Το μόνο που κάνει η κυβέρνηση Μητσοτάκη εδώ και επτά χρόνια είναι να μοιράζει υποσχέσεις-καθρεφτάκια και αποσπασματικά επιδόματα για το θέμα της υπογεννητικότητας, που βυθίζει κάθε δημογραφική προσδοκία και το μέλλον της χώρας.
- Γράφει ο Βασίλης Γαλούπης
Το μόνο σίγουρο είναι ότι οι μισθοί υπουργών, υφυπουργών, στελεχών και παρατρεχάμενων πληρώνονται κανονικά στο νεοσύστατο υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, το οποίο απλώς υπάρχει για να υπάρχει και για να μοιράζει αναθέσεις. Οπως, άλλωστε, έτσι λειτουργεί και όλη η κυβέρνηση.
Η ερημοποίηση της περιφέρειας και των νησιών, η αναστολή σχολικών λειτουργιών και υπηρεσιών, η απουσία φωνών μαθητών στο πρώτο κουδούνι και η γήρανση του πληθυσμού αποτελούν έναν μεγάλο εφιάλτη, που μόλις έχει αρχίσει. Σε συνδυασμό με την έλλειψη ευκαιριών, την οικονομική δυσπραγία των οικογενειών, το στεγαστικό πρόβλημα, τις θέσεις εργασίας και τις ελλειμματικές υποδομές βασικών λειτουργιών δημιουργείται μια τέλεια καταιγίδα.
Η Ελλάδα γίνεται θέμα σε μεγάλα διεθνή ΜΜΕ κι όχι μόνο. Ο μεγιστάνας Ιλιον Μασκ αναφέρεται συχνά στο ελληνικό δημογραφικό πρόβλημα. Το Euronews αφιέρωσε αυτές τις ημέρες ρεπορτάζ του για το νησάκι Θύμαινα, στο ανατολικό Αιγαίο, και το δημοτικό σχολείο που έχει μόλις δυο μαθητές. Το Associated Press είχε κάνει εκτενές αφιέρωμα στα Φουρνά Ευρυτανίας των 180 κατοίκων, που λόγω της
ιδιωτικής πρωτοβουλίας και της Εκκλησίας κατάφερε να προσελκύσει, προσφέροντας στέγαση και δουλειά, πολύτεκνες οικογένειες, ώστε να ζωντανέψει ο τόπος.
Το παράδειγμα στην Ευρυτανία ακολούθησαν κι άλλες περιοχές. Οπως η Ζίτσα στα Ιωάννινα, το Κόκκινο Χωριό στη Βοιωτία, η ακριτική Ορεστιάδα. Ταυτόχρονα μπαίνουν όλο και πιο δυνατά, ειδικά από αυτό το καλοκαίρι, δήμοι και κοινότητες σε όλη τη χώρα, αναγνωρίζοντας ότι οι τόποι τους ερημώνουν. Συνολικά 16 δήμοι ανά την επικράτεια έχουν ανακοινώσει μέτρα και διάφορες παροχές. Αν και το ποσό των 3.000 ευρώ ανά παιδί αποτελεί το ανώτατο όριο που προβλέπει ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αναλαμβάνονται κι άλλες πρωτοβουλίες. Εστω κι αν προσκρούουν συχνά στη γραφειοκρατία, σε αγκυλώσεις κι άλλα εμπόδια.
Η κραυγαλέα αδιαφορία και ανικανότητα της κυβέρνησης Μητσοτάκη να δώσει έστω και μερικές λύσεις βρίσκει την απάντηση σε πρωτοβουλίες δήμων, κοινοτήτων και ιδιωτών. Οπως με τις εξαιρετικές ενέργειες όπως αυτές στα Σέρβια Κοζάνης, που δίνουν και το σινιάλο ότι υπάρχει ελπίδα, αν αντιμετωπιστεί το ζήτημα σοβαρά. Αντίθετα, η κυβέρνηση διαφημίζει εντέχνως ότι δαπανά ένα σημαντικό ποσό, ενώ στ’ αλήθεια οι νέες δαπάνες, δηλαδή το «φρέσκο» χρήμα που κατευθύνεται αποκλειστικά για την ενίσχυση των γεννήσεων, είναι υπερβολικά περιορισμένες. Υπολογίζεται σε μόλις 3,6 δισεκατομμύρια ευρώ σε ορίζοντα δεκαετίας. Ψίχουλα, δηλαδή.
