Παρίσι – Μαρία Δεναξά
Το Ισραήλ και η Χαμάς συμφώνησαν, την Τετάρτη το βράδυ, να εφαρμόσουν το σχέδιο του Ντόναλντ Τραμπ, το οποίο προβλέπει την απελευθέρωση των ομήρων σε αντάλλαγμα για κατάπαυση του πυρός και μερική απόσυρση του ισραηλινού στρατού από τη Γάζα.
Ο Λευκός Οίκος ασκεί όλη του την επιρροή για να συνοδεύσει τα πρώτα βήματα αυτής της συμφωνίας.
Μετά από αρκετές ημέρες διαπραγματεύσεων στο Σαρμ Ελ Σέιχ της Αιγύπτου, υπό την πίεση των διαμεσολαβητών από το Κατάρ, την Αίγυπτο, την Τουρκία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και η Χαμάς κατέληξαν σε συμφωνία για την υλοποίηση της πρώτης φάσης του «οδικού χάρτη» του Ντόναλντ Τραμπ, που δημοσιεύθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου.
Αυτό το σχέδιο είκοσι σημείων σκιαγραφεί επίσης μια νέα διακυβέρνηση στον παλαιστινιακό θύλακα και αναγνωρίζει την επιθυμία των Παλαιστινίων για ένα κράτος.
Τι γνωρίζουμε για τη συμφωνία του Σαρμ Ελ Σέιχ;
Κανένα έγγραφο δεν έχει δημοσιοποιηθεί, αλλά το περιεχόμενο της συμφωνίας έχει σχολιαστεί εκτενώς, τόσο από το Ισραήλ όσο και από τη Χαμάς. Οι διαπραγματεύσεις στην Αίγυπτο αφορούσαν την πρώτη φάση του σχεδίου Τραμπ. Περιλαμβάνει κατάπαυση του πυρός και ανταλλαγή Παλαιστινίων κρατουμένων με Ισραηλινούς ομήρους που εξακολουθούν να κρατούνται από τη Χαμάς. Είκοσι από αυτούς είναι ακόμη ζωντανοί. Τα λείψανα είκοσι επτά ή είκοσι οκτώ άλλων, ανάλογα με τις πηγές, βρίσκονται ακόμη στη Γάζα.
Η Χαμάς θα απελευθερώσει ταυτόχρονα τους είκοσι επιζώντες ομήρους, διαβεβαίωσε στο γαλλικό πρακτορείο AFP ένας υπεύθυνος της ισλαμιστικής οργάνωσης. Επίσης, σύμφωνα με τη Χαμάς, θα ανταλλαγούν με περίπου 2.000 Παλαιστίνιους κρατούμενους — 250 που εκτίουν ποινές ισόβιας κάθειρξης και 1.700 άλλους που κρατούνται από την αρχή του πολέμου στη Γάζα. Αυτοί είναι οι αριθμοί που προτάθηκαν στο πέμπτο σημείο του «οδικού χάρτη» του Αμερικανού προέδρου.
Η ανταλλαγή αυτή αναμένεται να πραγματοποιηθεί εντός 72 ωρών από την υπογραφή της συμφωνίας στο Σαρμ Ελ Σέιχ. Ο Ντόναλντ Τραμπ ελπίζει ότι όλοι οι όμηροι, ζωντανοί ή νεκροί, θα επιστρέψουν στο Ισραήλ μέχρι τη Δευτέρα.
Τι θα συμβεί τις επόμενες ώρες;
Η ιστορική συμφωνία υπογράφτηκε επίσημα από τα δύο μέρη το μεσημέρι, στην Αίγυπτο. Στη συνέχεια, η ισραηλινή κυβέρνηση θα αποφανθεί επί του σχεδίου αργά το απόγευμα — πρώτα σε περιορισμένη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου και στη συνέχεια με τη συμμετοχή όλων των υπουργών του Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Ο σκληροπυρηνικός υπουργός Οικονομικών, Μπεζαλέλ Σμοτρίτς, βασικός εταίρος της κυβέρνησης συνασπισμού του ισραηλινού πρωθυπουργού, έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα απορρίψει τη συμφωνία.
Σε περίπτωση που το Ισραήλ δώσει το πράσινο φως, θα ξεκινήσει η αντίστροφη μέτρηση για την πρώτη φάση του σχεδίου Τραμπ.
