Έντονη ανησυχία επικρατεί στον κλάδο της γαλακτοβιομηχανίας και των εξαγωγέων, καθώς η εξάπλωση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων στη χώρα μας ενδέχεται να έχει σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις για τη φέτα ΠΟΠ, το πιο αναγνωρίσιμο ελληνικό προϊόν διεθνώς. Το ενδεχόμενο εμβολιασμού των κοπαδιών έχει προκαλέσει προβληματισμό, καθώς – σύμφωνα με τους εξαγωγείς – απειλεί να ανακόψει μια εξαιρετικά επιτυχημένη τροχιά εξωστρέφειας που χτίστηκε με κόπο την τελευταία δεκαετία.
Όπως αναφέρει σε ρεπορτάζ της η εφημερίδα «Ελευθερία», ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Γαλακτοκομικών Προϊόντων (ΣΕΒΓΑΠ), Χρήστος Αποστολόπουλος, προειδοποιεί πως «η χώρα μας κινδυνεύει να χάσει όχι μόνο πωλήσεις, αλλά μια εξαιρετικά δυναμική τροχιά εξωστρέφειας που χτίστηκε με κόπο». Αν, όπως λέει, προχωρήσει ο εμβολιασμός, «αγορές τρίτων χωρών ενδέχεται να απαγορεύσουν τις εισαγωγές ελληνικών γαλακτοκομικών προϊόντων», κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ζημίες εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.
Ο φόβος απώλειας κρίσιμων αγορών
Η προειδοποίηση αυτή δεν είναι θεωρητική. Χώρες-κλειδιά για τις ελληνικές εξαγωγές, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς, η Αυστραλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, απαγορεύουν τις εισαγωγές γαλακτοκομικών προϊόντων από χώρες που έχουν εφαρμόσει εμβολιασμό κατά της ευλογιάς. Οι κανονισμοί αυτών των χωρών δεν αναγνωρίζουν «καθαρές ζώνες» ή τοπικούς διαχωρισμούς – είτε μια χώρα θεωρείται πλήρως «καθαρή», είτε αποκλείεται εξ ολοκλήρου από τις λίστες εισαγωγών.
«Η Ελλάδα βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή, καθώς δεν υπάρχουν εξαιρέσεις», τονίζει ο κ. Αποστολόπουλος, επισημαίνοντας ότι άλλες ευρωπαϊκές χώρες που αντιμετώπισαν παρόμοιο πρόβλημα, όπως η Ισπανία, η Βουλγαρία και η Ρουμανία, δεν προχώρησαν σε εμβολιασμό. Αντιθέτως, υιοθέτησαν έκτακτα μέτρα βιοασφαλείας, όπως περιορισμό και καταστροφή μολυσμένων ζώων, αυστηρό έλεγχο στις μετακινήσεις και εντατική απολύμανση των μονάδων.
Εμβολιασμός: λύση ή παγίδα;
Η επιστημονική κοινότητα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει ο ΣΕΒΓΑΠ, δεν θεωρεί τον εμβολιασμό πανάκεια. Αντιθέτως, υπάρχει φόβος ότι το μέτρο δεν εξαλείφει τη νόσο και μπορεί να δημιουργήσει ασυμπτωματικούς φορείς, καθιστώντας δυσκολότερη την εξάλειψή της.
Ο πρόεδρος του Συνδέσμου επικαλείται το παράδειγμα της Τουρκίας, όπου παρά τον εμβολιασμό που εφαρμόζεται για πάνω από δέκα χρόνια, «η ευλογιά δεν έχει εξαλειφθεί, γεγονός που αποδεικνύει ότι το εμβόλιο μπορεί να εξελιχθεί σε παγίδα αντί για λύση».
Οι προτάσεις του ΣΕΒΓΑΠ για μέτρα βιοασφαλείας
Ο ΣΕΒΓΑΠ ζητά από την Πολιτεία να εφαρμόσει άμεσα και χωρίς συμβιβασμούς ένα πλέγμα αυστηρών μέτρων για την αποτροπή περαιτέρω εξάπλωσης της ζωονόσου:
- Άμεση δήλωση ακόμη και της παραμικρής υποψίας κρούσματος από κάθε κτηνοτροφική μονάδα.