Τι δαπανά η κυβέρνηση συγκεκριμένα: Το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας έχει παρουσιάσει ένα πλάνο με περίπου 100 «δράσεις» και ένα συνολικό νούμερο 20 δισ. ευρώ. Στην πράξη, αν και το συνολικό ποσό ακούγεται μεγάλο, οι τρέχουσες δαπάνες επικεντρώνονται μόνο σε πασαλείμματα και αποσπασματικά μέτρα, όπως:
– Το επίδομα γέννησης (αυξημένο από 2.000 έως 3.500 ευρώ ανάλογα με τα παιδιά) και το κλασικό επίδομα παιδιού.
– Επιδοτούμενα δάνεια και προγράμματα ανακαίνισης για νέους (π.χ., «Σπίτι Μου»), αν και στην πράξη τέτοια προγράμματα χρησιμεύουν περισσότερο για να διατηρούν τη φούσκα στις τιμές των ακινήτων και τα τραπεζικά δάνεια που αυξάνουν το ιδιωτικό χρέος.
– Μικρές φορολογικές ελαφρύνσεις, όπως στο αφορολόγητο όριο για οικογένειες με παιδιά.
– Και κάποια προγράμματα που, υποτίθεται, προσφέρουν λύση για τους γονείς που εργάζονται, όπως οι «Νταντάδες της Γειτονιάς» και η επέκταση των vouchers για βρεφονηπιακούς σταθμούς.
Ποσοστιαία, η Ελλάδα παρουσιάζει ήδη τη μεγαλύτερη μείωση των γεννήσεων από όλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Σε όλα αυτά, η κυβέρνηση απαντά μόνο με μέτρα-πυροτεχνήματα, που δεν δίνουν λύση, όπως φαίνεται κι από τα απελπιστικά στατιστικά τα οποία έχουμε αναφέρει τόσες φορές.
Ο χάρτης των 16 δήμων με ευαισθησία και κίνητρα
Η «δημοκρατία» παρουσιάζει τον χάρτη των 16 δήμων ανά την επικράτεια που παρουσιάζουν ευαισθησία για το Δημογραφικό και δίνουν κίνητρα στους πολίτες τους:
ΣΕΡΒΙΑ ΚΟΖΑΝΗΣ: Στις 30 Ιουλίου 2025 ο δήμος χορήγησε βοήθημα, ύψους 10.000 ευρώ, σε οικογένεια που απέκτησε το πρώτο της παιδί στη Δημοτική Κοινότητα της Ελάτης. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του δήμου, πρόκειται για μια «ουσιαστική κοινωνική πολιτική» που αποσκοπεί στη στήριξη των νέων οικογενειών, καθώς και στην παραμονή των κατοίκων στην ευρύτερη περιοχή της Κοζάνης. Η συγκεκριμένη παροχή προέρχεται από τα ανταποδοτικά έσοδα του Δάσους της Ελάτης. Τον Ιούνιο 2026 ανακοινώθηκε πως το πρόγραμμα προβλέπει οικονομική στήριξη έως 5.000 ευρώ ανάλογα με κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια και 10.000 ευρώ για επίδομα γέννησης. Κάθε νέο παιδί που θα γεννιέται στην Ελάτη θα παίρνει 10.000 ευρώ σε βάθος χρόνου 10 ετών, 1.000 ευρώ κάθε χρόνο, όσα παιδιά και να γεννηθούν!
ΒΟΡΕΙΑ ΤΖΟΥΜΕΡΚΑ: Την οικονομική ενίσχυση των νέων οικογενειών με 3.000 ευρώ για κάθε παιδί που γεννιέται ή υιοθετείται σε βρεφική ηλικία αποφάσισε ομόφωνα το Δημοτικό Συμβούλιο Βόρειων Τζουμέρκων στις αρχές της εβδομάδας.
