Ο Γιώργος Βογιατζάκης ανήκει στη νέα γενιά των Κρητικών μουσικών που πατούν γερά στις ρίζες της παράδοσης, χωρίς να φοβούνται να κοιτάξουν μπροστά.
- Από τον Ηλία Μαραβέγια
Η λύρα, το τραγούδι και το γλέντι είναι για εκείνον τρόπος έκφρασης αλλά και ευθύνη: να παραλάβει τη μουσική που κληρονόμησε και να την παραδώσει στην επόμενη γενιά χωρίς να χάσει την ψυχή της. Με αφορμή το νέο του τραγούδι «Κερί», που κυκλοφορεί από την Panik Records, μιλά για τη σχέση του με τη μουσική, τον Νίκο Ξυλούρη, τις συνεργασίες του με εμβληματικούς καλλιτέχνες της κρητικής μουσικής, την τηλεοπτική εμπειρία του στο «J2US» και όσα έρχονται.
Τι σας έφερε κοντά στη μουσική και τη λύρα;
Οταν ήμουν μικρός, είχα πάει με τη γιαγιά και τον παππού μου σε ένα πανηγύρι και είδα τους Κρητικούς καλλιτέχνες να παίζουν. Με μάγεψε το γεγονός ότι μπορούσαν να δημιουργούν τόσο όμορφα συναισθήματα στον κόσμο. Σκέφτηκα ότι θα ήθελα κι εγώ να προσφέρω στους ανθρώπους χαρά, αλλά και να μπορώ μέσα από τη μουσική να εκφράζω τη δική μου χαρά και λύπη. Στην οικογένεια υπήρχε μια λύρα, καθώς έπαιζε ο αδελφός του πατέρα μου, και έτσι ήρθα ακόμη πιο κοντά στο όργανο που τελικά αγάπησα.
Σκεφτήκατε ποτέ να ακολουθήσετε άλλον επαγγελματικό δρόμο;
Εχω τελειώσει Γυμναστική Ακαδημία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και από μικρός ασχολούμουν με τον αθλητισμό. Ο μεγαλύτερος έρωτάς μου, όμως, ήταν πάντα η μουσική. Δεν θα μπορούσα να φανταστώ τον εαυτό μου να κάνει κάτι άλλο επαγγελματικά.
Τι σας δίδαξε η ενασχόληση με τον αθλητισμό που το κουβαλάτε σήμερα και ως μουσικός;
Πειθαρχία, σεβασμό και, πάνω απ’ όλα, συνέπεια. Να μην τα παρατάς και να είσαι παρών. Εχω μια μαντινάδα που λέω συχνά: «Εκειά που θέλω θα βρεθώ κι ό,τι ποθώ θα το ’χω, τα σύνορα υπάρχουνε στα μάτια των αθρώπω». Ολοι μπορούμε να φτάσουμε εκεί που θέλουμε, αρκεί να παλέψουμε. Και τελικά το σημαντικό δεν είναι πώς θα τελειώσει η ιστορία του καθενός, αλλά να μη γράφει πουθενά ότι τα παράτησε. Είναι μεγάλο πράγμα να είσαι συνεπής στο όνειρό σου.
Τι σημαίνει σήμερα για εσάς το να ανεβαίνετε στο πάλκο;
Ζωή. Μεγαλώνοντας κατάλαβα ότι οι στιγμές που ζούσα πραγματικά όπως ήθελα ήταν εκείνες που βρισκόμουν πάνω στο πάλκο. Οταν κατέβαινα, ήταν σαν να ξυπνούσα από ένα όνειρο. Ο μεγαλύτερος φόβος μου είναι μήπως κάποια στιγμή, για λόγους πέρα από τις δυνάμεις μου, αναγκαστώ να σταματήσω τη λύρα. Δεν ξέρω πώς θα το διαχειριζόμουν. Πιστεύω ότι χωρίς αυτήν δεν θα ήμουν ποτέ ολοκληρωμένος και ευτυχισμένος.
Εχετε περιγράψει την παράδοση ως ένα δέντρο του οποίου οι ρίζες είναι οι άνθρωποι, ενώ έχετε μιλήσει για το χρέος της δικής σας γενιάς να δώσει τη σκυτάλη στην επόμενη. Πόσο μεγάλη ευθύνη είναι η διαφύλαξη της παράδοσης;
Είναι πολύ δύσκολο να μεταφέρεις κάτι που κουβαλά τόσα χρόνια ιστορίας μέσα από τη δική σου ψυχή και τα σημερινά δεδομένα. Εμείς καλούμαστε να μεταφράσουμε την παράδοση στον σύγχρονο κόσμο, χωρίς να χάσει την ουσία της. Χαίρομαι όταν βλέπω ότι οι εμφανίσεις μας έχουν ανταπόκριση, γιατί αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ακόμη ελπίδα. Ο κόσμος είναι όντως οι ρίζες του δέντρου της παράδοσης. Χωρίς αυτόν, το δέντρο δεν έχει αξία.