Ο ισραηλινός στρατός θα σταματήσει αμέσως τους βομβαρδισμούς στη Γάζα και θα έχει 24 ώρες για να αποσυρθεί σε μια πρώτη γραμμή, που παραμένει για την ώρα αδιευκρίνιστη, ώστε να επιτρέψει στη Χαμάς και σε άλλες παλαιστινιακές ένοπλες ομάδες, όπως η Ισλαμική Τζιχάντ, να οργανώσουν την παράδοση των ομήρων πιθανότατα μέσω της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού, που είχε διαμεσολαβήσει σε προηγούμενες ανταλλαγές.
Μέχρι στιγμής, οι ισραηλινοί βομβαρδισμοί στη Γάζα δεν έχουν σταματήσει, παρά την έγκριση του σχεδίου Τραμπ από τη Χαμάς την περασμένη Παρασκευή. Η Πολιτική Προστασία της Γάζας ανέφερε συνέχιση των ισραηλινών επιθέσεων το πρωί της Πέμπτης.
Τι θα μπορούσε να εκτροχιάσει αυτή την πρώτη φάση;
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το CNN, η Χαμάς και άλλες ένοπλες οργανώσεις δεν γνωρίζουν πού βρίσκονται οι σοροί ορισμένων ομήρων, που χάθηκαν στα ερείπια και το χάος της Γάζας. Εκείνοι που ερωτήθηκαν από τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης εκτιμούν ότι ο αριθμός τους κυμαίνεται μεταξύ επτά και δεκαπέντε, από τους είκοσι επτά ή είκοσι οκτώ ομήρους που σκοτώθηκαν.
Δεύτερο σημείο τριβής είναι η λίστα των Παλαιστινίων κρατουμένων που θα απελευθερωθούν· το Ισραήλ και η Χαμάς δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει σε οριστικό κατάλογο.
Τέλος, μετά την επικύρωση της συμφωνίας, το Ισραήλ θα επιτρέψει — σύμφωνα με πηγή της Χαμάς που επικαλείται το AFP — την είσοδο τουλάχιστον 400 φορτηγών ανθρωπιστικής βοήθειας ημερησίως στη Γάζα κατά τις πέντε πρώτες ημέρες της κατάπαυσης του πυρός. Αυτός ο αριθμός θα πρέπει στη συνέχεια να αυξηθεί, σύμφωνα με την ίδια πηγή.
Το σχέδιο των είκοσι σημείων του Ντόναλντ Τραμπ αναφέρεται σε μια προηγούμενη συμφωνία που συνήφθη επί Τζο Μπάιντεν, στις 19 Ιανουαρίου, δηλαδή την παραμονή της ορκωμοσίας του Ρεπουμπλικάνου προέδρου στον Λευκό Οίκο.
Η συμφωνία αυτή προέβλεπε τη σταδιακή απελευθέρωση των ομήρων, σε αντάλλαγμα με τη σταδιακή απόσυρση του ισραηλινού στρατού, και στη συνέχεια διαπραγματεύσεις για το μέλλον της Γάζας. Ενώ το Ισραήλ και η Χαμάς αλληλοκατηγορούνταν για παραβίαση της συμφωνίας, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έθεσε τέλος στην εκεχειρία στις 18 Μαρτίου, χωρίς η κυβέρνηση Τραμπ να έχει καμία αντίρρηση.
Πολιτικό πλαίσιο: γιατί αυτή τη φορά είναι διαφορετικά
Για μήνες, με κόστος χιλιάδων παλαιστινιακών ζωών, ο Λευκός Οίκος είχε αφήσει το Ισραήλ να ενεργεί χωρίς περιορισμούς — όχι μόνο για να καταστρέψει τη Γάζα, αλλά και για να πλήξει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, μια επιχείρηση στην οποία οι ΗΠΑ τελικά συμμετείχαν στις αρχές του καλοκαιριού.
Ωστόσο, στις 9 Σεπτεμβρίου, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ξεπέρασε τα όρια, βομβαρδίζοντας ένα κτίριο στη Ντόχα του Κατάρ, όπου συνεδρίαζε η πολιτική ηγεσία της Χαμάς. Η επίθεση απέτυχε να πλήξει τους ηγέτες της οργάνωσης, προκάλεσε αρκετούς θανάτους και την αντίδραση της διεθνούς κοινότητας.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου επιτέθηκε σε μια χώρα σύμμαχο των Ηνωμένων Πολιτειών, με την οποία η οικογένεια Τραμπ και η κυβέρνησή του έχουν επικερδείς επιχειρηματικές σχέσεις.
Αυτός ο βομβαρδισμός εξόργισε τα κράτη του Κόλπου και ώθησε τον Λευκό Οίκο να προτείνει έναν οδικό χάρτη για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα — ένα σχέδιο πίσω από το οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος επενδύει, προς το παρόν, όλο του το πολιτικό κεφάλαιο.
