Παρά τη ρητορική περί δημόσιας υγείας, οι τελευταίες πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι τα μεγάλα συμφέροντα βγήκαν ξανά κερδισμένα.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από το δημοσίευμα του POLITICO με τίτλο How the EU’s stack of health files was a big win for industry, το οποίο καταγράφει πώς η «δέσμη υγείας» που προωθήθηκε εσπευσμένα πριν από τα Χριστούγεννα μεταφράστηκε σε γενναιόδωρα δώρα προς τη φαρμακοβιομηχανία και τον κλάδο τροφίμων και ποτών.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επικαλείται τη γήρανση του πληθυσμού και την αύξηση των χρόνιων νοσημάτων για να δικαιολογήσει νέες πολιτικές υγείας. Στην πράξη, όμως, η πολιτική ισορροπία γέρνει ξεκάθαρα υπέρ των ισχυρών βιομηχανικών παικτών.
Η φαρμακοβιομηχανία, που αρχικά φοβόταν περιορισμό των μονοπωλιακών της δικαιωμάτων, όχι μόνο διατήρησε το καθεστώς προστασίας οκταετίας, αλλά κέρδισε και επιπλέον έναν χρόνο πατενταρισμένης αποκλειστικότητας για νέα βιοτεχνολογικά φάρμακα, από τα ακριβότερα στην αγορά. Ένα μέτρο που, σύμφωνα με οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης, μεταφέρει άμεσα το κόστος στους φορολογούμενους και στα δημόσια συστήματα υγείας.
Η επιλογή αυτή είναι ακόμη πιο προβληματική αν ληφθεί υπόψη ότι δεν συνοδεύτηκε από πλήρη εκτίμηση επιπτώσεων. Εκτιμήσεις από τον κλάδο των γενοσήμων κάνουν λόγο για δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως σε πρόσθετη επιβάρυνση των κρατικών προϋπολογισμών λόγω της καθυστέρησης εισόδου φθηνότερων φαρμάκων. Παρ’ όλα αυτά, η Επιτροπή επέλεξε να προχωρήσει χωρίς σαφή λογαριασμό, επικαλούμενη την ανάγκη «ανταγωνιστικότητας» και την προσέλκυση επενδύσεων στην Ευρώπη.
Αντίστοιχα ευνοϊκή ήταν η κατάληξη και για τη βιομηχανία τροφίμων και ποτών. Παρά τις αρχικές διαρροές για φόρους σε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και αλκοολούχα ποτά τύπου alcopops, το τελικό σχέδιο έκανε ένα σαφές βήμα πίσω. Οι δεσμεύσεις για φορολόγηση αντικαταστάθηκαν από γενικόλογες αναφορές σε μελλοντική «εργασία προς αυτή την κατεύθυνση», ενώ ορισμένα προϊόντα εξαιρέθηκαν πλήρως. Για οργανώσεις δημόσιας υγείας και καταναλωτών, πρόκειται για χαμένη ευκαιρία σε μια περίοδο όπου η παχυσαρκία και τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν μείζον ευρωπαϊκό πρόβλημα.
Το δημοσίευμα του POLITICO φωτίζει και τον πολιτικό παράγοντα πίσω από αυτές τις αποφάσεις. Η έμφαση στην ανταγωνιστικότητα και η ανοιχτή στήριξη της βιομηχανίας δεν είναι τυχαία, αλλά συνδέονται με μια ευρύτερη στρατηγική της Επιτροπής να καθησυχάσει ισχυρούς κλάδους εν μέσω διεθνούς ανταγωνισμού από ΗΠΑ και Κίνα. Το τίμημα, ωστόσο, φαίνεται να είναι η αποδυνάμωση πολιτικών που θα μπορούσαν να έχουν άμεσο όφελος για τη δημόσια υγεία και την πρόσβαση των πολιτών σε προσιτές θεραπείες.
