Η σχετική προθεσμία παρατάθηκε έως τις 31 Ιανουαρίου με τροπολογία του υπουργείου Οικονομικών που κατατέθηκε στη Βουλή
Παρατείνεται για ακόμα τέσσερις μήνες η προσωρινή αναστολή κτηματολογικών αγωγών με ενάγον το Δημόσιο. Η σχετική προθεσμία εξέπνευσε στις 30 Σεπτεμβρίου και το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών μετέθεσε την καταληκτική ημερομηνία για τις 31 Ιανουαρίου 2026. Μέχρι τότε αναστέλλεται η άσκηση αγωγών από το Δημόσιο για τη διεκδίκηση ιδιωτικών ακινήτων, καθώς και η πρόοδος αγωγών που έχουν ήδη κατατεθεί και εκκρεμούν.
- Από τον Βασίλη Παπακωνσταντόπουλο
Συγκεκριμένα, με τροπολογία που ενσωματώθηκε σε σχέδιο νόμου του υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, που ψηφίστηκε την προηγούμενη εβδομάδα στη Βουλή, ορίζεται ότι το Δημόσιο δεν καταθέτει κτηματολογικές αγωγές με αντικείμενο τη διόρθωση των πρώτων εγγραφών στο Κτηματολόγιο μέχρι την 31η Ιανουαρίου 2026.
Σε σχέση με τις κτηματολογικές αγωγές του Δημοσίου που έχουν ήδη κατατεθεί και βρίσκονται σε οποιοδήποτε στάδιο της εκκρεμοδικίας στον πρώτο βαθμό, μέχρι την 3lη Ιανουαρίου 2026 σταματούν οι σχετικές διαδικασίες, οι προθεσμίες για την κατάθεση προτάσεων και αντικρούσεων διακόπτονται και αρχίζουν και πάλι μετά την 31η Ιανουαρίου 2026, δεν προχωρά ο ορισμός συνθέσεων των δικαστηρίων που θα εξετάσουν τις υποθέσεις ή η εκφώνησή τους και δεν εκδίδονται αποφάσεις.
Επισημαίνεται ότι για τον υπολογισμό των πιο πάνω προθεσμιών δεν θα προσμετρηθεί ο χρόνος που μεσολαβεί από τις 30/9/2025 έως την ψήφιση της παρούσας ρύθμισης, προς διευκόλυνση των δικαστηρίων και των διαδίκων. Ωστόσο, για αντιδίκους του Δημοσίου που επιθυμούν να μην καθυστερήσει η πρόοδος της δίκης τους διατηρείται το δικαίωμα να ζητήσουν την κανονική πρόοδο της δίκης με αίτησή τους στον πρόεδρο του αρμόδιου τριμελούς συμβουλίου. Με τον τρόπο αυτό αίρεται η πιθανότητα να υποστούν βλάβη από την καθυστέρηση της δίκης.
Με τις αγωγές αυτές το Δημόσιο διεκδικεί την ιδιοκτησία ακινήτων ή και ολόκληρων περιοχών με βάση έγγραφα ακόμα και της Τουρκοκρατίας. Οι αγωγές πολλαπλασιάστηκαν τον τελευταίο ενάμιση χρόνο εν όψει της ολοκλήρωσης του Κτηματολογίου και της λήξης των προθεσμιών για την άσκηση αγωγών διόρθωσης των πρώτων κτηματολογικών εγγραφών. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι αγωγές αυτές απορρίπτονται ως αβάσιμες, καθώς ο Αρειος Πάγος έχει κρίνει πως δεν αρκούν τα έγγραφα της εποχής της Τουρκοκρατίας, αλλά –προκειμένου να γίνει δεκτή η αγωγή– χρειάζεται τίτλος ή πραγματική νομή ή κατοχή εκ μέρους του Δημοσίου.
Ωστόσο, αγωγές εξακολουθούν να κατατίθενται επειδή δεν έχουν διαμορφωθεί ακόμη συνολικά κριτήρια για το πότε θα ασκούνται και πότε όχι, τα οποία να καθοδηγούν τη Διοίκηση και το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους. Ειδικότερα, το Δημόσιο εγείρει αγωγές ακόμα και σε περιπτώσεις που δεν έχει νόμιμο τίτλο, όπως, ιδίως, ως διάδοχος του οθωμανικού Κράτους.
Για παράδειγμα, κτηματικές υπηρεσίες του Δημοσίου διεκδικούν εκτάσεις είτε χωρίς επίκληση κάποιου συγκεκριμένου εγγράφου ή με μη οριοθετημένες περιγραφές ακινήτων σε έγγραφα της περιόδου της Τουρκοκρατίας, με τον ισχυρισμό ότι το ελληνικό κράτος διαδέχτηκε το οθωμανικό στην κυριότητα των ακινήτων αυτών, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η πραγματική κατάσταση του ακινήτου, όπως διαμορφώθηκε από την εποχή της απελευθέρωσης μέχρι σήμερα, ή ακόμα και το γεγονός ύπαρξης τίτλων των πραγματικών ιδιοκτητών–ιδιωτών.