- Απόλυτη τήρηση των περιορισμών στις μετακινήσεις ζώων, ζωοτροφών, σφαγίων και γάλακτος.
- Αυστηρές κυρώσεις σε όσους παραβιάζουν τα μέτρα ή αποκρύπτουν περιστατικά.
- Αποκλεισμός από αποζημιώσεις για όσους δεν εφαρμόζουν τους κανόνες βιοασφάλειας.
- Ταχεία και δίκαιη καταβολή αποζημιώσεων στους πληγέντες κτηνοτρόφους, ώστε να αποφευχθούν φαινόμενα παρατυπιών ή παράνομων πρακτικών.
«Η εμπειρία δείχνει πως όσο πιο γρήγορα επιβληθούν αυστηρά μέτρα, τόσο μεγαλύτερες οι πιθανότητες επιτυχούς διαχείρισης της κρίσης», υπογραμμίζει ο κ. Αποστολόπουλος, προσθέτοντας ότι «η Ελλάδα οφείλει να κινηθεί αποφασιστικά για να προστατεύσει όχι μόνο την οικονομία της, αλλά και την παγκόσμια φήμη της φέτας».
Η δυναμική των εξαγωγών φέτας: Ρεκόρ και προκλήσεις
Τα στοιχεία που δημοσιεύει η «Ελευθερία» δείχνουν ότι οι εξαγωγές φέτας έχουν εκτοξευτεί τα τελευταία πέντε χρόνια. Από τα 422 εκατ. ευρώ το 2020, έφτασαν στα 786 εκατ. ευρώ το 2024, σημειώνοντας αύξηση 6,7% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Η Γερμανία παραμένει ο μεγαλύτερος αγοραστής της ελληνικής φέτας, με εξαγωγές ύψους 227,3 εκατ. ευρώ το 2024, παρά τη μικρή πτώση 1,6%. Ακολουθεί η Ιταλία, που παρουσιάζει εντυπωσιακή άνοδο 18,9%, φτάνοντας τα 103,3 εκατ. ευρώ, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο διατηρεί ισχυρή θέση με 90 εκατ. ευρώ (+4,1%).
Η αμερικανική αγορά καταγράφει σημαντική πρόοδο, με τις εξαγωγές να αγγίζουν τα 61,9 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά σχεδόν 16%, γεγονός που αποδίδεται τόσο στη δράση της ελληνικής ομογένειας όσο και στη διείσδυση της μεσογειακής διατροφής στις ΗΠΑ.
Αγορές-έκπληξη και πτωτικές τάσεις
Πέρα από τις παραδοσιακές αγορές, η φέτα γνωρίζει εκρηκτική ανάπτυξη σε νέες, μικρότερες χώρες. Το ρεπορτάζ της «Ελευθερίας» αποκαλύπτει εντυπωσιακές αυξήσεις στις εξαγωγές προς:
Μπαχρέιν (+950%), Μαλδίβες (+733%), Χιλή (+254%), Λιθουανία (+243%), Παναμά (+184%), Καζακστάν (+100%), Αλβανία (+119%) και Αίγυπτο (+80%).
Ωστόσο, δεν λείπουν και οι αρνητικές εξαιρέσεις: οι εξαγωγές μειώθηκαν στην Κίνα (-32,8%), τη Σερβία (-56,4%), το Ισραήλ (-59,6%) και την Αργεντινή (-62,5%). Ο κ. Αποστολόπουλος αποδίδει τις πτώσεις σε γεωπολιτικές αναταράξεις, προβλήματα logistics και αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες, τονίζοντας ότι απαιτείται στοχευμένη αναθεώρηση της στρατηγικής στις αγορές αυτές.
Παρά τις προκλήσεις, η φέτα εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους πιο ισχυρούς πρεσβευτές της ελληνικής γαστρονομίας διεθνώς. Ο ΣΕΒΓΑΠ εκτιμά ότι με στοχευμένες δράσεις marketing και εξωστρέφειας, το ελληνικό προϊόν μπορεί όχι μόνο να διατηρήσει, αλλά και να ενισχύσει τη θέση του στις διεθνείς αγορές – εφόσον, όμως, η χώρα κινηθεί με σχέδιο και αποφασιστικότητα απέναντι στην απειλή της ευλογιάς.
