Η πιθανότητα επιστροφής του κλιματικού φαινομένου Ελ Νίνιο μέσα στους επόμενους μήνες έχει σημάνει συναγερμό στην επιστημονική κοινότητα, καθώς οι ειδικοί -ανάμεσά τους και η Σαμάνθα Μπέρτζες, κλιματολόγος του ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου Copernicus- προειδοποιούν ότι ο πλανήτης ενδέχεται να βρεθεί μπροστά σε νέα ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασιών. Οι εκτιμήσεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη βιώνει ήδη ολοένα και πιο ακραίες συνέπειες της κλιματικής κρίσης, με παρατεταμένους καύσωνες, δραματική συρρίκνωση πάγων και χιονοκάλυψης, καταστροφικές πυρκαγιές και σοβαρή πίεση στα οικοσυστήματα ξηράς και θάλασσας.
Οι επιστήμονες του ευρωπαϊκού συστήματος παρακολούθησης Copernicus εκτιμούν ότι η πιθανή ενεργοποίηση του Ελ Νίνιο μπορεί να λειτουργήσει ως επιταχυντής της ήδη ανησυχητικής ανόδου της θερμοκρασίας. Η κλιματολόγος Σαμάνθα Μπέρτζες προειδοποίησε ότι υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο το 2027 να ξεπεράσει κάθε προηγούμενο θερμοκρασιακό ρεκόρ, ακόμη και εκείνο του 2024, το οποίο θεωρείται ήδη μία από τις πιο θερμές χρονιές που έχουν καταγραφεί παγκοσμίως.
Οι προβλέψεις αυτές ενισχύονται από τα ευρήματα της ετήσιας έκθεσης για την κατάσταση του κλίματος στην Ευρώπη το 2025, η οποία αποτυπώνει μια εικόνα πρωτοφανούς θερμικής επιβάρυνσης σχεδόν σε ολόκληρη την ήπειρο. Η μεγάλη πλειονότητα των ευρωπαϊκών περιοχών κατέγραψε θερμοκρασίες υψηλότερες από τα συνηθισμένα επίπεδα, ενώ τα αλλεπάλληλα κύματα ζέστης επηρέασαν περιοχές από τη Μεσόγειο μέχρι και τις αρκτικές ζώνες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, η Ευρώπη θερμαίνεται πλέον με ρυθμό περίπου διπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο, γεγονός που την καθιστά τη γρηγορότερα θερμαινόμενη ήπειρο του πλανήτη. Ιδιαίτερα έντονη εμφανίζεται η αύξηση της θερμοκρασίας στη Νοτιοανατολική και Ανατολική Ευρώπη, ενώ ακόμη και περιοχές κοντά στον Αρκτικό Κύκλο παρουσιάζουν θερμοκρασίες που μέχρι πριν λίγα χρόνια θεωρούνταν αδιανόητες.
Το 2025 χαρακτηρίστηκε από παρατεταμένες περιόδους θερμικής καταπόνησης. Στην Ισπανία, ειδικά στα νότια και ανατολικά τμήματα της χώρας, οι ημέρες με εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες ξεπέρασαν κατά πολύ τον μέσο όρο, ενώ οι νυχτερινές θερμοκρασίες παρέμειναν σε ασυνήθιστα υψηλά επίπεδα για μήνες, στερώντας ουσιαστικά από εκατομμύρια ανθρώπους την απαραίτητη «ανάσα» δροσιάς.
Και στη Βόρεια Ευρώπη το φαινόμενο
Ακραίες συνθήκες επικράτησαν και στη Βόρεια Ευρώπη. Περιοχές της Νορβηγίας, της Σουηδίας και της Φινλανδίας βρέθηκαν αντιμέτωπες με παρατεταμένο καύσωνα ακόμη και κοντά στον Αρκτικό Κύκλο, με το θερμόμετρο να σκαρφαλώνει πάνω από τους 30 βαθμούς Κελσίου. Στη Νορβηγία καταγράφηκαν θερμοκρασίες που άγγιξαν σχεδόν τους 35 βαθμούς, προκαλώντας σοβαρό προβληματισμό στους επιστήμονες για το πώς αλλάζει το κλίμα ακόμη και στις πιο ψυχρές περιοχές του πλανήτη.
