Σακίδιο επιβίωσης 72 ωρών: Ο συναγερμός της Κομισιόν για κρίσεις και «μπλακ άουτ»

Σε καθεστώς υψίστης ετοιμότητας καλεί τους Ευρωπαίους πολίτες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προτείνοντας την υιοθέτηση ενός «κιτ επιβίωσης» 72 ωρών για την αντιμετώπιση κρίσεων και έκτακτων αναγκών. Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές, που παρουσίασε στις 3 Νοεμβρίου 2026 η επίτροπος Ισότητας, Ετοιμότητας και Διαχείρισης Κρίσεων Χάτζα Λαχμπίμπ, στοχεύουν στο να καταστήσουν τα νοικοκυριά αυτάρκη κατά τις πρώτες κρίσιμες ημέρες μιας καταστροφής –από φυσικά φαινόμενα μέχρι «μπλακ άουτ» σε ρεύμα και νερό–, χωρίς ωστόσο να έχουν υποχρεωτικό χαρακτήρα ή να προβλέπουν κυρώσεις.

Όπως εξηγούν αρμόδιες πηγές της Κομισιόν στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ), η βασική αλλαγή είναι «η μετάβαση από το στρατηγικό σχεδιασμό στην καθημερινή εφαρμογή, με στόχο τη δημιουργία μιας κοινής κουλτούρας ετοιμότητας σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή κοινωνία». Οι ίδιες πηγές διευκρινίζουν ότι οι σύγχρονες κρίσεις μπορούν να προκαλέσουν ταυτόχρονες διακοπές σε ηλεκτροδότηση, υδροδότηση, επικοινωνίες και εφοδιασμό, γι’ αυτό και «οι πολίτες θα ενθαρρύνονται να διατηρούν βασικά αποθέματα νερού, τροφίμων και φαρμάκων, αλλά και να αποκτούν δεξιότητες όπως οι πρώτες βοήθειες και η διαχείριση έκτακτων καταστάσεων». Παράλληλα, ξεκαθαρίζουν ότι το όριο των τριών ημερών δεν σημαίνει πως η κρατική βοήθεια θα καθυστερήσει, αλλά πως «περιορίζεται η άμεση εξάρτηση από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, οι οποίες μπορούν να επικεντρωθούν σε όσους χρειάζονται επειγόντως βοήθεια», ενώ προτείνεται και η θέσπιση ετήσιας Ημέρας Ετοιμότητας της ΕΕ κάθε 23 Οκτωβρίου από το 2027.

Την ανάγκη αλλαγής νοοτροπίας υπερθεματίζει και ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ, Ευθύμης Λέκκας, τονίζοντας πως οι ευρωπαϊκές συστάσεις «μειώνουν την τρωτότητα των συστημάτων και βελτιώνουν την ανθεκτικότητα». Ο καθηγητής επισημαίνει πως οι πολίτες έχουν εφησυχάσει σε έναν τρόπο ζωής που αγνοεί την πρόληψη, φέρνοντας ως παράδειγμα μια τριήμερη διακοπή ρεύματος ή νερού στην Αθήνα λόγω σεισμού ή πυρκαγιάς: «Γιατί να μην έχουμε ένα απόθεμα νερού ο καθένας στο σπίτι έτσι ώστε να ξεπεράσει τις δύσκολες καταστάσεις. Δεν αναφέρομαι σε μία παντελή έλλειψη νερού για μεγάλο χρονικό διάστημα αλλά μία διακοπή νερού για τρεις μέρες μπορεί να συμβεί ανά πάσα στιγμή, μία διακοπή ηλεκτρικού ρεύματος». Ωστόσο, ο κ. Λέκκας ξεκαθαρίζει κατηγορηματικά ότι η προετοιμασία αυτή «δεν ενέχει σε καμία περίπτωση τη λογική του εκφοβισμού».

Όσον αφορά τη χώρα μας, αρμόδιες πηγές της Πολιτικής Προστασίας διευκρινίζουν πως επί του παρόντος δεν υφίσταται αντίστοιχο εθνικό σχέδιο υποχρεωτικού κιτ, αν και στην επίσημη ιστοσελίδα του υπουργείου υπάρχουν αναρτημένες γενικές οδηγίες προστασίας για φυσικές καταστροφές, βιομηχανικά ατυχήματα, ακόμη και για Χημικά, Βιολογικά, Ραδιολογικά και Πυρηνικά Περιστατικά (ΧΒΡΠ). Άλλωστε, όπως τονίζουν οι Βρυξέλλες, οι νέες οδηγίες –που εστιάζουν επίσης στην εκπαίδευση στα σχολεία, τα άτομα με αναπηρία και την αντιμετώπιση των deepfakes– «είναι μη δεσμευτικές και δεν προβλέπουν κυρώσεις σε περίπτωση μη εφαρμογής τους, ούτε επιβάλλουν ένα ενιαίο εθνικό σχέδιο ετοιμότητας», αφήνοντας κάθε κράτος-μέλος υπεύθυνο για τα δικά του μέτρα.