Πώς συνδυάζετε την παράδοση με τη δική σας δημιουργία;
Προσπαθώ να βάζω πάντα ένα κομμάτι της ψυχής μου. Από τη στιγμή που υπηρετώ την παράδοση, είμαι κι εγώ μέρος της. Θέλω, λοιπόν, το δικό μου αποτύπωμα να μπει σε αυτό το δέντρο και να το κάνει ακόμη μεγαλύτερο.
Υπάρχει κάτι που δεν θα «πειράζατε» ποτέ στην κρητική μουσική και κάτι που θα θέλατε οπωσδήποτε να εξελίξετε;
Δεν θα «πείραζα» ποτέ το κύρος και την ιερότητά της. Η παράδοση έχει έναν σεβασμό, μια υπόσταση που πρέπει να προστατεύουμε. Αυτό που θέλω να εξελίξω είναι ο ίδιος μου ο εαυτός μέσα από αυτήν. Να παραδώσω όσα έμαθα με τον δικό μου τρόπο, με τον τρόπο του Γιώργου Βογιατζάκη. Δεν θέλω να μιμηθώ κανέναν.
Ο Νίκος Ξυλούρης είναι ένα μεγάλο σας ίνδαλμα. Τι θαυμάζετε περισσότερο σε εκείνον;
Το ότι έκανε τη μουσική της Κρήτης γνωστή σε ολόκληρο τον κόσμο. Είχε μια θεϊκή φωνή, ένα χάρισμα που, όπως πιστεύω, σου δανείζει ο Θεός για να το χαρίσεις κι εσύ μετά στον κόσμο. Το μεγαλείο του Νίκου Ξυλούρη ήταν ότι κατάφερε να κάνει τη μουσική ενός νησιού παγκόσμια.
Παρακολουθήσατε την παράσταση «Νίκος Ξυλούρης – Ο Αρχάγγελος της Κρήτης» που έγινε φέτος με αφορμή τα 90 χρόνια από τη γέννησή του;
Βεβαίως. Είναι ένα εξαιρετικό εγχείρημα και χαίρομαι πολύ που γίνονται τέτοιες προσπάθειες. Αυτή την περίοδο παρουσιάζεται και μια αντίστοιχη παράσταση για τον Ανδρέα Ροδινό, έναν θρύλο της κρητικής μουσικής, στην οποία είχα δεχτεί πρόταση να συμμετάσχω κι εγώ, αλλά δυστυχώς δεν τα κατάφερα λόγω του προγράμματός μου. Και οι δύο παραστάσεις έχουν μεγάλη αποδοχή, γιατί ο κόσμος διψά για την αλήθεια. Ζούμε σε έναν «βούρκο με εικόνες», όπως έλεγε ο Πανούσης. Είμαστε διαρκώς μέσα σε μια οθόνη και έχουμε ξεχάσει πώς είναι να ζούμε ως άνθρωποι. Η μουσική είναι ίσως ένα από τα λίγα πράγματα που έχουν μείνει ατόφια και πραγματικά.
Τι σας έδωσαν οι συνεργασίες σας με τον Ψαραντώνη και τον Μιχάλη Τζουγανάκη, δύο τόσο μεγάλα κεφάλαια της κρητικής μουσικής;
Ηταν μεγάλο σχολείο. Από τον Ψαραντώνη έζησα το διαφορετικό, το άγριο, το μοναδικό, ενώ από τον Μιχάλη Τζουγανάκη γνώρισα την περιπλοκότητα, τη δεξιοτεχνία και το απίστευτο show. Και οι δύο είναι δάσκαλοί μου. Εχω συνεργαστεί με πολλούς υπέροχους ανθρώπους και λέω «ανθρώπους», γιατί δεν συνεργάστηκα ποτέ με φίρμες. Οι επιλογές μας μάς χαρακτηρίζουν και προσπάθησα σε κάθε συνεργασία να δείχνω αγάπη, σεβασμό και αξιοπρέπεια τόσο στους ανθρώπους όσο και στη μουσική μας.
Ποια είναι η πιο απρόβλεπτη στιγμή που έχετε ζήσει σε live;
Οταν ήμουν περίπου 16 ετών, έφυγε κατά λάθος μια σφαίρα και καρφώθηκε στο πάλκο πίσω μας. Ευτυχώς, οι μπαλοθιές έχουν πλέον σταματήσει και χαίρομαι πολύ γι’ αυτό. Η παράδοση της Κρήτης δεν είναι ούτε η ακραία κατανάλωση αλκοόλ ούτε οι άσκοποι πυροβολισμοί στον αέρα. Αυτά δεν ήταν ποτέ πραγματικά έθιμά μας. Κατά τα άλλα, η μουσική μού έχει χαρίσει κυρίως όμορφες εικόνες.