Για τη χορήγηση του βοηθήματος προβλέπονται συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Τουλάχιστον ένας από τους δύο γονείς πρέπει να είναι μόνιμος κάτοικος του δήμου για δύο συνεχόμενα χρόνια πριν από το έτος γέννησης, ενώ το παιδί πρέπει να εγγραφεί στο Δημοτολόγιο Βόρειων Τζουμέρκων. Το ετήσιο οικογενειακό εισόδημα δεν πρέπει να ξεπερνά τα 40.000 ευρώ για ζευγάρια, με προσαύξηση 3.000 ευρώ για κάθε επιπλέον ανήλικο παιδί. Για τις μονογονεϊκές οικογένειες το αντίστοιχο όριο ορίζεται στα 18.000 ευρώ.
ΔΩΡΙΔΑ ΦΩΚΙΔΑΣ: Το Δημοτικό Συμβούλιο Δωρίδας ενέκρινε κατά πλειοψηφία τη χορήγηση της ενίσχυσης στις οικογένειες που αποκτούν παιδιά. Το μέτρο προβλέπει 1.000 ευρώ για το πρώτο παιδί, 2.000 ευρώ για το δεύτερο και 3.000 ευρώ για το τρίτο και κάθε επόμενο παιδί. Με βάση την κλιμάκωση αυτή, το συνολικό ποσό της οικονομικής στήριξης μπορεί να φτάσει έως και τα 6.000 ευρώ για μια οικογένεια. Η εφαρμογή της απόφασης άρχισε από την Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου. Οι γονείς θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι έχουν μόνιμη κατοικία στον Δήμο Δωρίδος για τουλάχιστον δύο συνεχόμενα χρόνια, ενώ το συνολικό ετήσιο οικογενειακό φορολογητέο εισόδημα δεν θα πρέπει να ξεπερνά τα 30.000 ευρώ.
ΕΛΛΗΝΙΚΟ – ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ: Από την 1η Ιανουαρίου 2027 προβλέπεται οικονομική ενίσχυση από 1.000 έως 3.000 ευρώ για κάθε νέα γέννηση, ενώ το πρόγραμμα συμπληρώνεται με απαλλαγές από δημοτικά τέλη και μια σειρά δωρεάν παροχών για τα παιδιά. Στον πυρήνα του προγράμματος βρίσκεται η οικονομική ενίσχυση για κάθε νέα γέννηση, η οποία θα κυμαίνεται από 1.000 έως 3.000 ευρώ, ανάλογα με τα εισοδηματικά κριτήρια (1.000 ευρώ όσοι έχουν εισόδημα έως 30.000 ευρώ, 2.000 ευρώ όσοι έχουν εισόδημα έως 25.000 ευρώ και 3.000 ευρώ όσοι έχουν εισόδημα κάτω από 25.000 ευρώ). Παράλληλα, οι οικογένειες που αποκτούν νέο μέλος θα απαλλάσσονται από δημοτικά τέλη, ενώ προβλέπονται δωρεάν τροφεία στους δημοτικούς παιδικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς. Από περίπου 500 γεννήσεις το 214 στον δήμο, ο αριθμός υποχώρησε στις 250 το 2025.
ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ: Ο δήμος δίνει, με εισοδηματικά κριτήρια, 1.000 ευρώ στις οικογένειες των Ηρακλειωτών που κάνουν το πρώτο τους παιδί ως εφάπαξ βοήθημα.
ΚΑΛΛΙΘΕΑ: Ο Δήμος Καλλιθέας, με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου στις 31 Αυγούστου ανακοίνωσε πως θα χορηγείται εφάπαξ οικονομική ενίσχυση ύψους 1.000 ευρώ για κάθε νέο παιδί που γεννιέται, στο πλαίσιο στήριξης της νέας οικογένειας. Η ενίσχυση από τον Δήμο Καλλιθέας θα καταβάλλεται αναδρομικά για παιδιά που έχουν γεννηθεί από την 1η Ιουλίου 2024 και μετά, όπως ορίζει ο νόμος, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις: Να είναι δημότες του Δήμου Καλλιθέας για τουλάχιστον δύο χρόνια, Ελληνες πολίτες ή να φορολογούνται στην Ελλάδα για τουλάχιστον 12 έτη πριν από το έτος γέννησης του παιδιού και να έχουν οικογενειακό εισόδημα έως 27.000 ευρώ (19.000 ευρώ σε περίπτωση μονογονεϊκής οικογένειας), με προσαύξηση κατά 1.000 ευρώ για κάθε επιπλέον παιδί.
