Η ιδέα μιας Ευρώπης που μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της στηριζόμενη στις δικές της δυνάμεις παύει να αποτελεί σενάριο φαντασίας. Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, ένα άτυπο αλλά συγκεκριμένο σχέδιο με την ονομασία «Ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ» κερδίζει έδαφος, στοχεύοντας στην αξιοποίηση των υφιστάμενων δομών της Συμμαχίας ακόμη και στην περίπτωση που η Ουάσιγκτον επιλέξει την απομόνωση ή την πλήρη αποχώρηση.
Το Βερολίνο, που παραδοσιακά αποτελούσε τον πιο πιστό υποστηρικτή της αμερικανικής παρουσίας στην Ευρώπη, φαίνεται να αλλάζει ρότα. Ο Φρίντριχ Μερτς και η γερμανική ηγεσία, θορυβημένοι από την απρόβλεπτη στάση του Τραμπ στο ζήτημα της Ουκρανίας και τις επιθετικές δηλώσεις του κατά των συμμάχων, έδωσαν το «πράσινο φως» για τον σχεδιασμό μιας εναλλακτικής λύσης.
Η αλλαγή αυτή ξεκλείδωσε τις διαδικασίες για μια ευρύτερη σύμπραξη μεταξύ Γαλλίας, Βρετανίας, Πολωνίας και των σκανδιναβικών χωρών. Ο στόχος είναι σαφής: η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει τα ηνία της δικής της ασφάλειας, καθιστώντας το ΝΑΤΟ «πιο ευρωπαϊκό» για να μπορέσει να επιβιώσει ως διατλαντικό.
Προκλήσεις και επιχειρησιακά κενά
Παρά την πολιτική βούληση, η υλοποίηση του εγχειρήματος παρουσιάζει σημαντικές δυσκολίες, καθώς η δομή του ΝΑΤΟ είναι ιστορικά προσδεδεμένη στην αμερικανική ισχύ.
• Ηγεσία και Διοίκηση: Η θέση του Ανώτατου Συμμαχικού Διοικητή ανήκει παραδοσιακά σε Αμερικανό, και η Ουάσιγκτον δεν δείχνει διάθεση να την παραχωρήσει.
• Πυρηνική Ομπρέλα: Οι ΗΠΑ αποτελούν τον κύριο εγγυητή της πυρηνικής αποτροπής. Η πιθανότητα επέκτασης του πυρηνικού οπλοστασίου της Γαλλίας στην υπόλοιπη Ευρώπη βρίσκεται πλέον στο τραπέζι των συζητήσεων.
• Υλικοτεχνική Υποδομή: Η Ευρώπη υστερεί σημαντικά σε κρίσιμους τομείς όπως οι δορυφορικές πληροφορίες, ο ανεφοδιασμός εν πτήσει και οι δυνατότητες αναγνώρισης.
Η διαδικασία μετατόπισης βάρους έχει ήδη ξεκινήσει. Περισσότερες θέσεις διοίκησης καταλαμβάνονται από Ευρωπαίους αξιωματικούς, ενώ μεγάλες στρατιωτικές ασκήσεις, ειδικά στη Σκανδιναβία, διεξάγονται πλέον υπό ευρωπαϊκή καθοδήγηση.
Το σχέδιο δεν επιδιώκει τον ανταγωνισμό με τις ΗΠΑ, αλλά τη δημιουργία ενός «δικτύου ασφαλείας». Όπως επισημαίνουν διπλωματικές πηγές, η επαναφορά της στρατιωτικής θητείας σε αρκετά κράτη και η επιτάχυνση της αμυντικής βιομηχανίας αποτελούν πυλώνες αυτής της νέας στρατηγικής, η οποία φιλοδοξεί να καλύψει το κενό αν και όταν οι ΗΠΑ αποφασίσουν να αποσυρθούν από την πρώτη γραμμή της ευρωπαϊκής άμυνας.
