Οι οικογένειες των 57 θυμάτων καταγγέλλουν σοβαρά κενά και ουσιώδεις παραλείψεις των δικαστικών Αρχών
- Βασίλης Γαλούπης
Ο απόηχος της χθεσινής, τρίτης, επετείου των Τεμπών βρίσκει το πανελλήνιο με κομμένη την ανάσα για τη δίκη που θα αρχίσει σε λιγότερο από έναν μήνα, στις 23 Μαρτίου, στη Λάρισα. Πλησιάζοντας προς την ημέρα της κρίσης για τους 36 κατηγορουμένους της μεγαλύτερης σιδηροδρομικής τραγωδίας, οι μεταβλητές της, έτσι κι αλλιώς δύσκολης, εξίσωσης αυξάνονται, αντί να μειώνονται.
Το κλίμα καχυποψίας από την πλευρά των συγγενών, οι ενστάσεις τους για κενά στη δικογραφία και οι διαμαρτυρίες τους για την απροθυμία των Αρχών, ειδικά του εφέτη ανακριτή Μπακαΐμη, για τη διερεύνηση κάθε πτυχής της υπόθεσης είναι παράμετροι που θεωρούνται δεδομένες. Ομως, έρχεται πλέον «η επισημοποίηση» των διαφορών και των συγγενών, που σχεδόν από την αρχή έχουν διαφορετικές προσεγγίσεις, παρά το γεγονός ότι συμφωνούν άπαντες πως κεντρικός στόχος είναι η δικαιοσύνη για τον θάνατο των ανθρώπων τους. Παραμένει άγνωστο, όμως, αν στη δίκη ακολουθήσουν ίδια ή διαφορετική -και κατά πόσο- τακτική στις βασικές κατηγορίες όσων κάθονται στα έδρανα και πώς μπορεί αυτό να επηρεάσει την εξέλιξη της διαδικασίας.
Η αποσαφήνιση από την πλευρά της Μαρίας Καρυστιανού ότι θα μπει στην πολιτική πυροδότησε ήδη αρκετές εξελίξεις, όπως η αλλαγή προεδρείου στον Σύλλογο Θυμάτων των Τεμπών, με τον Ασλανίδη να τη διαδέχεται. Κι όχι μόνο αυτό. Το βίντεο της «μητέρας των Τεμπών», με αφορμή τη χθεσινή συμπλήρωση τριών χρόνων από το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα και το κάλεσμα Καρυστιανού στον κόσμο για τη μεγάλη συγκέντρωση προκάλεσε αντιδράσεις από συγγενείς θυμάτων.
Μιλώντας στο Mega, ο Παύλος Ασλανίδης είπε ότι αρκετοί γονείς που βρέθηκαν σε εκδήλωση στην Καισαριανή για τη δημιουργία μνημείου αφιερωμένου στα θύματα ενημερώθηκαν για το βίντεο και εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους, χαρακτηρίζοντας τις εικόνες ιδιαίτερα σκληρές: «Εγώ θέλω να πω ότι σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στην Καισαριανή, όσοι γονείς ήταν εκεί και είχαν πληροφορηθεί αυτό το βίντεο, σοκαριστήκανε. Δεν τους άρεσε. Γιατί είναι πάρα πολύ σκληρές εικόνες». Ερωτηθείς εάν είχε ληφθεί η άδεια των συγγενών, καθώς ακούγονται οι φωνές των θυμάτων, ο Παύλος Ασλανίδης απάντησε ότι δεν γνώριζε και πρόσθεσε: «Και με τη γυναίκα μου που μίλησα το βράδυ, έκλαιγε. Είδε εικόνες που δεν είχε ξαναδεί».
Στο ίδιο μήκος κύματος ήταν και η δημόσια αντίδραση της Κατερίνας Βουτσινά, η οποία με ανάρτησή της απαγόρευσε στη Μαρία Καρυστιανού να αναφερθεί «στο νούμερο 57», αξιώνοντας να μη συμπεριλαμβάνει τον αδελφό της Γιάννη Βουτσινά, που έχασε τη ζωή του στο τραγικό σιδηροδρομικό δυστύχημα. «Η δολοφονία του αδερφού μου δεν έχει καμία δουλειά σε πολιτικό σποτάκι ή οποιαδήποτε αναφορά σε κάθε πτυχή δημοσίου διαλόγου σας, καθότι είσθε πολιτικός» εξηγεί. Προειδοποιεί δε ότι αν δεν εισακουστεί, θα κινηθεί νομικά εναντίον της.