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: Τον Ιούνιο ο Δήμος Θεσσαλονίκης ανακοίνωσε μέτρα για τη δημογραφική ενίσχυση. Μεταξύ άλλων, θέσπιση επιδόματος ύψους 1.000 ευρώ (εφάπαξ) για το τρίτο και το τέταρτο παιδί κάθε οικογένειας. Παροχή δωρεάν της «πάνας του μωρού» για έναν χρόνο για το τρίτο και το τέταρτο παιδί κάθε οικογένειας, ως μέτρο στήριξης της καθημερινότητας των γονέων. Μείωση των δημοτικών τελών κατά 70% για νέα ζευγάρια που αποκτούν πρώτο παιδί για χρονικό διάστημα τριών ετών, χωρίς εισοδηματικά κριτήρια. Δημιουργία προγράμματος κατ’ οίκον υποστήριξης της μητρότητας, με κοινωνικό βοηθό.
ΚΗΦΙΣΙΑ: Πρόγραμμα στήριξης για τις οικογένειες που αποκτούν παιδί θέτει σε εφαρμογή ο Δήμος Κηφισιάς από την 1η Ιανουαρίου 2027. Συγκεκριμένα, προβλέπεται οικονομική ενίσχυση έως 3.000 ευρώ, απαλλαγή από δημοτικά τέλη για έναν χρόνο και ειδικές εκπτώσεις σε συνεργαζόμενες επιχειρήσεις. Η οικονομική ενίσχυση θα κυμαίνεται από 1.000 έως 3.000 ευρώ και θα χορηγείται κλιμακωτά, με βάση εισοδηματικά κριτήρια. Δικαιούχοι θα είναι οικογένειες δημοτών Κηφισιάς, στις οποίες τουλάχιστον ένας από τους δύο γονείς είναι δημότης και κάτοικος του δήμου για τουλάχιστον δύο συνεχή χρόνια πριν από τη γέννηση του παιδιού.
ΘΕΡΜΟ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ: Η οικονομική ενίσχυση αρχίζει από τον δήμο από 1.000 ευρώ για το πρώτο παιδί και αυξάνεται σταδιακά, φτάνοντας έως και τα 15.000 ευρώ(!) στην περίπτωση γέννησης έκτου παιδιού.
ΠΥΛΟΣ ΝΕΣΤΩΡ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ: Στον Δήμο Πύλου – Νέστορος προβλέπεται βοήθημα το οποίο, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, μπορεί να ανέλθει έως 5.000 ευρώ.
ΒΟΝΙΤΣΑ: Ο Δήμος Ακτίου – Βόνιτσας έχει εγκρίνει χορήγηση οικονομικής ενίσχυσης ύψους 1.100 ευρώ σε οικονομικά αδύναμες οικογένειες που διαμένουν μόνιμα στον δήμο και απέκτησαν τέκνο από την 1η Ιανουαρίου 2024 και εφεξής, με συγκεκριμένα κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια.
ΝΑΟΥΣΑ: Ηδη από το 2025 η δημοτική Αρχή αποφάσισε να ενισχύσει τα ζευγάρια που απέκτησαν παιδί από το 2024 και μετά με 1.000 ευρώ. Η απόφαση θα ισχύσει από το 2024 με αναδρομική εφαρμογή και το μόνο που ζητείται από τους νέους γονείς είναι μια αίτηση και προϋποθέτει εισοδηματικό κριτήριο οι γονείς να είναι
δημότες και μόνιμοι κάτοικοι Ναούσης, τουλάχιστον ο ένας εκ των δύο.
AΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ: Νέο επίδομα γέννησης για οικογένειες με 1.000 ευρώ για το πρώτο παιδί, 1.500 ευρώ για το δεύτερο και 2.000 ευρώ από το τρίτο και μετά ανακοίνωσε στις αρχές Σεπτεμβρίου ο Δήμος Ασπροπύργου.
ΜΑΝΔΡΑ: Αντίστοιχη πρωτοβουλία έχει αναπτυχθεί και στον Δήμο
Μάνδρας – Ειδυλλίας. Τον Απρίλιο του 2024 ανακοινώθηκε δημοτικό επίδομα 1.000 ευρώ για οικογένειες που αποκτούν τρίτο παιδί και άνω, παράλληλα με τις παροχές της Πολιτείας. Η πολιτική αυτή συνεχίστηκε και το 2026 με το «Κουτί Καλωσορίσματος», το οποίο παρέχεται για παιδιά που γεννιούνται στον δήμο από την 1η Ιανουαρίου 2026 και περιλαμβάνει είδη πρώτης ανάγκης για το νεογέννητο, αλλά και προϊόντα φροντίδας για τη μητέρα.
ΣΟΥΛΙ: Οπως ανακοινώθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο δίνεται ενίσχυση 1.000 ευρώ για κάθε νεογέννητο. Πρόσφατα η Δημοτική Επιτροπή του Δήμου Σουλίου ενέκρινε ομόφωνα το βοήθημα των 1.000 ευρώ για ακόμα δέκα νεογέννητα. Μέχρι τον Σεπτέμβριο 2026 οι ενισχύσεις του 2026 έφτασαν τις 21.
ΝΙΣΥΡΟΣ: Στις 10 Σεπτεμβρίου γνωστοποιήθηκε ότι ο Δήμος Νισύρου αποφασίζει εφάπαξ επίδομα γέννησης ύψους 3.000 ευρώ για κάθε νέο παιδί που γεννιέται σε οικογένεια μόνιμων κατοίκων ου νησιού. Δικαιούχοι του βοηθήματος θα είναι οι οικογένειες που κατά τη γέννηση του παιδιού είναι δημότες του Δήμου Νισύρου και παράλληλα μόνιμοι κάτοικοι του νησιού.
Το τεράστιο πρόβλημα με αριθμούς
– Την τελευταία δεκαετία καταγράφεται αύξηση 10% στους άνω των 65 και 24% άνω των 80, την ώρα που ο πληθυσμός της χώρας ελαττώθηκε κατά 6%.
– Η πτώση στον συνολικό πληθυσμό της Ελλάδας μέχρι το 2070 εκτιμάται ότι θα πλησιάσει το 25%.
– Η Αρτα μαζί με την Ευρυτανία είναι οι δύο νομοί της χώρας όπου ο ένας στους τρεις κατοίκους είναι άνω των 65 ετών. Το ποσοστό των κατοίκων άνω των 65 ετών είναι 32% και 37%, αντίστοιχα.
– Σε εθνικό επίπεδο, το ποσοστό των ατόμων άνω των 65 υπερβαίνει το 22,5%.
– Η μείωση των γεννήσεων στην Ελλάδα είναι δραματική: 42% μέσα σε 15 χρόνια (μεταξύ 2009 και 2024), από 117.400 σε 68.300.
– Μόνο κάποιες περιοχές στα Δωδεκάνησα, στις Κυκλάδες, στην Ξάνθη και την Κρήτη «αντιστέκονται» ακόμα στη φυσική μείωση. Το 2024 σε πέντε από τις 74 περιφερειακές ενότητες -Θήρα, Μύκονο, Κω, Νάξο και Ρέθυμνο- οι γεννήσεις ήταν περισσότερες από τους θανάτους. Στη Σαντορίνη γεννιούνται δύο παιδιά για κάθε άνθρωπο που πεθαίνει.
– Στις Σέρρες, στην Ευρυτανία και στα Γρεβενά συμβαίνει σχεδόν το αντίστροφο: για κάθε γέννηση καταγράφονται τουλάχιστον 3,5 θάνατοι.