Xρησικτησία
Επιπλέον, υπάρχουν περιπτώσεις που το Δημόσιο στρέφεται κατά ιδιοκτητών, οι οποίοι έχουν αναγνωρισμένα δικαιώματα χρησικτησίας επί δεκαετίες. Ακόμα ένας βασικός λόγος που το Δημόσιο θεωρεί τον εαυτό του ιδιοκτήτη μιας έκτασης είναι ο φερόμενος δασικός χαρακτήρας ακόμα και περιπτώσεων που έχουν αποχαρακτηριστεί. Τέλος, αρκετές είναι και οι περιπτώσεις πράξεων απαλλοτρίωσης προ του 1950 που δεν υλοποιήθηκαν ποτέ.
Για να καταλάβει κάποιος το μέγεθος της παραφροσύνης αρκεί να αναλογιστεί ότι μέχρι πριν από 2-3 χρόνια το Δημόσιο διεκδικούσε ολόκληρη την πόλη της Σαρωνίδας και μέχρι πριν από λίγους μήνες το κέντρο της Καρδίτσας! Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί και η περιοχή Κορυδαλλού – Νίκαιας στο Ποικίλον Ορος, όπου το Ελληνικό Δημόσιο έχει εγείρει αγωγές για συνολική έκταση έως 1.800 στρεμμάτων σε εκτός σχεδίου περιοχή, την οποία το Δημόσιο διεκδικεί ως δασική. Οι φερόμενοι ως ιδιοκτήτες υποστηρίζουν ότι διαθέτουν τίτλους ιδιοκτησίας που φτάνουν ως τα μέσα του 17ου αιώνα κι έχουν αναγνωριστεί από το 2003.
Ο συνολικός αριθμός αυτών των διεκδικήσεων θα προκύψει μετά το τέλος της κτηματογράφησης και όταν κατατεθούν οι αγωγές διόρθωσης επί των ακινήτων «αγνώστου ιδιοκτήτη», δηλαδή από το τέλος του 2025 έως τον Δεκέμβριο του 2026. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, μόνο το 2023 ασκήθηκαν 857 νέες κτηματολογικές αγωγές, 465 εφέσεις και 179 αναιρέσεις. Επιπλέον, υπήρξαν 3.106 παραστάσεις στο Μονομελές Πρωτοδικείο, 207 παραστάσεις στο Πολυμελές Πρωτοδικείο και 545 στο Εφετείο, οι οποίες αφορούσαν κτηματολογικές αγωγές προηγούμενων ετών. Να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, το Δημόσιο χάνει σχεδόν τα 3/4 των υποθέσεων για τις οποίες ασκεί έφεση.
Τι ισχύει για τα άγνωστου ιδιοκτήτη και τα δασικά
Η λύση του προβλήματος των ακινήτων άγνωστου ιδιοκτήτη δίνεται πλέον εξωδικαστικά μέσω της αίτησης προδήλου σφάλματος, που υποβάλλεται ηλεκτρονικά. Ο ιδιώτης ιδιοκτήτης που για οποιονδήποτε λόγο δεν είχε δηλώσει το ακίνητο στην κτηματογράφηση, εάν έχει νόμιμο τίτλο (συμβολαιογραφική πράξη, δικαστική απόφαση), υποβάλλει αίτηση ψηφιακά στο αρμόδιο κτηματολογικό γραφείο και ο προϊστάμενος του Κτηματολογίου διορθώνει υποχρεωτικά το φύλλο του ακινήτου αναγράφοντάς τον ως ιδιοκτήτη.
Μάλιστα, η διαδικασία αυτή έχει απλοποιηθεί και η διόρθωση υπέρ του ιδιώτη ιδιοκτήτη έχει καταστεί δεσμευτική για το Κτηματολόγιο, με νομοθετικές πρωτοβουλίες του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ώστε ο πολίτης να αποφεύγει τη δικαστική ταλαιπωρία. Για υποβολή αίτησης προδήλου σφάλματος οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επισκεφτούν την ιστοσελίδα https://www.ktimatologio.gr/pliroforiako-yliko/ktimatologio-se-leitourgia/52.
Οσον αφορά ακίνητα που έχουν αποχαρακτηριστεί ως δασικά, ο ιδιοκτήτης μπορεί με τη σχετική απόφαση και τον τίτλο του να διορθώσει την εγγραφή στο Κτηματολόγιο και να επιστραφεί επισήμως το σχετικό ΚΑΕΚ στον νόμιμο ιδιοκτήτη. Στην περίπτωση αυτή, το αρμόδιο κτηματολογικό γραφείο προβαίνει στη διόρθωση χωρίς να απαιτείται δικαστική προσφυγή, επιτρεπόμενης μόνο της αιτιολογημένης απόρριψης της αίτησης λόγω μη συνδρομής των προϋποθέσεων αυτών.
Επίδοση της αίτησης στο Ελληνικό Δημόσιο δεν απαιτείται. Για υποβολή αίτησης διόρθωσης οι πολίτες μπορούν να επισκεφτούν την ιστοσελίδα https://www.ktimatologio.gr/pliroforiako-yliko/ktimatologio-se-leitourgia/53.
Επίσης, στη ρύθμιση που θα ψηφιστεί προβλέπεται δυνατότητα του πολίτη-αντίδικου του Δημοσίου, αν το επιθυμεί, να αιτηθεί η δίκη να διεξαχθεί κανονικά, κατά την προσδιορισμένη ημερομηνία. Συγκεκριμένα, κάθε πολίτης μπορεί μέσω του δικηγόρου του να υποβάλει αίτηση στον πρόεδρο του Τριμελούς Συμβουλίου του Πρωτοδικείου, ώστε η υπόθεσή του να εκδικαστεί.