Τον Ιανουάριο η γραμματέας του συλλόγου Ελένη Βασάρα είχε υποστηρίξει: «Εμείς δεν θέλουμε ο σύλλογός μας να συνδεθεί με το όποιο κόμμα κάνει (σ.σ.: η κυρία Καρυστιανού), δεν θέλουμε ο σύλλογος να γίνει όχημα για προσωπικές επιδιώξεις και φιλοδοξίες».
Ο Νίκος Πλακιάς έχει ήδη χαρακτηρίσει από τον Ιανουάριο λανθασμένη τη συγκυρία της ανακοίνωσης ίδρυσης του κόμματος της Μαρίας Καρυστιανού, εκτιμώντας ότι η πολιτικοποίησή της μόνο ζημιά κάνει στο θέμα των Τεμπών και στον αγώνα των συγγενών αυτά τα τρία χρόνια. «Δεν είναι μία η μάνα των Τεμπών, είναι πολλές. Και είναι πάρα πολλοί και οι πατεράδες» δήλωσε.
Η Μαρία Καρυστιανού έχει παραδεχτεί κι αυτή από την πλευρά της ότι οι οικογένειες των θυμάτων έχουν πλέον διχαστεί, καθώς δεν υπάρχει κοινή οπτική ή στάση. Οπως είπε, οι διαφορετικές αντιλήψεις έχουν οδηγήσει σε εντάσεις, ακόμη και γύρω από το θέμα των εκταφών. Χαρακτήρισε τις εκταφές προσωπικό ζήτημα κάθε οικογένειας και υποστήριξε ότι οι αμφισβητήσεις λειτουργούν υπέρ των κατηγορουμένων.
Οι 250 δικηγόροι που θα βρίσκονται στην αίθουσα, πολλοί εκ των οποίων στο πλευρό των οικογενειών, δεν διαφοροποιούνται ως προς το αποτέλεσμα που επιθυμούν, αλλά στη διαδρομή που θα ακολουθήσουν ώστε να φτάσουν μέχρι τη δικαίωση. Για όσους γνωρίζουν, βέβαια, «από μέσα» την υπόθεση, ουδέποτε υπήρξε κοινή γραμμή των συγγενών. Η συναυλία στο Καλλιμάρμαρο τον Οκτώβριο του 2024 ή τα «κρυφά φορτία» σε βαγόνια της εμπορικής αμαξοστοιχίας έχουν προκαλέσει αρκετές εντάσεις ακόμα και μεταξύ των πραγματογνωμόνων οικογενειών, πολύ πριν η Καρυστιανού εκφράσει τις πολιτικές βλέψεις της.
Εκλεισε άρον άρον η δικογραφία και έμειναν εκτός αναλύσεις του Γενικού Χημείου του Κράτους
Οι συγγενείς των θυμάτων έχουν εκφράσει επανειλημμένα τους φόβους τους πως στην υπόθεση επιχειρείται οργανωμένη συγκάλυψη από τις πρώτες κιόλας ημέρες μετά το δυστύχημα. Η πρώτη δικαστική απόφαση για το πολύνεκρο δυστύχημα στα Τέμπη εκδόθηκε από το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών την 1η Φεβρουαρίου 2025 επιδικάζοντας αποζημίωση συνολικού ύψους 800.000 ευρώ στους συγγενείς θύματος, καταλογίζοντας ευθύνες στον ΟΣΕ και τη Hellenic Train, οι οποίες, σύμφωνα με το δικαστήριο, αν και γνώριζαν ότι δε λειτουργούσε η τηλεδιοίκηση και η σηματοδότηση, επέτρεπαν τη διενέργεια μεταφορών και τη μεταφορά επιβατών, «εκθέτοντας τόσο τους επιβάτες όσο και τους εργαζομένους σε κίνδυνο ζωής και υγείας».
Στις 15 Σεπτεμβρίου 2025 ο εισαγγελέας Εφετών Λάρισας Σωτήρης Μπακαΐμης έστειλε στον πρόεδρο Εφετών πρόταση 996 σελίδων για την παραπομπή σε δίκη 36 εμπλεκόμενων μη πολιτικών προσώπων. Οι 33 βασικοί κατηγορούμενοι, μεταξύ των οποίων σταθμάρχες, εργαζόμενοι και στελέχη του ΟΣΕ, γενικοί διευθυντές του υπουργείου Μεταφορών, η πρόεδρος της ΡΑΣ κ.ά., βρίσκονται αντιμέτωποι με 4 από τα 5 αδικήματα, που περιλαμβάνει η δικογραφία.
