Tο σχέδιο «Accelerate EU» κτίζει την άμυνά του στην αρχή του ευρωπαϊκού συντονισμού
Μια νέα, μακροπρόθεσμη και εξελισσόμενη ενεργειακή θύελλα βλέπει να απλώνεται μπροστά της η Ευρώπη, με τον Επίτροπο Ενέργειας, Γιανς Γιόργκενσεν, να αφήνει ξεκάθαρο στίγμα πως οι επόμενοι μήνες θα χαρακτηριστούν από βαθιά αβεβαιότητα.
Παρουσιάζοντας στις Βρυξέλλες το σχέδιο «Accelerate EU», ο ίδιος δεν έκρυψε τον προβληματισμό του, υποστηρίζοντας ότι η τρέχουσα κρίση βαθμολογείται στην ίδια κλίμακα σοβαρότητας με εκείνες του 1973 και του 2022 μαζί, και απαιτεί από την Ένωση κίνηση με ταχύτητα και απόλυτη ετοιμότητα.
Το άμεσο οικονομικό τίμημα αυτής της αστάθειας είναι ήδη βαρύ. Για δεύτερη φορά μέσα σε λιγότερο από μια πενταετία, η εξάρτηση της Ευρώπης από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα μεταφράζεται σε τεράστια έξοδα για τους πολίτες. Μόλις στον πρώτο ενάμισι μήνα των αναταραχών στη Μέση Ανατολή, η ΕΕ βρέθηκε να πληρώνει ένα επιπλέον «λογαριασμό» ύψους 24 δισεκατομμυρίων ευρώ αποκλειστικά λόγω της τιμαριθμικής κρίσης.
Οι προοπτικές στις αγορές ενέργειας δεν κρύβουν και πολλά περιθώρια αισιοδοξίας, καθώς, όπως παραδέχτηκε ο ίδιος ο Επίτροπος, ακόμα και υπό το πιο ευνοϊκό σενάριο η κατάσταση παραμένει κακή για τους αμέσως επόμενους μήνες και οι επιπτώσεις θα καθυστερήσουν για χρόνια.
Στον τομέα του φυσικού αερίου, εκτιμάται πως θα απαιτηθούν τουλάχιστον δύο έτη για να αποκατασταθούν οι υποδομές και η παραγωγή, καθιστώντας αδύνατη τη σταθεροποίηση των τιμών LNG στο προκαθορισμένο χρονοδιάγραμμα. Αντίθετα, η παραγωγή πετρελαίου ενδέχεται να ανακάμψει relativamente γρήγορα σε διάστημα δύο έως τεσσάρων εβδομάδων, παρόλο που ο χρόνος που χρειάζεται για να φτάσει στην ευρωπαϊκή αγορά θα είναι μεγαλύτερος.
Σε περίπτωση που οι εξελίξεις λάβουν τη χειρότερη τροπή, οι συνέπειες θα διαπεράσουν το σύνολο της οικονομίας, εξού και η ανάγκη για πολιτικές που δεν περιορίζονται στη διαχείριση των υψηλών τιμών, αλλά προλαμβάνουν ένα ενδεχόμενο πρόβλημα επάρκειας εφοδιασμού.
Ενάντια σε αυτή την απειλή, το σχέδιο «Accelerate EU» κτίζει την άμυνά του στην αρχή του ευρωπαϊκού συντονισμού. Ο άξονας αυτός περνάει μέσα από την κοινή διαχείριση των αποθεμάτων αερίου και πετρελαίου, την πλήρη γεμισή των αποθηκών και την έτοιμη παρέμβαση μέσω της απελευθέρωσης στρατηγικών αποθεμάτων.
Στο ίδιο πλαίσιο, ιδρύεται ένα καινοτόμο «Παρατηρητήριο Καυσίμων», ένα είδος ευρωπαϊκού ραντάρ που θα παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο την παραγωγή, τις εισαγωγές, τις εξαγωγές και τα αποθέματα, με στόχο να προλάβει εγκαίρως ελλείψεις σε κρίσιμα καύσιμα μεταφορών, όπως το ντίζελ.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στην αεροπορία, η οποία δέχεται τη μεγαλύτερη πίεση. Ο Επίτροπος υποδέχτηκε με σοβαρότητα την εκτίμηση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας ότι εντός πεντέξι εβδομάδων μπορεί να προκύψει πραγματικό πρόβλημα ασφάλειας εφοδιασμού σε καύσιμα αεροσκαφών, όπως η κηροζίνη.
Μια τέτοια εξέλιξη θα πλήξει ευθέως τον τουρισμό, στον οποίο στηρίζουν τις οικονομίες τους πολλές ευρωπαϊκές περιοχές εν όψει της καλοκαιρινής περιόδου, γι’ αυτό και το νέο παρατηρητήριο θα μετατρέπεται σε ζωτικό εργείο ελέγχου των αποθεμάτων για τον συγκεκριμένο τομέα.
Αν και οι Βρυξέλλες διατηρούν ότι η ενεργειακή ασφάλεια της Ένωσης δεν απειλείται άμεσα, η ακρίβεια απαιτεί άμεση κοινωνική ανακούφιση. Το προστατευτικό δίχτυ που προτείνει η Κομισιόν περιλαμβάνει στοχευμένες και προσωρινές παρεμβάσεις, όπως ενεργειακά κουπόνια, επιδοτήσεις εισοδήματος και μειώσεις φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά.
Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα στα κράτη-μέλη να στηρίξουν τις πιο εκτεθειμένες επιχειρήσεις μέσω ενός πιο ευέλικτου πλαισίου κρατικών ενισχύσεων. Ωστόσο, την ίδια στιγμή που η Επιτροπή ενθαρρύνει τα κράτη να προχωρήσουν σε μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας και μείωσης της ζήτησης, αφήνει την τελική απόφαση στα χέρια τους.
Πέρα από την άμεση διαχείριση της κρίσης, η στρατηγική του Γιόργκενσεν ρίχνει το βάρος στην οριστική έξοδο από τα ορυκτά καύσιμα. Σε αυτό το πλαίσιο, τον Ιούνιο αναμένεται να δοθεί στη δημοσιότητα ένα φιλόδοξο Σχέδιο Ηλεκτροδότησης για τη βιομηχανία, τα κτίρια και τις μεταφορές, με παράλληλη έμφαση στα βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα.
Κλείνοντας, ο Επίτροπος έθεσε τον ορίζοντα της ευρωπαϊκής ενεργειακής αυτονομίας, τονίζοντας πως η καθαρή ενέργεια αποτελεί συνώνυμο της ασφάλειας και της ανεξαρτησίας. Η κραυγή αγώνα του είναι ξεκάθαρη. Aντί να συνεχίσει να χρηματοδοτεί την εισαγωγή και την καύση ξένων καυσίμων, η Ευρώπη οφείλει να κινητοποιήσει κάθε διαθέσιμο δημόσιο και ιδιωτικό πόρο για να παράγει τη δική της πράσινη ενέργεια.
