Συναγερμός στις Βρυξέλλες: Ο φόβος μιας συμφωνίας Τραμπ–Πούτιν για την Ουκρανία ερήμην της Ευρώπης

Η αγωνία ενόψει της συνάντησης Τραμπ, Πούτιν και Σι στην Κίνα και το διπλωματικό παιχνίδι απόδοσης ευθυνών

Έντονος σκεπτικισμός επικρατεί στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναφορικά με τις πραγματικές προθέσεις του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Σύμφωνα με δημοσίευμα του POLITICO, Ευρωπαίοι διπλωμάτες εκτιμούν ότι, παρά τις πρωτοβουλίες του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας, η Μόσχα δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να προχωρήσει σε ουσιαστικές υποχωρήσεις, την ώρα που εντείνεται η ανησυχία ότι η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να καταλήξει σε απευθείας συνεννόηση με το Κρεμλίνο, παρακάμπτοντας την Ευρώπη και το Κίεβο.  

Η απαισιοδοξία στις Βρυξέλλες και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ενισχύθηκε μετά τον διήμερο γύρο συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας στο Άμπου Ντάμπι την περασμένη εβδομάδα, ο οποίος ολοκληρώθηκε χωρίς ουσιαστική πρόοδο. Αν και καταγράφηκε καταρχήν συμφωνία για μια ευρείας κλίμακας ανταλλαγή αιχμαλώτων, οι λεπτομέρειες παραμένουν ανοιχτές, ενώ δεν έχει οριστεί καν ημερομηνία για την επόμενη συνάντηση.  

Όπως επισημαίνουν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, η ρωσική αντιπροσωπεία εμφανίστηκε αμετακίνητη στις θέσεις της, την ίδια στιγμή που οι ρωσικές δυνάμεις κλιμακώνουν τα πλήγματα κατά ουκρανικών υποδομών, στοχεύοντας κυρίως τα δίκτυα ενέργειας και ύδρευσης ενόψει του χειμώνα. «Ο Πούτιν δεν ενδιαφέρεται αυτή τη στιγμή για εκεχειρία ή ειρήνη. Πιστεύει ότι έχει περισσότερα να κερδίσει συνεχίζοντας τον πόλεμο», εκτίμησε ο Φρέντρικ Βέσλαου, αναλυτής του European Council on Foreign Relations. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε στις 14 Νοεμβρίου ότι οι επαφές με τους Αμερικανούς απεσταλμένους κατέδειξαν πως ο Ρώσος πρόεδρος επιδιώκει την εξάντληση της Ουκρανίας και όχι τον ειλικρινή διάλογο.

Ο φόβος παράκαμψης της Ευρώπης και οι «κόκκινες γραμμές»

Πέρα από την αδιαλλαξία της Μόσχας, μείζονα πηγή ανησυχίας για την Ευρώπη αποτελεί το ενδεχόμενο μιας διμερούς συμφωνίας Τραμπ–Πούτιν ερήμην των συμμάχων. Οι φόβοι αυτοί κορυφώνονται ενόψει της συνάντησης του Αμερικανού προέδρου με τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ στην Κίνα, καθώς εκφράζεται αγωνία ότι το μέλλον της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας μπορεί να τεθεί στο τραπέζι χωρίς ευρωπαϊκή εκπροσώπηση.  

Στο επίκεντρο βρίσκεται η πάγια απαίτηση της Ρωσίας για αναθεώρηση της ευρωπαϊκής ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένων των ζητημάτων διεύρυνσης και στρατιωτικής παρουσίας του ΝΑΤΟ. «Πρέπει να καταστήσουμε σαφές ότι υπάρχουν ζητήματα που η Ευρώπη δεν είναι διατεθειμένη να συζητήσει. Η ανάπτυξη δυνάμεων του ΝΑΤΟ σε χώρες του ΝΑΤΟ δεν είναι θέμα διαπραγμάτευσης με τη Ρωσία», ξεκαθάρισε μιλώντας στο POLITICO ο υπουργός Εξωτερικών της Νορβηγίας, Έσπεν Μπαρθ Άιντε.

Το «θέατρο διαπραγματεύσεων» και η μάχη των εντυπώσεων

Παρά τις επιφυλάξεις τους, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιδιώκουν επίμονα να αποκτήσουν επίσημη θέση στο τραπέζι των συνομιλιών. Στο Άμπου Ντάμπι βρέθηκαν εκπρόσωποι της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Βρετανίας, της Ιταλίας και των ευρωπαϊκών θεσμών, χωρίς ωστόσο να συμμετάσχουν απευθείας στις επαφές με τη ρωσική πλευρά. Ακολούθως, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι, Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ, μετέβησαν στη Μόσχα σε μια προσπάθεια να εξασφαλίσουν τη συναίνεση του Πούτιν για τη συμπερίληψη των Ευρωπαίων στον επόμενο γύρο. Παρά την αρχική αισιοδοξία της Ουάσινγκτον ότι επετεύχθη συμφωνία, το Κρεμλίνο διατήρησε αμφιβολίες ως προς το αν έχει πράγματι δοθεί το «πράσινο φως».  

Ευρωπαίοι διπλωμάτες παραδέχονται ότι η επιμονή τους να παραμείνουν εντός της διαδικασίας αποσκοπεί κυρίως στην αποφυγή μιας ανοιχτής ρήξης με τον Ντόναλντ Τραμπ, ακόμη κι αν θεωρούν ελάχιστες τις πιθανότητες επιτυχίας. Όπως εξηγεί ο Φρέντρικ Βέσλαου, η Ευρώπη και η Ουκρανία συμμετέχουν ουσιαστικά σε ένα «θέατρο διαπραγματεύσεων», επιδιώκοντας να δείξουν στην Ουάσινγκτον εποικοδομητική διάθεση, ώστε σε περίπτωση αναπόφευκτης κατάρρευσης των συνομιλιών, ο Αμερικανός πρόεδρος να επιρρίψει την ευθύνη στη Ρωσία και όχι στους Ευρωπαίους συμμάχους του ή το Κίεβο.