Στην πρωτεύουσα άλλοι οργανώνουν σχέδιο διαφυγής και άλλοι επιλέγουν να παραμείνουν. Την ίδια στιγμή οι αεροναυτικές δυνάμεις των ΗΠΑ συγκεντρώνονται στην περιοχή και η Τεχεράνη ενισχύει την άμυνά της
Η αίσθηση ότι το Ιράν βαδίζει προς μια ανοιχτή σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες εντείνει την ανησυχία στη χώρα, όπου η κοινωνία εμφανίζεται βαθιά διχασμένη για το αν μια πιθανή στρατιωτική επέμβαση από εξωτερική δύναμη θα μπορούσε να οδηγήσει σε αλλαγή καθεστώτος ή σε ακόμη μεγαλύτερο χάος.
- Παρίσι, Μαρία Δεναξά
Καθώς αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις συγκεντρώνονται στην περιοχή και η Τεχεράνη ενισχύει την άμυνά της, αρκετοί πολίτες προετοιμάζονται για ένα σκηνικό έντασης και γενικευμένης αποσταθεροποίησης. Παράλληλα, σε μια ύστατη προσπάθεια οι διπλωματικές επαφές συνεχίζονται για το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας, όπως χθες στη Γενεύη.
Στην ιρανική πρωτεύουσα αρκετοί είναι εκείνοι που οργανώνουν ήδη σχέδια διαφυγής, θεωρώντας τη μεγαλούπολη πιθανό πρώτο στόχο των αεροπορικών πληγμάτων. Αλλοι επιλέγουν να παραμείνουν, περιμένοντας πιο σαφή σημάδια για το αν η σύγκρουση θα γίνει πραγματικότητα. Η πιθανότητα ενός πολέμου κυριαρχεί στις καθημερινές συζητήσεις, προκαλώντας έντονες διαφωνίες μεταξύ συγγενών, φίλων και συναδέλφων σχετικά με τον ρόλο της Ουάσινγκτον και το μέλλον της χώρας.
Η προοπτική γενικευμένης αιματοχυσίας προκαλεί φόβο και αναστάτωση. Ο πόλεμος του Ιουνίου με το Ισραήλ, που άφησε πίσω του περίπου 1.200 νεκρούς, σύμφωνα με ανθρωπιστικές οργανώσεις, εξακολουθεί να βαραίνει την κοινωνία. Για πολλούς, ακόμη και αν επιθυμούν αλλαγή καθεστώτος, μια εξωτερική επέμβαση μπορεί να οδηγήσει σε νέο κύκλο καταστροφής που θα μπορούσε να είναι διαρκείας.
Ωστόσο, η βίαιη καταστολή των πρόσφατων διαδηλώσεων, με εκατοντάδες νεκρούς, έχει οδηγήσει κάποιους να επανεξετάσουν τη στάση τους. Η πεποίθηση ότι η λαϊκή εξέγερση δεν μπορεί να επικρατήσει όσο το κράτος διατηρεί το μονοπώλιο της ισχύος ενισχύει τα διλήμματα. «Η συζήτηση στο εσωτερικό της χώρας είναι εξαιρετικά έντονη» σημειώνει ο αναλυτής του International Crisis Group Αλι Βαέζ. «Η συναίνεση αφορά κυρίως ένα σημείο: ότι η σημερινή πολιτική κατάσταση πρέπει να τελειώσει».
Στοχευμένα πλήγματα
Υποστηρικτές μιας αμερικανικής επέμβασης εκτιμούν ότι στοχευμένα πλήγματα εναντίον του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και του ισχυρού Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν το καθεστώς και να ανοίξουν τον δρόμο για πολιτική μετάβαση. Ορισμένοι ελπίζουν στην επιστροφή του εξόριστου πρίγκιπα Ρεζά Παχλαβί. Αλλοι, όμως, προειδοποιούν ότι η εμπειρία του Ιράκ και του Αφγανιστάν δείχνει πως οι ξένες στρατιωτικές επεμβάσεις δεν εγγυώνται δημοκρατική μετάβαση και μπορεί να ενισχύσουν ακραίες δυνάμεις. Υπάρχει επίσης φόβος ότι μια περιορισμένη επίθεση θα συσπειρώσει τα πιο σκληροπυρηνικά στοιχεία του καθεστώτος.
Μέσα σε αυτό το κλίμα έντασης οι διαδηλώσεις κλιμακώνονται. Φοιτητές σε πανεπιστήμια της χώρας οργανώνουν συγκεντρώσεις μνήμης για τα θύματα της καταστολής και ζητούν την πτώση του ισλαμικού καθεστώτος. Στο πανεπιστήμιο Alzahra φοιτήτριες, ντυμένες στα μαύρα, τις προηγούμενες ημέρες κρατούσαν πανό και φώναζαν συνθήματα κατά της κυβέρνησης. Στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Ισφαχάν εκατοντάδες φοιτητές υποδέχτηκαν με ζητωκραυγές τη σημαία με το «λιοντάρι και τον ήλιο», σύμβολο της προεπαναστατικής μοναρχίας.
Η ειδικός για το Ιράν της Chatham House Ανισέχ Μπασίρι Ταμπρίζι εκτιμά ότι η επιμονή των κινητοποιήσεων, παρά την καταστολή, «δείχνει βαθύτερη ριζοσπαστικοποίηση της κοινωνικής δυσαρέσκειας και προμηνύει νέα κύματα διαμαρτυρίας». Πάντως, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει ακόμη αποφασίσει αν και πώς θα κινηθεί στρατιωτικά. Τα σενάρια που κυκλοφορούν κάνουν λόγο είτε για περιορισμένα πλήγματα σε πυρηνικές εγκαταστάσεις είτε για ευρύτερη πολεμική εκστρατεία με στόχο την ανατροπή της ηγεσίας.
Την ίδια στιγμή, οι ιρανικές Αρχές προειδοποιούν ότι σε περίοδο εξωτερικής απειλής η υπεράσπιση της χώρας αποτελεί καθήκον όλων και εντείνονται οι πιέσεις προς τους φοιτητές. Το αποτέλεσμα είναι μια κοινωνία που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην οργή, στον φόβο και στην αβεβαιότητα. Η προοπτική αλλαγής μοιάζει πιο κοντά από ποτέ αλλά και πιο απρόβλεπτη.