Στην Ελλάδα, οι επιπτώσεις της ακραίας ζέστης ήταν επίσης ιδιαίτερα αισθητές. Μεγάλο μέρος του πληθυσμού βρέθηκε αντιμέτωπο με θερμοκρασίες κοντά ή και πάνω από τους 40 βαθμούς Κελσίου, ενώ σε ορισμένες περιοχές ο υδράργυρος έφτασε τους 44 βαθμούς, επιβαρύνοντας τόσο τη δημόσια υγεία όσο και τις υποδομές.
Η συνεχής άνοδος της θερμοκρασίας συνδέεται άμεσα με τη σημαντική απώλεια χιονιού και πάγου που καταγράφηκε στην Ευρώπη το 2025. Η χιονοκάλυψη περιορίστηκε δραματικά, με τις επιστημονικές μετρήσεις να δείχνουν μία από τις χαμηλότερες εκτάσεις χιονιού των τελευταίων δεκαετιών. Οι παγετώνες σε πολλές περιοχές της Ευρώπης συνέχισαν να λιώνουν με ταχείς ρυθμούς, ενώ τεράστιες ποσότητες πάγου χάθηκαν και από τη Γροιλανδία.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η εξέλιξη αυτή δεν επηρεάζει μόνο τις πολικές περιοχές, αλλά ολόκληρο τον πλανήτη, καθώς η απώλεια πάγου συμβάλλει άμεσα στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας και αυξάνει τον κίνδυνο πλημμυρών για εκατομμύρια ανθρώπους που ζουν σε παράκτιες περιοχές.
Παράλληλα, οι θάλασσες της Ευρώπης κατέγραψαν θερμοκρασίες-ρεκόρ, με τα θαλάσσια κύματα καύσωνα να επηρεάζουν το μεγαλύτερο μέρος των ευρωπαϊκών υδάτων. Η Μεσόγειος βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με διαδοχικά επεισόδια υπερθέρμανσης, τα οποία προκαλούν σοβαρές πιέσεις στη θαλάσσια βιοποικιλότητα και απειλούν οικοσυστήματα ιδιαίτερης σημασίας, όπως τα λιβάδια της Ποσειδωνίας.
Μάστιγα οι πυρκαγιές για ολόκληρη την Ευρώπη
Την ίδια ώρα, οι πυρκαγιές κατέκαψαν τεράστιες εκτάσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη, με τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ελλάδα να βιώνουν μία από τις πιο δύσκολες αντιπυρικές περιόδους των τελευταίων ετών. Οι ακραίες θερμοκρασίες, η ξηρασία και οι ισχυροί άνεμοι δημιούργησαν ένα εκρηκτικό περιβάλλον που ευνόησε τα μεγάλα πύρινα μέτωπα.
Ανησυχητική είναι και η εικόνα στους υδάτινους πόρους της ηπείρου. Ποτάμια και λίμνες εμφάνισαν στάθμες χαμηλότερες από τον μέσο όρο για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ περιοχές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης αντιμετωπίζουν πλέον ολοένα και πιο έντονα φαινόμενα λειψυδρίας.
Μέσα σε αυτό το ήδη επιβαρυμένο σκηνικό, η πιθανή επανεμφάνιση του Ελ Νίνιο προκαλεί έντονο προβληματισμό. Η γενική γραμματέας του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού, Σελέστε Σάουλο, δήλωσε ότι «το Ελ Νίνιο αποτελεί πάντα σημείο ανησυχίας για πολλούς από εμάς», εξηγώντας ότι η συνεχής αύξηση της θερμοκρασίας στον Ειρηνικό Ωκεανό αυξάνει τις πιθανότητες επανεμφάνισης του φαινομένου μέσα στο 2026.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι οι επιστήμονες εξακολουθούν να παρακολουθούν στενά τα δεδομένα, καθώς ακόμη δεν μπορεί να προβλεφθεί με βεβαιότητα αν το φαινόμενο θα εξελιχθεί σε ισχυρό ή πιο ήπιο επεισόδιο Ελ Νίνιο. Ωστόσο, η ανησυχία παραμένει έντονη, καθώς σε συνδυασμό με την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, το φαινόμενο θα μπορούσε να επιδεινώσει ακόμη περισσότερο τις ήδη ακραίες συνθήκες που βιώνει ο πλανήτης.