Το πρώτο αδίκημα περιλαμβάνει την επικίνδυνη παρέμβαση στη συγκοινωνία μέσων σταθερής τροχιάς, με ενδεχόμενο δόλο, με επικίνδυνες για την ασφάλεια της συγκοινωνίας πράξεις. Ακολουθούν τα αδικήματα της ανθρωποκτονίας από αμέλεια κατά συρροή, της βαριάς σωματικής βλάβης από αμέλεια από υπόχρεο κατά συρροή, της απλής σωματικής βλάβης από αμέλεια από υπόχρεο κατά συρροή και της παράβασης καθήκοντος τελεσθείσας και από κοινού.
Ομως, η Δικαιοσύνη έκλεισε άρον άρον τη δικογραφία τον περασμένο Σεπτέμβριο, με σκοπό να μην ενσωματωθούν οι τελευταίες αναλύσεις του Γενικού Χημείου του Κράτους για το ξυλόλιο, όπως ισχυρίζονται κάποιοι συγγενείς. Ηταν το τελευταίο επεισόδιο μιας ανακριτικής διαδικασίας που υιοθετούσε άκριτα τα fake news της κυβέρνησης, ενώ απέρριπτε συστηματικά τα αιτήματα από συγγενείς θυμάτων και τα πορίσματα των εμπειρογνωμόνων τους.
Το Γενικό Χημείο του Κράτους σε έγγραφο που απέστειλε στις 29 Αυγούστου 2025 -κι ενώ η ανακριτική διαδικασία έκλεινε- ανέφερε ότι σε 12 από τα 27 δείγματα που εξέτασε από τα κρίσιμα σημεία των συντριμμιών του τρένου εντόπισε ξυλόλιο, βενζόλιο κι άλλους κυκλικούς υδρογονάνθρακες.
Οι υποψίες συγκάλυψης και το ξυλόλιο που ήταν 400 φορές πάνω από το όριο
Το αίτημα για να εξεταστούν από το ΓΧΚ αυτά τα 27 δείγματα από το Κουλούρι της Λάρισας είχαν σταλεί από τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ) της Πυροσβεστικής από τις αρχές Μαρτίου. Απόκριση, όμως, υπήρξε στο χρονικό όριο της ολοκλήρωσης της δικαστικής έρευνας, κάτι που από μόνο του κινεί υποψίες συγκάλυψης για ακόμα μία φορά.
Ειδικοί τεχνικοί σύμβουλοι οικογενειών απορρίπτουν από την πρώτη στιγμή το ευφάνταστο σενάριο περί ελαίων, που «εφευρέθηκε» για πρώτη φορά σε παγκόσμια αποκλειστικότητα από τα ελληνικά επίσημα πορίσματα Πυροσβεστικής κ.α. Κι αποκάλυψαν πριν από λίγους μήνες πως «το ξυλόλιο που βρέθηκε είναι 400 φορές πάνω από το όριο, ακόμα και 29 μέρες μετά το δυστύχημα που έγινε η δειγματοληψία».
Αν και η επίσημη πλευρά δεν δέχεται ότι η απανθράκωση ήταν η αιτία θανάτου αρκετών ή ακόμα και των μισών εκ των 57 επιβατών, ωστόσο το επιβεβαιώνουν τρεις από τους ιατροδικαστές. Οι Ρουμπίνη Λεονταρή, Χρυσαυγή Κούση και Χρήστος Κραββαρίτης. «Στις σορούς που αναγράφεται ως αιτία θανάτου η απανθράκωση, ο θάνατος επήλθε άμεσα από την προκαλούμενη πήξη των λευκωματοειδών και του “ψησίματος” των αγγείων με αποτέλεσμα την απότομη παύση όλων των λειτουργιών του οργανισμού» ανέφερε ενδεικτικά ο Κραββαρίτης στο υπόμνημά του, όπως έχει αποκαλύψει η «δημοκρατία».
Το γεγονός ότι οι συγκεκριμένοι θάνατοι επήλθαν από τη φωτιά προέκυψε από τα νεκροτομικά ευρήματα που «δεν άφηναν κανένα περιθώριο αμφισβήτησης της αιτίας θανάτου στους επιβάτες που απανθρακώθηκαν και δεν υπήρχε πεδίο επιστημονικής αναζήτησης άλλης αιτίας θανάτου στους ίδιους επιβάτες». Αντίθετα, για τους 27 που πέθαναν λόγω της σύγκρουσης «αιτία του θανάτου ήταν οι διαπιστωθείσες βαρύτατες θανατηφόρες κακώσεις».
Παρόμοια είναι και η κατάθεση της Λεονταρή. «Στις απανθρακωμένες σορούς ο θάνατος επήλθε λόγω της άμεσης επίδρασης της φωτιάς» κατέθεσε.