Πόσο κοντά είναι σήμερα οι νέοι στην κρητική μουσική; Βλέπετε πραγματικό ενδιαφέρον ή χρειάζεται οι ίδιοι οι μουσικοί να βρουν έναν καινούργιο τρόπο για να τους πλησιάσουν;
Νομίζω ότι ισχύουν και τα δύο. Η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση. Υπάρχει αγάπη και βλέπουμε ότι ο κόσμος επιστρέφει στην παράδοση. Τα πανηγύρια είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα που προσελκύουν τόσο νέο κόσμο. Από την άλλη, έχουμε κι εμείς ως καλλιτέχνες την ευθύνη να μεταφέρουμε την παραδοσιακή μουσική στη νέα γενιά με τρόπο που μπορεί να την ακούσει, χωρίς να τη… χαλάσουμε. Οπως μας έμαθαν κάποιοι άλλοι, έτσι κι εμείς πρέπει να μάθουμε τους νεότερους. Είναι αυτό που έλεγε ο Καζαντζάκης: «Να αγαπάς την ευθύνη».
Τι κρατήσατε από την εμπειρία σου στο «J2US» το 2023, όταν πήρατε μέρος ως coach της δημοσιογράφου Ναταλίας Αργυράκη;
Ηταν ένα πολύ ευχάριστο ταξίδι και ένα διαφορετικό σχολείο. Ηξερα περίπου τι να περιμένω, αλλά με εξέπληξε πόσοι άνθρωποι και πόση δουλειά χρειάζονται για να βγει ένα τηλεοπτικό show που από την οθόνη μοιάζει απλό. Κάθε φορά ένιωθα την ανάγκη να πω ένα μεγάλο «μπράβο» σε όλους αυτούς που εργάζονταν τόσο σκληρά. Η τηλεόραση ήταν για μένα ένα πολύ ωραίο βιβλίο, από το οποίο έμαθα πολλά.
Με τη Ναταλία Αργυράκη φτάσατε μέχρι τον τελικό. Τι θεωρείτε ως coach της πως ήταν δυσκολότερο για εκείνη: το τραγούδι ή η διαχείριση του φόβου της σκηνής;
Το δεύτερο. Η Ναταλία έχει εξαιρετική φωνή, παρότι δεν είχε ασχοληθεί επαγγελματικά με το τραγούδι. Το δύσκολο ήταν να μάθει όσα για έναν έμπειρο τραγουδιστή είναι αυτονόητα: πώς φοράς τα ακουστικά, πώς κρατάς το μικρόφωνο, πώς τραγουδάς στον τόνο, πώς κινείσαι στη σκηνή. Πλέον η Ναταλία είναι οικογένειά μου και την αγαπώ πολύ.
Το νέο τραγούδι σας, που κυκλοφορεί από την Panik Records, έχει τίτλο «Κερί». Γιατί επιλέξατε αυτό το σύμβολο;
Πάντα θαύμαζα το κερί, γιατί, ενώ καίγεται, παραμένει όρθιο. Αντιστέκεται στη φλόγα μέχρι να λιώσει. Αυτή είναι και η εικόνα που θέλησα να μεταφέρω στο τραγούδι. Στο ρεφρέν, που είναι δικό μου, λέω: «Κράτα με εσύ στα χέρια σου κι ας λιώνει το κορμί μου / αυτή είναι η μοίρα του κεριού να καίγεται, μικρή μου». Πολλές φορές το κερί συμβολίζει και την πίστη, την ευχή, τη συμπαράσταση. Ετσι ξεκίνησε η ιδέα. Αργότερα κράτησα μόνο τα ρεφρέν από τους αρχικούς στίχους και συνεργάστηκα με τη Βίκυ Γεροθόδωρου, που έγραψε τα κουπλέ, και τον Βασίλη Ιωαννίδη, με τον οποίο συνυπογράφουμε τη μουσική. Είναι ένα τραγούδι που γεννήθηκε μέσα από τη συνεργασία ανθρώπων που αγαπώ και εκτιμώ.
Τι ακολουθεί από εδώ και πέρα;
Εκανα μια μεγάλη περιοδεία από τα μέσα Ιουλίου και για δύο μήνες, με εμφανίσεις στο εξωτερικό και στα νησιά μας. Παράλληλα, βρίσκομαι ήδη στο στούντιο και γράφω ένα καινούργιο τραγούδι, που θα παρουσιάσω σύντομα μέσω της δισκογραφικής μου εταιρίας, της Panik Records. Γενικά έρχονται πολλά όμορφα πράγματα.
