συμβάντος, κληθήκαμε από τη διοίκηση να συνδράμουμε ως επιτελείο ψυχολόγων. Στο νοσοκομείο έχουμε διαμορφώσει έναν ειδικό χώρο για τα ανήλικα παιδιά των θυμάτων, όπου με τη συνδρομή παιδοψυχολόγων παρέχεται η απαραίτητη στήριξη. Είμαστε όλοι σε εγρήγορση, σε μια διαρκή εφημερία, καθώς το διάστημα μέχρι τις κηδείες αλλά και μετά από αυτές είναι εξαιρετικά κρίσιμο για τους συγγενείς», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Μαρτυρίες από την «πρώτη γραμμή» του πένθους
Οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας που βρίσκονται στο πεδίο έρχονται καθημερινά αντιμέτωποι με εικόνες βαθιάς ανθρώπινης οδύνης. Ψυχολόγος που συμμετέχει στις παρεμβάσεις, ζητώντας να διατηρήσει την ανωνυμία του, περιγράφει μια πραγματικότητα που συχνά ξεπερνά τα όρια της αντοχής:
«Υπάρχουν παιδιά, πολύ μικρά, τριών και έξι ετών, που ακόμη δεν γνωρίζουν την αλήθεια. Πηγαίνουν στο σχολείο κανονικά, ενώ οι οικογένειές τους παλεύουν με το θηριώδες ερώτημα του “πώς” και του “πότε” θα τους ανακοινώσουν την απώλεια της μητέρας τους. Είναι μια κατάσταση “παγωμένου σοκ”. Ο πατέρας των παιδιών αυτών, σε κατάσταση ακραίου πόνου και έντασης, συχνά δεν είναι ακόμα σε θέση ούτε καν να μιλήσει σε ειδικό. Εμείς βρισκόμαστε διακριτικά στο πλευρό του και τον περιμένουμε όταν θα είναι έτοιμος να μας δεχθεί».
Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, το πιο δύσκολο στάδιο δεν είναι πάντα οι πρώτες ημέρες. Ο πραγματικός πόνος συχνά κορυφώνεται όταν η καθημερινότητα αρχίζει να επανέρχεται και η απουσία γίνεται μόνιμη και απτή. «Τότε είναι που εμφανίζονται ο θυμός, η απόγνωση και η βαθιά θλίψη», σημειώνουν, εξηγώντας γιατί η παρακολούθηση θα συνεχιστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.
«Είναι σκηνές αρχαίας τραγωδίας που ξεπερνούν την ανθρώπινη αντοχή»
Ιδιαίτερα συγκλονιστική είναι η περίπτωση μητέρας που εργαζόταν στο ίδιο εργοστάσιο με την κόρη της, η οποία έχασε τη ζωή της στην έκρηξη:
«Φανταστείτε μια γυναίκα που πηγαίνει για την πρωινή της βάρδια και βλέπει τον δρόμο κλειστό από την αστυνομία. Όταν καταλαβαίνει τι έχει συμβεί, τρέχει με τα πόδια προς τις φλόγες, ξέροντας ότι η κόρη της ήταν μέσα. Η κόρη -που είχε την βαδινή βάρδια- χάθηκε, ενώ η ίδια ζει επειδή είχε την πρωινή. Είναι σκηνές αρχαίας τραγωδίας που ξεπερνούν την ανθρώπινη αντοχή».
Νεαρές ηλικίες σε κατάσταση άρνησης
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η ψυχολογική εικόνα νεαρών συγγενών των θυμάτων. Όπως αναφέρουν οι ειδικοί, κοπέλες μόλις 18 ετών βρίσκονται σε πλήρη αποδιοργάνωση, αδυνατώντας να επεξεργαστούν το μέγεθος της απώλειας.
«Είδαμε κοπέλες 18 ετών που είναι κυριολεκτικά “χαμένες”. Βρίσκονται στο στάδιο της άρνησης. Το επόμενο διάστημα θα είναι το πλέον κρίσιμο, όταν η απουσία των αγαπημένων προσώπων θα αρχίσει να γίνεται αισθητή στην καθημερινή ρουτίνα. Εκεί αναμένεται η κλιμάκωση του θυμού και της θλίψης, και γι’ αυτό έχουμε ζητήσει από το οικείο περιβάλλον να υπάρχει διαρκής επίβλεψη και προστασία αυτών των ανθρώπων και ειδικά των παιδιών», επισημαίνει.
Ένα δίκτυο στήριξης σε διαρκή επιφυλακή
Η ψυχολογική συνδρομή που παρέχεται μετά την τραγωδία έχει οργανωθεί σε πολλά επίπεδα. Κλιμάκια ψυχολόγων βρίσκονται καθημερινά στον χώρο του εργοστασίου για τη στήριξη των εργαζομένων που βίωσαν την έκρηξη, ενώ στο νοσοκομείο παρακολουθούνται τόσο οι τραυματίες όσο και οι συγγενείς που αναζητούσαν αγωνιωδώς πληροφορίες τις πρώτες ώρες. Παράλληλα, δύο παιδοψυχολόγοι έχουν αναλάβει τη διαχείριση των ανήλικων παιδιών που έχασαν τις μητέρες τους.
Στο έργο συμμετέχουν οι δύο μόνιμοι ψυχολόγοι του Γ.Ν. Τρικάλων, ψυχίατρος, καθώς και επαγγελματίες από την Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας και το Νοσοκομείο Καρδίτσας.
«Η ανταπόκρισή μας δεν περιορίστηκε μόνο στους τραυματίες, αλλά επεκτάθηκε σε ολόκληρο το δίκτυο των ανθρώπων που επλήγησαν», τονίζει η κα. Γκοβίνα και προσθέτει:
«Συνεργαζόμαστε στενά με την Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας και τους πέντε ψυχολόγους που διαθέτει, ενώ υπήρξε άμεση συνδρομή και από το Νοσοκομείο της Καρδίτσας. Στόχος μας είναι η παροχή επιστημονικά τεκμηριωμένης φροντίδας και η διατήρηση μιας συνεχούς επιφυλακής (stand-by), ώστε κάθε συγγενής ή εργαζόμενος να γνωρίζει ότι υπάρχει μια δομή υποστήριξης έτοιμη να παρέμβει σε οποιοδήποτε στάδιο της κρίσης».