Η Εισαγγελία Εφετών Λάρισας αρχειοθέτησε την υπόθεση, αφού θεώρησε πως δεν προέκυψαν αξιόποινες πράξεις. Ο εισαγγελέας Εφετών στη με αριθμό 137/2024 διάταξή του αναφέρει με τη σειρά του: «Στις απανθρακωμένες σορούς ο θάνατος επήλθε λόγω της ΑΜΕΣΗΣ επίδρασης της φωτιάς (…) Γι’ αυτούς τους επιβάτες ο θάνατος στις απανθρακωμένες σορούς επήλθε ΑΜΕΣΩΣ».
«Κατόπιν εορτής» η διαπίστωση για τις ευθύνες ΟΣΕ και Hellenic Train
Οι σχετικά πρόσφατες ντροπιαστικές αποφάσεις από τη διορισμένη από την κυβέρνηση, μέσω της πλειοψηφίας στην Επιτροπή Θεσμών της Βουλής, διοίκηση της ΡΑΣ προκάλεσε ακόμα μεγαλύτερη δυσφορία σε συγγενείς θυμάτων.
Η ΡΑΣ επέβαλε τον Ιανουάριο πρόστιμα «φάρσα» 140.000 ευρώ στον ΟΣΕ και 120.000 στη Hellenic Train για τα Τέμπη, τρία χρόνια μετά. Η εξοργιστική και ύποπτη καθυστέρηση για τις αποφάσεις της, με σοβαρές διαπιστώσεις για τον διορισμό των σταθμαρχών του ΟΣΕ, αλλά και απρεπείς προσεγγίσεις (τα έβαλαν ακόμα και με τους νεκρούς μηχανοδηχούς, δείχνοντας αυτούς και όχι τις παραλείψεις της Hellenic), είχε συνέπεια οι επίσημες αποφάσεις να ληφθούν αφότου ορίστηκε η έναρξη της δίκης.
Ηταν 14 Οκτωβρίου 2025 όταν ανακοινώθηκε πως η δίκη για τα Τέμπη θα αρχίσει στις 23 Μαρτίου 2026. Κι όμως, στη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων δεν αρκούσαν σχεδόν τρία χρόνια από τη μεγαλύτερη σιδηροδρομική ιστορία στην Ελλάδα για να βγάλει τα συμπεράσματά της. Πρώτα έκλεισε η δικογραφία και μετά επέβαλε η ΡΑΣ τα πρόστιμά της στον ΟΣΕ και τη Hellenic Train «δείχνοντας» τις τεράστιες ευθύνες τους.
Η δικογραφία για τα Τέμπη έκλεισε από τον Σεπτέμβριο, αλλά η ΡΑΣ επέβαλε μόλις τον… Νοέμβριο πρόστιμο 1 εκατ. ευρώ στον ΟΣΕ και τον Ιανουάριο… 2026 ακόμα δύο πρόστιμα, 140.000 ευρώ για τον ΟΣΕ και 120.000 για τη Hellenic Train. Στελέχη του ΟΣΕ βρίσκονται κατηγορούμενοι, αλλά αυτές οι διαπιστώσεις δόθηκαν από τη ΡΑΣ όταν η δικογραφία είχε «κλειδώσει». Γιατί;
Επίσης, υπάρχουν κατηγορίες και για τη Hellenic Train, όμως τα βέλη δεν πέφτουν κυρίως στην εταιρία και όλα όσα (δεν) έκανε σε ζητήματα ασφαλείας, αλλά στους νεκρούς μηχανοδηγούς… Τόσα χρόνια μετά επιχειρεί να φορτώσει το φταίξιμο σε πεθαμένους ανθρώπους.
Τα κενά της δίκης εξακολουθούν να προβληματίζουν τους συγγενείς, αρκετοί εκ των οποίων έχουν κατηγορήσει, ως γνωστόν, την κυβέρνηση για εμπλοκή της με στόχο να μη βρεθούν αντιμέτωποι με τις ποινικές συνέπειες στελέχη και αξιωματούχοι της. Ομως, αυτό που τους κρατά σε κλίμα καχυποψίας είναι η απροθυμία των Αρχών στις έρευνες.
Η Δικαιοσύνη, οι επίσημοι πραγματογνώμονες, η Πυροσβεστική, η Τροχαία, το Γενικό Χημείο και η ιατροδικαστική υπηρεσία έχουν βρεθεί εξαρχής στο «βάθρο» των ευθυνών, για τη μη διαφύλαξη του τόπου του δυστυχήματος, το μπάζωμα, την απώλεια ή καταστροφή κρίσιμων αποδεικτικών στοιχείων, τις ελλιπείς ιατροδικαστικές εξετάσεις και τα «τηλεκατευθυνόμενα πορίσματα».
